لفظ سرائیکی دی تاریخ اَتے سرائیکی دے پراݨے ناں

ٻہوں پنجابی قوم پرست ایہ دعویٰ کریندن جو سرائیکی 1962ء دے وچ وجود اچ آئی اَتے اُوں کنوں پہلے ایندا کوئی وجود کائنا ہا جیہڑی جو بالکل غلط گالھ ہے۔ در اصل 1962ء کنوں پہلے سرائیکی زبان کوں مختلف علاقاں وچ مختلف نانواں توں سݙیا ویندا ہا۔

جیویں ملتان وچ اینکوں ملتانی بہاولپور وچ بہاولپوری تے ریاستی ڈیرہ غازی خان وچ ڈیروی سݙیا ویندا ہا۔ انہاں توں علاوہ تھلوچی اچوی، ڄٹکی، شاه پوری وغیرہ ایندی قدیم ناں ہَن۔ 1962ء اچ ملتان اچ کجھ سرائیکی دانشور کٹھے تھئے تے اُنہاں اے مشورہ ݙتا جو اِیں مٹھی تے سوہݨی زبان کوں پورے وسیب اچ ہکو ناں توں سݙیا ونڄے اُنہاں وچ مہر عبد الحق تے میر حسان الحيدری دا ٻہوں وݙا کردار ہا تے سئیں ریاض انور نے اے قرارداد ݙتی جو اینکوں سرائیکی آکھیا ونڄے کیوں جو ایہ سندھ دے شمالی سِرے دی زبان ہے تے تݙݨ توں ہݨ پورے سرائیکی وسیب وچ اینکوں ہکو ناں سرائیکی توں سݙیا ویندے۔ ایہ قدم زبان دی ترقی تے ودھارے سانگے چاتا ڳیا ہا۔ اُوں توں بعد 1975ء اچ سرائیکی دے رسم الخط تے حروف تہجی دا تعین تھیا۔ 1947ء وچ سرائیکی وسیب توں جیہڑے لوک ہجرت کر تے ہندوستان ڳئے ہَن او اڄ وی سرائیکی کوں اوندے پراݨے نانواں توں سݙیندن۔

ایں ڳالھ دا ایہ مطلب ہرگز کائنی جو سرائیکی لفظ 1962ء اچ ایجاد کیتا ڳیا بلکہ ایں لفظ دی تاریخ صدیاں پراݨی ہے۔ سرائیکی لفظ دا تذکره اَساکوں 1851 وچ لکھی گئی ھک کتاب اچ ملدے جہیں دا ناں ایہ ہے:

Sindh and the races that inhabit the valley of Indus( 60 صفحہ نمبر )

تے اوندے لکھاری ریچرڈ برٹن ہن۔ جیہڑا جو سرائیکی لفظ دے صدیاں پراݨی وجود دا ثبوت ہے۔ لکھاری دے مطابق سرائیکی لفظ اپر سندھ یعنی سندھ دے سرے توں گھدا ڳے۔ سرائیکی دے جیہڑے پراݨے ناں بن مثلاً ملتانی جہیں نانواں دا تذکرہ اَساکوں تاریخ وچ کثرت نال ملدے جے سرائیکی لفظ 1962ء وچ آیا تاں ایندا ایہ مطلب ہرگز کائنی جو ایہ زبان وی 1962ء دی ہے تاریخ توں ایہ ثابت تھئے جو سرائیکی وادی سندھ دی قدیم زبان ہے جیہڑی 5000 توں ودھ ورہیاں پراݨی ہے۔