لسانی خاندان

لسانی خاندان
تعریف	زباناں دا ایسا گروہ جنہاں دا جدِ امجد ہکو ہووے
کل خاندان	تقریباً 142
سب توں وݙا خاندان	ہند یورپی لسانی خاندان
سارائیکی دا خاندان	ہند-آریائی (ہند یورپی دی شاخ)

لسانی خاندان (Language Family) توں مراد زباناں دا ایسا گروہ ہے جیہڑیاں ہک مشترکہ جدِ امجد زبان (Proto-language) توں نکلی ا ہوون۔ جیویں ہک انسانی خاندان دے افراد ہکو وݙکے دی اولاد ہوندن، اونویں ہی ہک لسانی خاندان دیاں زباناں دے قواعد (Grammar)، الفاظ تے ساخت وچ مماثلت پائی ویندی ہے۔ دنیا وچ ایں وقت ہزاراں زباناں ٻولیاں ویندن جنہاں کوں مختلف لسانی خانداناں وچ ونڈیا گیا ہے۔

وݙے لسانی خاندان

دنیا وچ لسانی ماہرین دے مطابق کئی سو لسانی خاندان ہن، لیکن کجھ وݙے خاندان درج ذیل ہن:

1. ہند یورپی لسانی خاندان (Indo-European): ایہ دنیا دا سب توں وݙا لسانی خاندان ہے جیندے وچ سارائیکی، اردو، پنجابی، انگریزی، فارسی تے لاطینی زباناں شامل ہن۔
2. سامی لسانی خاندان (Afro-Asiatic): ایندے وچ عربی تے عبرانی زباناں شامل ہن۔
3. چینی تبتی لسانی خاندان (Sino-Tibetan): ایندے وچ چینی زبان سب توں اہم ہے۔
4. دراوڑی لسانی خاندان (Dravidian): ایہ جنوبی ہند دی زباناں (تمل، تیلگو) دا خاندان ہے۔

سارائیکی زبان دا لسانی تعلق

سارائیکی زبان دا تعلق دنیا دے سب توں وݙے خاندان ہند یورپی (Indo-European) دی ہک اہم شاخ ہند آریائی (Indo-Aryan) نال ہے۔

• سلسلہ: ہند یورپی $\leftarrow$ ہند ایرانی $\leftarrow$ ہند آریائی $\leftarrow$ سارائیکی۔

ایں لسانی تعلق دی وجہ توں سارائیکی دے کئی بنیادی الفاظ سنسکرت، پراکرت، تے قدیم آریائی زباناں نال ملدن۔

لسانی خاندان دی پہچان

ماہرینِ لسانیات (Linguists) مختلف طریقیاں نال زباناں دے درمیان تعلق لبھیندن:

• بنیادی الفاظ: جیویں ماں، پیو، پاݨی، تے اکھ دے الفاظ ہکو خاندان دی زباناں وچ ملدے جلدے ہوندن۔
• قواعد (Grammar): جملے بݨاوݨ دا طریقہ تے فعل (Verb) دی گردان ہکو سویں ہوندی ہے۔
• صوتیات (Phonology): آوازاں دا نظام وی مماثلت رکھدے۔

اہمیت

لسانی خانداناں دا مطالعہ اساکوں انسانی ہجرت، تاریخ، تے قدیم تہذیباں دے بارے وچ معلومات فراہم کریندے۔ ایندے نال پتہ لڳدے کہ کیڑیاں قوماں قدیم دور وچ ہک ٻئے دے قریب رہیاں ہن۔