لباس پوشاک

لباس تے پوشاک کہیں قوم تے وسیب دے ثقافت دی وڈی علامت تصور کیتے ویندن سرائیکی لوکیں دے لباس تے پوشاک دیاں قسماں ایہ ہن۔

مردانہ لباس

چولا، کرتا، ہاریں تے ْپلکیں والا چولا ، گِڈی، صدری چوغہ، ڈیڈھا ، لنگی، چادر، پچھوڑی ، پٹکا ، طْرے دی پگڑی ، کلھا ، صافہ ، کپاہی ٹوپی، اونی ٹوپی ، حماݨی ، پٹروکڑہ ، کوکار ،کھیس ، دْسا، کھتھی ، سوِڑ ، گِندی، تول وہاݨا، طلے دار جتی، چھبوٹی ، کھسہ وغیرہ۔

زنانہ لباس

بوچھݨ چنی، چولی، کرتی، ستھݨ ، گھگھرا ، ڈیڈھی ، سوہا، شلوار ، چادر ، پوتڑا، برقعہ، طلے دار جتی، کھسہ وغیرہ ۔ علاوہ ازیں شرم حیا دی علامت دے طور تے عورتاں وچ چادر دی بکل دا رواج اتے گھراں وچ ڈیڈھی پردے دا انتظام سرائیکی ثقافت دیا امتیازی خصوصیات نال تعلق رکھدن۔

زیور ڳاہݨے

زیور ڳاہݨے عموماً قیمتی دھاتیں دے بݨائے دیندن اتے اے حسن جمال کوں چمکاوݨ تے سنڑھپ کوں ، ودھاوݨ دا کم ڈیندن۔ ایں واسطے زیور عورتاں دی کمزوری ہوندن۔ سرائیکی وسیب اچ استعمال تھیوݨ آلے زیوراں دی تفصیل کجھ ایں اے۔

گل تے گچی تے ڳاہݨے

کٹمالا ، چندن ہار ، دکی ، تعویز، مالا، ݙو ݙن مالا۔چونپ کلی حمیل گلوبند، زنجیر ی ، ڈھولݨ ۔

متھے دے ڳاہݨے

سنگار پٹی ، بینا ، ٹکہ، چندر جھومر

کنیں دے ڳاہݨے

بندے ، والے ، والیاں ، کپوٹیاں ، جھاریاں ، مگر جھمکے، چیلکاں ، کانٹے ، مرکیاں ، ٹاپس۔

نک دے ڳاہݨے

بولا، بلاک ، کنڈہ، پوپا، بینسر، نتھ، کوکہ۔

پیریں دے ڳاہݨے

پازیب ، بجھوا، لچھے ، کڑی، نورا، پاکڑے، تروڑے پھل گھونگروں ، بسنتیاں ، رمجھولی۔

انگلیں دے ڳاہݨے

چھاپ ، مْندری، وینڈلا، چھلا، بنڈرہ، چنبہ۔

زلفاں دے ڳاہݨے

بوُڈی، پونکڑاں، ٹنور، پْھندݨ، جوُڑا وغیرہ ۔ انھاں دے علاوہ ہک خاص چاندی دا زیور ‘‘ پچہ رْ کی’’ مثل زنار ہوندے۔ خواجہ فرید سئیں اپݨے عارفانہ کلام اچ سرائیکی وسیب دے زیور ڳاہݨے دا ذکر کئی کئی انداز نال کیتے،کجھ مثالاں اے ہن۔

ہار بنگالہ

سرائیکی وسیب دیاں تریمتیں کوں ہار سنگار دا بہوں شوق رہندے جیڑھے ویلے او آپڑیں کمیں کاریں کنوں واندی تھیندی ہے تاں ول او آپڑیں آرائش تےجمال کیتے جیڑھیاں چیزاں استعمال کریندی اے او اے ہن۔ تیل ، پْھلیل ، سرمہ، کجل، مساگ، عطر، کیسر ، باٹن ، مہندی، سْرخی، مْشک، عنبر، کافور ، موتی، زیور وغیرہ۔

خواجہ فرید تے زیور ڳاہݨے دا ذکر

مساگ ملیند ی دا گزر گیا ڈینہ سارا    سنگار کریندی دا گزر گیا ڈیہنہ سارا

زلفاں سہجوں سوول پانون                                          تلک تلوے لٹکے لانوں         

سرخیاں ، کجل ، مساگ سہاون                  ہار سنگار سہاندے ہن۔

حوالہ

سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی