لانگے باغ لائبریری دی تحریری تریخ دی ابتداء

لائبریری دا کارروائی رجسٹر 16-03-1981دی کارروائی توں شروع تھیندے ایں توںپہلے دے کارروائی رجسٹر ناپید ہن لیکن ہولے ہولے گزشتہ سالاں دی کارروائی اَتے انتظامیہ کمیٹی دے جلوساں دی کارروائی دا تذکرہ 16مارچ 1913ء دے بعد دے کارروائی رجسٹر وچ ملدے ۔ ایں ویلھے لالہ ہری چند جیرھا جو پنجاب لیجسٹو کونسل دے رکن ہن او ملتان اربن دی ہندو سیٹ توں کامیاب تھئے ہن ۔ لائبریری دے صدر ہن ، او ہک سرکاری آدمی ہن پر عوامی کم کرݨ دا شوق ہا۔ او 1920تئیں لائبریری دے صدر رہیے۔

لالہ ہری چند دے رسوخ دی وجہ توں ملتان میونسپلٹی نے 1913ء کوں 13سو روپے سالانہ دی گرانٹ پہلی دفعہ منظور کیتی ۔ اوں ویلھے دے لحاظ نال اے ٻہوں وݙی گرانٹ ہئی ۔ انہاں دے دور وچ ہندوواں دی ممبران لائبریری اَتے انتظامیہ کمیٹی اچ عظیم اکثریت ہئی ۔ کوئی مسلمان عہدہ دار یا انتظامی کمیٹی دا رکن نہ ہا۔ ہیں واسطے تمام کتاباں تے اخبارات ہندووانہ مزاج اَتے پسند دے مطابق خرید کیتیاں ہن ۔ جݙاں روزنامہ زمیندار تے وطن منگواوݨ کیتے قارئین نے تحریک کیتی تاں مورخہ 13-04-1913دے اجلاس وچ ایں تے ݙو ٹوک جواب ݙتا ڳیا جو اے مسئلہ انتظامیہ کمیٹی مورخہ 19-01-1913کوں انتظامیہ کمیٹی نے حسب ذیل اخبارات اِتے رسائل قارئین کے مطالعہ کیتے منظور کیتے ڳے ۔

سول ملٹری گزٹ، ٹربیون ، پوانیٹر، پنجابی ویکلی ، کامریڈ، انڈیا، آریا پتریکا ، اردو روزنامے اخبار عام ، پیسہ اخبار، دیش ویر، ہندو ، پرکاش وکیل ، گورمکھی ، خالصہ سما چار، ہندی ہفت وار ست دھرم پرچار، شری ون کتیشور، سبھادیا، بھارت متر، سرسوتی ، انگریزی ہفتہ وار ماڈرن ریویو، ونڈ سر ، چلڈرن میگزین ، ریویو آف ریویو، اردو ماہوار تمدن ، مخزن ۔

لائبریری دی انتظامیہ غیر ممبراں دے خلاف ہئی چنانچہ انتظامی کمیٹی اپݨے اجلاس وچ نان ممبراں کوں لائبریری وچ کتاباں پڑھݨ دی اجازت دی تحریک نا منظور کر ݙتی ۔ اوں دور وچ 5 اگست 1913ء کوں نواب عبدالقادر خاں بادوزئی نے لائبریری کوں 60 کتابیں دا عطیہ ݙتا۔ انہاں کتاباں وچ کجھ قلمی نسخے وی ہن ۔ نواب عبدالقادر خان بادوزئی ملتانی پٹھاناں دے ہک سر بر آوردہ خاندان دے چشم و چراغ اَتے رئیس ملتان ، آنریری مجسٹریٹ اَتے پراونشل درباری ہن ، ملتان میونسپلٹی دے رائے دفعہ سرکاری ممبر نامزد تھی چکے ہن ۔ موصوف اعلیٰ تعلیم یافتہ اَتے ادبی ذوق دے مالک ہن ۔ آپ زراعت تے باغبانی تے کئی کتاباںوی لکھیاں۔ 2 فروری 1994ء  دے لائبریری دے سالانہ اجلاس وچ نواب عبدالقادر بلوچ خان صیب کوں لائبریری دے نائب صدر دے عہدہ کیتے منتخب کیتے ڳے ۔ او لائبریری دے پہلے مسلمان عہدیدار ہن ، لالہ ہری چند صدر ہووݨ دے باوجود کݙاہیں کݙاہیں لائبریری انتظامیہ دی میٹنگ وچ شریک تھیندے ہن لیکن نواب عبدالقادر خان کݙاہیں لائبریری دی انتظامیہ کمیٹی دی میٹنگ وچ شریک نہ تھئے لیکن او لائبریری دی ہولے ہولے امداد کریندے رہندے ہن ۔ 17-02-1915کوں نواب عبدالقادر خان بادوزئی نے 160روپے دیاں کتاباں ݙتیاں اوں ویلھے دے لحاظ نال اے ہک خطیر رقم ہئی ۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء