قطبِ مینار یا قطب صاحب دی لاٹھ

ہمایوں دے مقبرے توں ٻاہر نکلیوسے تاں دیر تئیں رکشہ نہ ملیا ۔ آخر ہک رکشہ ملیا تاں اساں اوکوں قطب مینار تے گھن ونڄݨ دا آکھیا ۔ اونیں سو روپے منگے۔ اساں ٹُر پیوسے ۔ ایہ مینار دِلّی کنوں یارھاں میل تے ہے ۔ ترے بندیاں دا کرایہ سو روپے کجھ زیادہ نہ ہا ۔ رکشہ شہر وچوں لنگھدا ‘ سڑکاں ٹپدا ‘ پل لنگھدا ‘ نویں میٹرو وِچھدی پئی ہئی اوندی نالوں نالوں تھیندا‘ ساکوں پورے ہک گھنٹے بعد قطب مینار دے ٻاہروں ونڄ کھڑایا ۔ اِتھاں وی ہمایوں دے مقبرے وانگ ݙیس دے ٻاہروں آلیاں یاتریاں دا کرایہ ݙیس آلیاں کنوں کئی گنا وَدھ ہا ۔ پَر اساں عام ٹِکٹ گھدے ۔ ہندو پاک دے لوک ہکّو جیہیں ہِن زبان تے ویس وی ہکّو ہے تہوں کئیں نہ پُچھیا ‘ ڳورے ‘ انڈونیشی ‘ ملائشی لوک نھیں لُک سڳدے۔

لال پتھر دا ایہ مینار سلطان قطب الدین ایبک 1193ء اِچ بݨوایا ہا۔ ایندا ناں خواجہ قطب الدین بختیار کاکیؒ دے ناں اُتّے رکھیا ڳیا ہا ۔ ایہ مینار دنیاں دیاں خوبصورت ترین عمارتاں وچوں ہے۔ مینار دے نال ہک مسیت ہے جہڑی مینار کنوں 160فٹ تے پندھ تے ہے ۔ مسیت دے نال ہک مینار ٻیا ہا جتھاں بانگی چڑھ کے بانگ ݙیندا ہا ۔ ہُݨ ایہ مینار کوئنیں ۔ مسیت وی ایبک بݨوائی ہئی ۔ جیندے وچ باشاہ شمس الدین التمش وادھا کیتا ہا ۔ قطب مینار شروع وچ ہک منزلہ ہا ۔ݙوجھی ‘ تریجھی تے چوتھی منزل  التمش نے بݨوائی ہئی۔ فیروز شاہ تغلق دے زمانے مینار اُتّے بجلی ڈٹھّی تاں اوندی مرمت 1328ء اِچ کرائی ڳئی ۔ چوتھی منزل دے نال پنجویں منزل دا وی وادھا کیتا ڳیا ۔ اُتلیاں ݙونہیں منزلاں بݨت وچ تلویاں ترے منزلاں وانگوں کوئنیں بلکہ اُتّوں سادہ تے صاف ہِن۔ اِنہاں ݙو منزلاں اُتّے سفید سنگِ مرمر دے نال لال پٹیاں لا ݙتیاں ڳئین ۔ تلویاں ترے منزلاں فنِ تعمیر دا شاہکار ہِن اَتے لال رنگ دیاں ہِن۔

اَساں ٹکٹ گھدّی ‘ گیٹ اُتّے بیگ دی تلاشی تھئی ۔ خاص دری وچوں لنگھ کے اندر ڳیوسے تاں دروازے دے نال سڄے پاسے ہک نکیّ جیہیں مسیت ہئی جہڑی معلوم تھیندے نوکراں ‘ چوکیداراں تے پہرے داراں کیتے بݨائی ڳئی ہے ۔ پتھر دی بݨی ایہ مسیت وی تعمیری ہُنر دا اظہار کریندی ہے ۔ اندر وڑدیں اِی پرے کنوں قطب مینار آسمان نال لڳیا ݙسدا پیا ہئی ۔ مینار کیمرے وچ نہ ماندا ہئی ۔ میں کیمرے کوں آݙا تے پسیلا کرکے ݙو ترے پھوٹو چھکّے ۔ اڳوں وَݨ آندے ہَن اندر نیڑے ونڄ کے ٻئے پھوٹو چھکّے۔ مینار دے ٻاہروں گھڑے پتھراں دیاں نالیاں اُتّے تئیں ویندیاں پئین ۔ جتھاںمنزل مُکدی ہے اُتھاں ودھیا ہویا چَھڄا نظردے ۔ ایہ پُر ہیبت مینار ہندوستان دے مغلاں کنوں اڳے دے فنِ تعمیر دا نمونہ ہے اَتے ݙسیندا پئے جو صرف مغلاں اِی تعمیراتی کم نھیںکیتا ایں توں پہلے وی شوق رکھݨ آلے کم دا مُنڈھ ٻدھ ڳئین۔

حوالہ

کتاب: دِلّی ڈھائی کوہ۔ مصنف شوکت مغل، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ‘ ملتان