قدیم نمونے

سرائیکی زبان دے قدیم شعری ورثے کوں ݙوں حصیاں وچ ونڈیا ونڄ سڳدے۔ ہک تاں او شاعری ہے جیڑھی کہیں کتابی صورت وچ موجود ہے یا شعراء دا کلام تے انھاں دے حالات تاریخی تذکریاں وچ محفوظ ہن۔ ݙوجھا حصہ زبان تے ادب دے او کھنڈئیے پنڈئیے ٹوٹے ہن جیڑھے کافی ڳول پھرول نال محققین کوں لبھین۔ اے کانوکان ٹوٹے کتھاہیں ہک مصرعے دی صورت وچ ہن۔ کتھاہیں شعر ‘ یا بند دی حالت وچ تے کتھاہیں ہک ݙوہڑے تے مشتمل ہن۔ انھاں قدیم نمونیاں نال زبان دے ابتدائی شعری ادب دی سونہہ حاصل تھیندی ہے اتے شعری ادبی تاریخ دے ارتقاء دی اے نکے وݙے ٹوٹے انتہائی اہم کڑی حیثیت رکھدن۔ اے قدیم نمونے تریجھی صدی توں اساکوں دستیاب تھیندن۔

تریجھی صدی ہجری دا نمونہ کلام

تریجھی صدی ہجری دے ادھ اوّل وچ صحرائے چولستان بہاول پور یعنی وادیٔ ہاکڑہ دیاں آبادیاں بھٹی تے بھاٹیہ راجاواں دے ماتحت ہن۔ 909سمبت مطابق 834ء ۔ 266ھ وچ راجہ دیواسدھ اپݨے مامے راجہ ججہ توں ہک زمین دا ٹکڑا حاصل کیتا او اوں قلعہ دراوڑ دی تعمیر شروع کرائی۔ ججہ کوں جیڑھے ویلے قلعے دی تعمیر دا علم تھیا تاں اوں اوندی تعمیر رکوا ݙتی۔ ایں تے دیوا سدھ دی ماء اپݨے بھرا راجہ ججہ کوں خط لکھوایا۔

’’رائے ججا تئیں ونیتی بھیݨ پچھاوے

کیا بھٹی کیا بھاٹیہ کوٹ اُسارݨ ݙے‘‘(21)

(ترجمہ )یعنی راجہ ججہ کوں اوندی بھیݨ آہدی ہے کہ بھٹی تے بھاٹیہ ہکو کجھ ہن توں قلعہ تعمیر کرݨ دی اجازت ݙے ݙے۔ اے نمونہ تریجھی صدی دا ہے تے ایندے ملݨ نال اساکوں ہک تاں اے پک لڳدے جو اوں ویلے لکھ پڑھ دی زبان سرائیکی ہئی تے ݙوجھا تحریراں وچ شاعرانہ زبان دا استعمال عام ہئی۔

حوالہ

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان