قدیم ملتانی رسم الخط

سرائیکی زبان دے ماضی وچ ہزاراں ورھیوں پہلے کیا رسم الخط ہی اَڄاں تئیں سیاݨے ایندی ڳول پھرول وچ رُجھیئے ہوئے ہن۔ کیوں جو وادیٔ سندھ دا قدیم رسم الخط اَڄاں تئیں پڑھیا نی ونڄ سڳیا۔ ماہرین دا خیال ہے کہ اے رسم الخط دراوڑی تاجر اپݨے نال عراقوں گھن آئے ۔ عتیق فکری آہدن:

’’اساں ایں نتیجے تے پُڄدے ہَیں کہ قدیم سندھی ‘ ملتانی حروف دی اصل ٻاہر توں آئی ہے تے اِتھوں دے لوک اپݨے طور تے حروفِ تہجی دے موجد کائنی تے جو کجھ اِتھوں داطرزِ تحریر ہے او یقینا سامی حروف وچ ترمیم تے اضافہ کر تے رائج کیتا ڳے تے اے سب کجھ داروڑی تاجراں دے واسطے نال تھئے۔‘‘(88)

ملتان دے قدیم قلعہ وچوں برآمد تھیوݨ والا رسم الخط کافی حد تئیں دراوڑی رسم الخط نال ملدا جلدا ہے۔ ملتان دا رسم الخط مٹی دے تھاواں تے ٻالاں دے کھݙونیاں تے رقم ہئی۔ ایندے علاوہ مٹی دے تھانواں تے ملن والا اے ملتانی رسم الخط جنوبی ہند وچ رائیگر دے مقام توں لنکن حروف نال کافی ملدا جلدا ہے۔ اوندی وجہ عتیق فکری اے ݙسیندن کہ وادیٔ سندھ توں اے خط دراوڑاں نال جنوبی ہند پُڄا کیونجو آریا قبائل انھاں کوں آ تے اوں پاسے کڈھ چھوڑیا ہئی۔(89)

موہنجو داڑو تے ملتان دے ایں سانجھے قدیم رسم الخط دے بعد ایں علاقے وچ ٻہوں سارے رسم الخط رواج پیندے ریہے جنھاں وچ برہمی ‘ خروشتی ‘ دیوناگری ‘ لنڈا ‘ سسراوا‘ اوچی ‘ کڑکی ‘ ہندی‘ باختری ‘ پالی شاردا ‘ عربی تے فارسی رسم الخط قابل ذکر ہن۔

حوالہ

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان