قاضی محمد عیسیٰ

قاضی محمد عیسیٰ، جیڑھے 18 جولائی 1913ء کوں ڄمیے ہن تے 19 جون 1976ء کوں فوت تھی ڳئے، تحریک پاکستان وچ بلوچستان دے ہک اہم رکن ہن۔ اُوں نے قائداعظم دے آکھݨ تے مسلم لیگ بلوچستان دی بنیاد رکھی۔

اوندے پیو، قاضی جلال الدین، افغانستان توں ٹر کیں بلوچستان دے علاقے پشین وچ آباد تھی ڳئے ہن۔ اوہ ریاست قلات وچ وزیر اعظم وی رہے ہن۔ قاضی عیسیٰ چار سال دے ہن جݙݨ اُوندے پیو دا انتقال تھی ڳیا۔ اُوں نے میٹرک دا امتحان سنڈیمن ہائی اسکول کوئٹہ توں پاس کیتا تے سینیئر کیمبرج دا امتحان گرامر اسکول کوئٹہ توں ݙتا۔ اوہ بلوچستان دے پہلے شخص ہن جیڑھے قانون دی تعلیم کیتے لندن ڳئے۔ 1939ء وچ وطن واپس آئے تے وکالت شروع کیتی۔ نواب آف ریاست پالنپور دی درخواست تے ممبئی چلیے ڳئے۔

ممبئی وچ اوندی ملاقات محمد علی جناح نال تھئی۔ آکھیا ویندے کہ قائداعظم نے اونکیں پہلا سوال ایہ پُچھیا، "کیا بلوچستان وچ مسلم لیگ قائم ہے؟" قاضی صاحب نے جواب ݙتا کہ اوہ ہݨ ہی وکالت مُکا کے آئے ہن تے انہیں کوں کوئی خبر کائنی۔ وت قائداعظم نے اونکوں مسلم لیگ دے مقاصد توں آگاہ کیتا۔ قاضی صاحب قائداعظم دی ڳالھ توں اینجھے متاثر تھئے کہ اوں ویلہے مسلم لیگ دے قیام دا پکا ارادہ کر ڳھدا۔

بلوچستان واپس آ کے اوں نے مسلم لیگ دی بنیاد رکھی تے اپݨے سنگت ساتھ سردار محمد عثمان جوگیزئی، سیٹھ محمد، ملک شاہ جہاں، ملک جان محمد کاسی، ارباب کرم خان، غلام محمد ترین، میر جعفر خان جمالی تے سیٹھ محمد اعظم بلوچ دے نال رَل کے ایں پارٹی کوں اینجھا مضبوط کیتا کہ کڄھ مہینیاں وچ تحصیل تے ضلع دی سطح تے مسلم لیگ منظم تھی ڳئی۔

23 مارچ 1940ء وچ اوں لاہور جلسے وچ بلوچستان دے وفد دی نمائندگی کیتی تے قرارداد پاکستان دی تائید وچ تقریر وی کیتی۔ لیاقت علی خان نے تقریر دی لمبائی ݙیکھ کے گھنٹی وڄائی پر قائداعظم نے روک گھدا تے اوندی تقریر توں ٻہوں متاثر تھئے۔ مسلم لیگ کوں متعارف کراوݨ کیتے اوں نے "الاسلام" ناں دا اخبار وی جاری کیتا تے "مسلم گارڈز" قائم کیتے۔ اوں نے انٹر کالج کوئٹہ کوں ڈگری کالج دا درجہ ݙیواوݨ تے بلوچستان وچ پہلا گرلز کالج قائم کراوݨ وچ وی اہم کردار ادا کیتا۔ 19 جون 1976ء کوں دل دا دورہ پووݨ نال اوہ اینہہ فانی جہان توں ٹر ڳئے۔ اوندی قبر پشین وچ ہے۔