قاضی محمد عارف

• قاضی محمد عارف ہک عالم دین ہن۔ آپ تحصیل حاصل پور دی وستی بونگا محمد رمضان خان دے رہݨ والے ہن۔ اے وستی لال سہانرا نیشنل پارک توں ݙو فرلانگ شمال والے پاسے ہے۔ فقیر محمد عارف کوں سرائیکی زبان دے شعری ادب وچ ݙوں طرح دی اہمیت حاصل ہے۔ ہک تاں انھاں اُردو تے سرائیکی زباناں اِچ اَج توں ہک صدی پہلے 1301ھ وچ سفر نامہ حج منظوم کیتا تے ݙوجھا قاضی محمد عارف پہلے سرائیکی شاعر ہن جنھاں باقاعدہ سرائیکی غزل دا مزاج متعین کرݨ دی کوشش کیتی۔ ڈاکٹر مہر عبدالحق سئیں دے مطابق قاضی محمد عارف پہلا شاعر اے جیں اردو تے سرائیکی زباناں وچ منظوم سفرنامے دا آغاز کیتے۔(113)مصنف 13ماہ شوال 1298ھ کوں سفر تے روانہ تھے تے 30ماہ محرم الحرام 1301ھ کوں وطن واپس پُڄ کے اپݨا سفرنامہ مکائے۔ سرائیکی زبان وچ ایندے اشعار دی تعداد 280ہے اتے قلمی سفرنامے جناب حبیب فائق ملتانی دی ذاتی لائبریری وچ موجود ہن۔ اساکوں قاضی محمد عارف دے خاندان والیں انھاں دا ہک قلمی بستہ ݙکھائے۔ جیڑھا سرائیکی کلام نال بھریا ہویا ہے۔ ایں وچ زیادہ تر سرائیکی غزلاں تے کافیاں تے منظوم درخواستاں موجود ہن۔ قاضی محمد عارف صرف اپݨے سفر دی کہاݨی درج نیں کیتی بلکہ جا جا تے اپݨیاں روحانی کیفیات تے قلبی محسوسات کوں وی اپݨی ایں تخلیق دا حصہ بݨائے اتے اے سفر نامہ مسافر دیاں سفری پریشانیاں دے ناں نال اوندے عزم تے حوصلے دی وی ہک داستان اے۔

سفرنامے وچوں ہک بند:

شوق نبی سرور دا غالب دل وچ رات ݙیہاڑی

ہر دم حبُ رسول اندرہے چشموں گریہ جاری

خواب آرام حرام تمامی درد ہویا یک باری

شوق وصال حبیبؐ اندر ڳیا درد ہجر تن ساڑی

دم دم خواب خیال عرب دا ہر دم لیل نہاری

عارف پڑھ الحمد سدا تھیا شامل لطف جباری

………

طرف مدینے تھیم روانہ ہویا لطف خدایا

نہیں کجھ خوف سفر دا ہرگز نام خدا سر چایا

تھیسی فضل الٰہی شامل ہوسی پندھ سڄایا

طالب ہاں دیدار نبیؐ دا ہر دم شوق سوایا

حوالہ

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان