فرینک ولزیک

فرینک ولزیک

فرینک اینتھونی ولزیک (ڄمݨ دی تریخ 15 مئی 1951) ہک امریکی نظریاتی طبیعات دان ، ریاضی دان تے نوبل انعام یافتہ ہن ۔ او میساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (MIT) وچ ہرمین فیشباخ پروفیسر آف فزکس ہن ، ٹی ڈی لی انسٹیٹیوٹ دے بانی ڈائریکٹر تے ولزیک کوانٹم سینٹر ، شنگھائی جیاؤ ٹونگ یونیورسٹی (SJTU) وچ چیف سائنسدان ، ایریزونا سٹیٹ یونیورسٹی (ASU) وچ ممتاز پروفیسر تے سٹاک ہوم یونیورسٹی وچ مکمل پروفیسر ہن ۔

ولزیک کوں ڈیوڈ گراس تے ڈیوڈ پولٹزر دے نال ، "مضبوط تعامل دے نظریہ وچ ایسمپٹوٹک آزادی دی دریافت کیتے" 2004 دا نوبل انعام برائے فزکس ݙتا ڳیا ۔ مئی 2022 وچ ، انھاں کوں ٹیمپلٹن انعام ݙتا ڳیا جنھاں "فطرت دے بنیادی قوانین وچ انھاں دیاں تحقیقات کیتے ، جنھاں کائنات تے حکومت کرݨ والیاں طاقتاں دی ساڈی سمجھ کوں تبدیل کر ݙتا ہے تے ہک ایہو جیہی دنیا دا متاثر کن نظارہ ظاہر کیتا ہے جیڑھا ریاضیاتی خوبصورتی کوں ظاہر کریندا ہے ۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

مائنولا ، نیو یارک وچ ڄمے ، ولزیک پولش تے اطالوی نسل دے ہن ۔ ولزیک دے مطابق ، انھاں دے ݙاݙکے مہاجر ہن جنھاں "واقعی اپݨے ہتھاں نال کم کیتا" ، لیکن انھاں دے پیو اپݨے آپ کوں تعلیم ݙیوݨ کیتے نائٹ سکول دیاں کلاساں گھدیاں ، اپݨے خاندان دی کفالت کیتے مرمت کار دے طور تے کم کریندے ہن ۔ ولزیک دے پیو ہک "خود سکھائے ہوئے انجینئر" بݨ ڳئے ، جنھاں دی ٹیکنالوجی تے سائنس وچ دلچسپی انھاں دے پتر کوں متاثر کیتا ۔

ولزیک کوئنز دے پبلک سکولاں وچ تعلیم حاصل کیتی ، مارٹن وین بیورن ہائی سکول وچ شرکت کیتی ۔ ایہ اسی وقت ہا جݙݨ ولزیک دے ماء پیو محسوس کیتا جو او غیر معمولی ہن ، جزوی طور تے انھاں دے پتر دا آئی کیو ٹیسٹ کرݨ دے نتیجے وچ ۔

ݙو گریڈ چھوڑݨ دے بعد ، ولزیک ݙاہویں جماعت وچ ہائی سکول شروع کیتا ، جݙݨ او 13 سال دے ہن ۔ او خاص طور تے انھاں دے ہائی سکول دے ݙو فزکس ٹیچراں توں متاثر تھئے ، جناں وچوں ہک ہک ایہو جہی کورس پڑھائی جنھاں طلباء کوں قومی ویسٹنگ ہاؤس سائنس ٹیلنٹ سرچ وچ مدد کیتی ۔ ولزیک 1967 وچ فائنلسٹ ہن تے آخر کار چوتھی پوزیشن جتی ، جیڑھا جو گروپ تھیوری نال جڑی ہک ریاضیاتی پروجیکٹ تے مبنی ہا ۔

انھاں 1970 وچ یونیورسٹی آف شکاگو توں ریاضی وچ بیچلر آف سائنس دی ڈگری تے فائی بیٹا کاپا وچ رکنیت حاصل کیتی ۔ شکاگو وچ ریاضی دے میجر دے طور تے اپݨے آخری سال دے دوران ، انھاں پیٹر فرینڈ ولوں فزکس وچ گروپ تھیوری تے پڑھائے ڳئے ہک کورس وچ شرکت کیتی ، جیڑھا جو ولزیک بعد وچ "بنیادی طور تے پارٹیکل فزکس" تے ٻہوں بااثر قرار ݙتا:

پیٹر فرینڈ میݙی زندگی وچ ٻہوں وݙا کردار ادا کیتا ، حالانکہ ، کیوں جو انھاں گروپ تھیوری ، یا فزکس وچ سمیٹری تے ایہ کورس پڑھایا — او ٻہوں پرجوش ہن ، تے او واقعی گدگدائے — تے ایہ خوبصورت مواد ہے ۔ اڄ تئیں میں سمجھدا ہم جو کونیئیر مومینٹم دا کوانٹم نظریہ انسانی کامیابی دے مطلق چوٹی دے مقاماں وچوں ہک ہے ۔ صرف خوبصورت ۔

ولزیک پرنسٹن یونیورسٹی وچ گریجویٹ سکول وچ شرکت کیتی ۔ ݙڈھ سال بعد ، او ریاضی توں فزکس وچ منتقل تھی ڳئے ، جتھاں ڈیوڈ گراس انھاں دے تھیسس دے مشیر ہن ۔ انھاں 1972 وچ ریاضی وچ ماسٹر آف آرٹس تے 1974 وچ فزکس وچ پی ایچ ڈی حاصل کیتی ۔

ذاتی زندگی

ولزیک دی ملاقات بیٹسی ڈیوائن نال پرنسٹن وچ تھئی ، جݙݨ ݙونہاں 1972 دی فشر-سپاسکی شطرنج میچز ٹیلی ویژن تے ݙٹھے ۔ انھاں 1973 وچ شادی کیتی ، تے انھاں دے ݙو دھیاں ہن ۔ انھاں دے پسندیدہ طبیعات دان جیمز کلرک میکس ویل ہن ۔

مذہبی خیالات

ولزیک کوں کاتھولک مذہب وچ پالیا ڳیا لیکن بعد وچ "روایتی مذہب تے یقین کھو ݙتا" حالانکہ انھاں سائنٹیفک امریکن کوں ݙسایا جو مذہب "ہک نوجوان دے طور تے میرے کیتے ٻہوں معنی رکھدا ہا" ۔ انھاں کوں ایگناسٹک قرار ݙتا ڳیا ہے لیکن 2013 وچ ٹویٹ کیتا جو "'پینتھیسٹ' نشان دے نیڑے ہے ۔"

ولزیک آکھیا جو "دنیا خوبصورت خیالات کوں ظاہر کریندی ہے" لیکن "حالانکہ ایہ ہک روحانی تشریح کوں متاثر کر سڳدا ہے ، ایہ ہک دی ضرورت نہ رکھدا" ۔

سائنس آؤٹ ریچ تے سرگرمیاں

ولزیک فیوچر آف لائف انسٹیٹیوٹ کیتے سائنسی مشاورتی بورڈ دے رکن ہن ، ہک تنظیم جیڑھی انسانیت کوں درپیش وجودی خطرات ، خاص طور تے جدید مصنوعی ذہانت توں وجودی خطرے کوں کم کرݨ کیتے کم کریندی ہے ۔

2014 وچ ، ولزیک سٹیفن ہاکنگ تے ݙو ٻئے اسکالرز دے نال مل تے ہک خط لکھیا ، جتھاں خبردار کیتا ڳیا جو "AI بݨاوݨ وچ کامیابی انسانی تاریخ دا سب توں وݙا واقعہ ہوسی ۔ بدقسمتی نال ، ایہ آخری وی تھی سڳدا ہے ، جے اساں ایہ سکھݨا پیا جو خطرات توں کٹھے بچݨا ہے ۔"

ولزیک اقوام متحدہ پارلیمانی اسمبلی دے قیام کیتے مہم دے وی حامی ہن ، ہک تنظیم جیڑھی اقوام متحدہ وچ جمہوری اصلاحات دی وکالت کریندی ہے ، تے ہک ودھ جوابدہ بین الاقوامی سیاسی نظام دی تشکیل دی وکالت کریندی ہے ۔

ولزیک سوسائٹی فار سائنس اینڈ دی پبلک دے بورڈ تے ہن ۔ او پولش نسل تے آبائی دے ممتاز سائنسداناں دے کولیجیئم دے کوسکیوسکو فاؤنڈیشن دے شریک بانی رکن ہن ۔

ولزیک پین اینڈ ٹیلر: بلشٹ! دے ہک ایپی سوڈ وچ نظر آئے ہن ، جتھاں پین انھاں کوں "سب توں ذہین شخص قرار ݙتا جیڑھا  کݙاہیں وی شو وچ گھدا ہا" ۔

اعزازات

1982 وچ ، انھاں کوں میک آرتھر فیلوشپ نال نوازیا ڳیا ۔

ولزیک کوں 1990 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دے رکن ، 1993 وچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے رکن ، تے 2005 وچ امریکن فلاسوفیکل سوسائٹی دے رکن دے طور تے چݨا ڳیا ۔

ولزیک 2000 وچ رائل نیدرلینڈز اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے غیر ملکی رکن بݨ ڳئے ۔ انھاں کوں 2002 وچ لورینٹز میڈل ݙتا ڳیا ۔ ولزیک 2003 وچ امریکن فزیکل سوسائٹی دا لیلیئن فیلڈ انعام جتیا ۔ اسی سال ، انھاں کوں پراگ دی چارلس یونیورسٹی توں ریاضی تے فزکس فیکلٹی دی یادگاری میڈل نال نوازیا ڳیا ۔ او یورپیئن فزیکل سوسائٹی دے 2003 ہائی انرجی اینڈ پارٹیکل فزکس انعام دے شریک وصول کنندہ ہن ۔ 2004 دا نوبل انعام برائے فزکس مشترکہ طور تے ڈیوڈ جے گراس ، ڈیوڈ پولٹزر تے فرینک ولزیک کوں "مضبوط تعامل دے نظریہ وچ ایسمپٹوٹک آزادی دی دریافت کیتے" ݙتا ڳیا ۔ ولزیک 2005 کنگ فیصل بین الاقوامی انعام برائے سائنس دے وی شریک وصول کنندہ ہن ۔ اسی سال ، انھاں کوں امریکن اکیڈمی آف اچیومنٹ دا گولڈن پلیٹ ایوارڈ ملیا ۔ 25 جنوری 2013 کوں ، ولزیک سویڈن دی اپسالا یونیورسٹی دی سائنس اینڈ ٹیکنالوجی فیکلٹی توں آنریری ڈاکٹریٹ حاصل کیتی ۔ انھاں 2009 توں 2011 تئیں انفوسس انعام کیتے فزیکل سائنسز جیوری وچ وی خدمات انجام ݙتیاں ۔ 2011 وچ ، ولزیک یونیورسٹی آف کولوراڈو بولڈر وچ جارج گامو میموریل لیکچر ݙتا ۔ 2022 وچ انھاں کوں ٹیمپلٹن انعام ݙتا ڳیا جنھاں ایہ کم ظاہر کیتا جیڑھا "ہک ایہو جہی کائنات دا نظارہ پیش کریندا ہے جیڑھا انھاں دے مطابق شاندار طور تے وݙے تے ناقابل تصور حد تئیں چھوٹے پیمانے تے ریاضیاتی خوبصورتی کوں ظاہر کریندا ہے ۔"

ولزیک ایم آئی ٹی سینٹر فار تھیوریٹیکل فزکس وچ ہرمین فیشباخ پروفیسر شپ آف فزکس دے عہدے تے فائز ہن ۔ انھاں پرنسٹن دے انسٹیٹیوٹ فار ایڈوانسڈ سٹڈی تے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، سانتا باربرا دے انسٹیٹیوٹ فار تھیوریٹیکل فزکس وچ وی کم کیتا ہے تے نورڈیٹا وچ وی مہمان پروفیسر ہن ۔

پرکھ چول

ولزیک دا 2004 دا نوبل انعام ایسمپٹوٹک آزادی کیتے ہا ، لیکن انھاں ایکسیئنز ، اینیئنز ، ایسمپٹوٹک آزادی ، کوارک مادے دے رنگ سپر کنڈکٹنگ مراحل تے کوانٹم فیلڈ تھیوری دے ٻئے پہلوآں کوں ظاہر کرݨ تے تیار کرݨ وچ مدد کیتی ہے ۔ انھاں کنڈینزڈ میٹر فزکس ، فلکی طبیعات تے پارٹیکل فزکس تے کم کیتا ہے ۔

ایمپٹوٹک آزادی

1973 وچ ، جݙݨ ڈیوڈ گراس دے نال پرنسٹن یونیورسٹی وچ گریجویٹ طالب علم ہوندے ہوئے ، ولزیک (گراس دے نال مل تے) ایسمپٹوٹک آزادی دریافت کیتی ، جیڑھا کہندا ہے جو کوارک ہک ٻئے دے جتنے نیڑے ہوندے ہن ، انھاں دے درمیان مضبوط تعامل (یا رنگ چارج) اتنا ہی کم ہوسی جݙݨ کوارک انتہائی نیڑے ہوندے ہن ، تاں انھاں دے درمیان نیوکلیئر فورس اتنی کمزور ہوندی ہے جو او تقریباً آزاد ذرات دی طرح سلوک کریندے ہن ۔ ایہ نظریہ ، جیڑھا آزادانہ طور تے ایچ ۔ ڈیوڈ پولٹزر ولوں دریافت تھیا ہا ، کوانٹم کرومو ڈائنامکس دی ترقی کیتے اہم ہا ۔ رائل نیدرلینڈز اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے مطابق جݙݨ ولزیک کوں 2002 وچ لورینٹز میڈل ݙتا ڳیا ،

ایہ ایمپٹوٹک آزادی ہک ایہو جیہا رجحان ہے جتھاں ایٹم دے نیوکلیئس کوں بݨاوݨ والے بلڈنگ بلاکس – 'کوارک' – آزاد ذرات دی طرح سلوک کریندے ہن جݙݨ او ہک ٻئے دے نیڑے ہوندے ہن ، لیکن جیویں جیویں انھاں دے درمیان فاصلہ ودھدا ہے ، اویں اویں ہک ٻئے دی طرف ودھ مضبوطی نال متوجہ تھیندے ہن ۔ ایہ نظریہ جدید پارٹیکل ایکسلریٹرز نال جڑی تقریباً تمام تجرباتی مطالعات دی تشریح دی کلید بݨدا ہے ۔

ایکسیئنز

ایکسیئن ہک فرضی ابتدائی ذرہ ہے ۔ اگر ایکسیئنز موجود ہن تے ہک مخصوص حد وچ کم وزن رکھدے ہن ، تاں او ٹھنڈے تاریک مادے دے ہک ممکنہ جزو دے طور تے دلچسپی رکھدے ہن ۔

1977 وچ ، رابرٹو پیسی تے ہیلن کوئین مضبوط سی پی مسئلے دا ہک حل پیش کیتا ، پیسی-کوئین میکینزم ۔ ایہ ہک نویں عالمی سمیٹری (جیڑھا پیسی-کوئین سمیٹری سݙیندا ہے) شامل کر کے حاصل کیتا ویندا ہے ۔ جݙݨ او سمیٹری خود بخود ٹٹ ویندی ہے ، تاں ہک نواں ذرہ پیدا تھیندا ہے ، جیویں جو ولزیک تے سٹیون وینبرگ ولوں آزادانہ طور تے ݙکھایا ڳیا ہے ۔ ولزیک ایں نویں فرضی ذرے کوں "ایکسیئن" دا ناں ݙتا جیڑھا لانڈری ڈیٹرجنٹ دی ہک برانڈ دے ناں تے ہا ، جݙݨ جو وینبرگ اسے "ہگلیٹ" آکھیا ۔ وینبرگ بعد وچ ذرے کیتے ولزیک دا ناں اختیار کرݨ تے راضی تھی ڳیا ۔

حالانکہ تاریک مادے دے امیدواراں کیتے زیادہ تر تجرباتی تلاشاں WIMPs کوں نشانہ بݨایا ہے ، لیکن ایکسیئنز دا پتہ لاوݨ دیاں ٻہوں ساریاں کوششاں وی تھئیاں ہن ۔ جون 2020 وچ ، اٹلی وچ کم کرݨ والے طبیعات داناں دی ہک بین الاقوامی ٹیم ہک ایہو جہی سگنل دا پتہ لاتا جیڑھا ایکسیئنز تھی سڳدا ہے ۔

اینیئنز

فزکس وچ ، اینیئن ہک ونکی دا کواسی پارٹیکل ہے جیڑھا صرف ݙو جہتی نظاماں وچ تھیندا ہے ، جنھاں دیاں خصوصیات فرمیئنز تے بوسونز توں ٻہوں گھٹ محدود ہوندیاں ہن ۔ خاص طور تے ، اینیئنز وچ فرمیئنز تے بوسونز دے درمیان وچکار خصوصیات تھی سڳدیاں ہن ، جنھاں وچ جزوی برقی چارج وی شامل ہے ۔ ایں کجھ وی تھی سڳݨ والے سلوک ولزیک کوں 1982 وچ انھاں کوں "اینیئنز" دا ناں ݙیوݨ تے مجبور کیتا ۔

1977 وچ ، جون لیئناس تے جان مائرہیم دی قیادت وچ اوسلو یونیورسٹی وچ کم کرݨ والے نظریاتی طبیعات داناں دے ہک گروپ حساب لایا جو فرمیئنز تے بوسونز دے درمیان روایتی تقسیم ݙو جہت وچ موجود نظریاتی ذرات تے لاگو نہ ہوسی ۔ جݙݨ ڈینیئل سوئی تے ہورسٹ سٹورمر 1982 وچ فریکشنل کوانٹم ہال اثر دریافت کیتا ، برٹرینڈ ہالپرین (1984) ݙو جہت وچ جزوی شماریات کیتے ولزیک دی 1982 وچ تجویز کردہ ریاضی کوں ایں دی وضاحت کرݨ کیتے ودھایا ۔

فرینک ولزیک ، ڈین اروواس تے رابرٹ شریفر 1984 وچ فریکشنل کوانٹم ہال اثر دا تجزیہ کیتا ، جیڑھا ثابت کریندا ہا جو اینیئنز اسے بیان کرݨ کیتے ضروری ہن ۔

2020 وچ ، ایکول نارمل سپیریئر تے سینٹر فار نینو سائنسز اینڈ نینو ٹیکنالوجیز (C2N) دے تجربہ کاراں سائنس وچ رپورٹ ݙتی جو انھاں اینیئنز دا براہ راست پتہ لاتا ہے ۔

ٹائم کرسٹلز

2012 وچ انھاں ٹائم کرسٹل دا خیال پیش کیتا ۔ 2018 وچ ، کئی تحقیقی ٹیماں ٹائم کرسٹلز دی موجودگی دی اطلاع ݙتی ۔ 2018 وچ ، انھاں تے Qing-Dong Jiang حساب لایا جو مواد دا نام نہاد "کوانٹم ماحول" نظریاتی طور تے موجودہ ٹیکنالوجی جیویں جو نائٹروجن-ویکینسی سینٹرز والے ہیرے دی پڑتال نال جانچݨ دے قابل ہوسی ۔

حالیہ تحقیق

·        "خالص" پارٹیکل فزکس: نظریاتی خیالات تے قابل مشاہدہ مظاہر دے درمیان روابط

·        مادے دا سلوک: الٹرا ہائی درجہ حرارت تے کثافت تے کوارک مادے دی مرحلہ وار ساخت رنگ سپر کنڈکٹیویٹی

·        فلکیات تے پارٹیکل فزکس دا اطلاق

·        کنڈینزڈ میٹر فزکس تے فیلڈ تھیوری تکنیکاں دا اطلاق

·        بلیک ہولز دا کوانٹم نظریہ ݙیکھو ، مثال کے طور تے ، بلیک ہولز تے حرکت پذیر آئینے ماڈل دا اطلاق ۔