فخرالدین راضی

سرائیکی ماء ٻولی سانگے ٻہوں کم کرݨ آلے تے پہلا سرائیکی قاعدہ لکھݨ آلے سئیں قاضی فخرالدین راضیؔ 1857ء کوں قاضی علی محمد دے گھر شیرو قدیم ڈیرہ غازی خان اچ پیدا تھئے۔کیوں جو آپ نے مذہبی ماحول اچ اکھ کھولی تے آپ دی تعلیم و تربیت وی مذہبی ماحول اچ تھئی۔توڑے جو اوں زمانے دنیاوی تعلیم دا رواج بہوں گھٹ ہا پر ایندے باوجود انہاں مڈل تک تعلیم حاصل کر گھدی ہئی۔تے ول عملی زندگی دا آغاز انہاں ڈی سی آفس ڈیرہ غازی خان اچ کلرک بھرتی تھی کے کیتا۔تے ول ترقی کر کے بطور ریڈر 1914ء کوں ریٹائر تھی گئے۔کیوں جو اپنی ماء بولی نال انہاں کوں والہانہ محبت ہئی ،تہوں انہاں سرائیکی حروف تہجی ترتیب ڈے تے ’’ملتانی بولی دا قاعدہ‘‘ دے ناں نال سب توں پہلے سرائیکی قاعدہ لکھیا۔جیڑھا جو 1893ء اچ شائع تھیا ۔ ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز ؔدی کتاب ’’سرائیکی ادب دی مختصر تاریخ‘‘ دے مطابق ایندا ڈوجھا ایڈیشن 1927ء ا چ تے ول تریجھا ایڈیشن1933ء اچ شائع تھیا۔’’دیوانِ قاضی راضی ‘‘توں علاوہ32صفحیاں دا آپ دا ہک منظوم مجموعہ ’’کریما نامہ‘‘پہلی واری 1898 ء کوںچھپیا تے ایویں ’’گل انار‘‘دے عنوان نال آپ دا ہک 16صفحے دا منظوم قصہ وی 1899ء وچ چھپ گیا ہاقاضی راضی سئیں دی وفات 1937ء اِچ تھئی، سئیں دی خدمات تے اساں جتنا فخر کروں گھٹ اے۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء