غلام حیدر فدا

4نومبر1943ء غلام حیدر فدا کروڑ لعل عیسن دے رہݨ والے ہن ۔ غلام حیدر فدا سرائیکی مرثیہ گو شعراء وچ اپݨا نویکلا مقدام رکھدن۔آپ نے مرثیے وچ آیاتِ قرآنی دا استعمال زیادہ کیتے ۔ ایں توں علاوہ آپ دا کلام زور بیان اور جوش و جذبے وچ بناں ہمعصر شعراء کنوں کافی نکھیڑواں ہے ۔ فدا نے حمد و نعت دے علاوہ مرثیے دیاں تمام مروجہ اصناف وچ اپݨے فن دے جوہر ݙکھائے۔ انھاں دے کلام وچ اساکوںݙوانگی ملدی ہے ۔ کتھاہیں الفاظ دی شان و شوکت‘ عربی فارسی دے الفاظ دی کثرت تے اندازِ فکر خالص عالمانہ ہے ۔ کتھاہیں او سادگی تے سدھے سادھے جذبیاں دی سدھے سادھے طریقے نال عکاسی کریندن۔ سئیں غلام حیدر فدا کوں دبیر پنجاب لوکاں دی طرفوں خطاب ملیا ہئی۔ انھاں دا شمار سرائیکی زبان دے مہاندرے مرثیہ گو شعراء اِچ تھیندے ۔ فدا دے ٻہوں سارے مجموعے شائع تھین۔ جنہاں دے ناں اے ہن۔ آفتابِ مدینہ ‘ اخبارِ شہداء ‘ اذکارمدینہ‘ اسرارِ الشہداء‘باغِ شہداء ‘ جنگ خیبری‘ تصویر کربلا ‘ تنویر الہدا‘ دربارِ شہداء ‘ ریاض الشہداء‘ سید الشہداء‘ گلزار انّما ‘ معراج الشہداء‘ موجِ غم واقعات چہلم ‘ نجم الہدا حصہ اول دوم وغیرہ۔

جاں اکھیاں نوٹیاں پاک نبی کِھل ڳیاں اُمت دیاں اَکھیاں

جتھ ٻاجھ سلام کلام ناہی اوتھ ظلم دیاں رسماں رکھیاں

تطہیر قدیر دے پلیاں دے آ در تے بھاہیں بھکھیاں

رَڄ پہلو دے آزاد ݙٹھے یارو حرم حریم دے پکھیاں

…………

کتھ ہے پاک رسولؐ تبول دے ادب ݙسانوݨ والا

علی ولی کوں منبر تے ہے کون بھلانوݨ والا

نور العین حسنین دا کتھ ہے مونڈھے چانوݨ والا

زُلفاں مثل مہار بنا بازار پھرانوݨ والا

اَنُ معروف و مشہور مرثیہ گو شعراء دے علاوہ چوݙھویں صدی دے آخر اَدھ وچ جنھاں ایں میدان وچ عروج حاصل کیتا تے مرثیہ گوئی دے میدان دی آبیاری کیتی اُنھاں وچ نشابر ناں ہن۔ سید امام علی شفیق ‘ حاجی نبی بخش شوق کربلائی ‘ منشی نور محمد گدائی ‘ منشی محمد رمضان بہار ملتانی ‘ منشی محمد خاں ناز ‘ قاضی خدا بخش محزون ‘ مولوی شریف الدین ملتانی ‘ حافظ اللہ بخش شائق ‘ میر باز محکوم ‘ احمد بخش سیف بھٹی۔

حوالہ

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان