غلام حیدر۔ یتیم جتوئی

غلام حیدر خان یتیم 1894ء وچ پیدا تھے۔ آپ شہر جتوئی دے بلوچ خاندان دے فرزند ہن۔ شہر جتوئی دے مڈل سکول توں ابتدائی تعلیم حاصل کیتی۔ پہلی جنگ عظیم وچ فوج اِچ بھرتی تھی ڳئے۔ بعد وچ ݙسٹرکٹ بورڈ مظفر ڳڑھ دے سکولاں وچ پڑھیندے ریہے۔ اپݨے حلقے دی یونین کمیٹی دے چیئرمین وی ریہے۔ سرائیکی شاعری دے ایں چوتھے دور وچ خرم بہاول پوری دے بعد یتیم جتوئی ݙوجھا صاحبِ طرز شاعر اے۔ انھاں دی شاعری صرف حسن و عشق دے تذکرے نال نی بھری ہوئی بلکہ او اپݨے ارد گرد دے ماحول تے عہد دے تقاضیاں کوں سامݨے رکھ تے شعر و سخن دے دڳ بݨیندن۔ انھاں دا کلام اپݨے عہد دا ترجمان اے۔ اوں وچ ہک درد مند انسان دا دل وی دھڑکدا پے تے ہک سچے پاکستانی دی ملی تڑپ وی صاف ݙسدی ہے۔ او سارے طبقاتی فرق مٹا تے ہک مثالی معاشرے دے کیتے ترلے کریندے نظر آندن۔ یتیم جتوئی سماجی برائیاں تے وی قلم چاتے ۔ او کتھاہیں تکھے طنز دا سہارا گھن تے کِتھاہیں مزاح دے حوالے نال اُنھاں برائیاں کوں بیان کیتے۔ او کساناں ‘ غریب لوکاں تے معاشرے دے محروم انساناں کوں جڳاوݨ چہندن۔ فرسودہ رسم و رواج کوں مٹاوݨ چہندن۔

یتیم جتوئی سرائیکی شاعری دے ایں دور وچ قدیم رنگ توں جدید رنگ دی درمیانی کڑی اے۔ سرائیکی زبان دی شاعری یتیم دے بعد اوں روایتی رنگ توں نکل تے جدید شاعری دے عہد وچ داخل تھیندی اے۔ ایں طرحاں اساں یتیم جتوئی کوں جدید شاعری دا ایرا ٻدھݨ والا شاعر آکھ سڳدے ہیں۔

غزل

یاری نہ لاوݨی تھئی لوکی کھلاوݨی تھئی

رُت ساوݨی گزر ڳئی ہک ݙینہ نہ ساوݨی تھئی

ساہ جھݨ تے جھات پانواں ہولے ودی اَلانواں

ݙیکھاں تاں چوری چوری جندڑی بچاوݨی تھئی

قاصد روانہ تھی ڳیا ونڄ تے دیوانہ تھی ڳیا

ولدی نہ ہوں تے ہاں ہے اے وت بھڄاوݨی تھئی

وعدے خلافیاں ہِن ‘ سکھڑیاں تلافیاں ہِن

جو بن جوانیاں ڳیاں اَڄ تئیں نہ آوݨی تھئی

سائے یتیم ڈھل ڳے شام آئی ݙیوے ٻل ڳے

لا وارثی  قبر تے  ظلمت  جڳاوݨی تھئی  

حوالہ

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان