عیسے بَنیے دا گیت
THE BALLAD OF ISA BANIYA
(ترجمہ) جیویں جو ریاست پٹیالہ وچ ڳایا ویندے۔
ایہ مختصر تے عجیب گیت سِدّھی سادی زبان وچ سخی سرور دی خنگاہ واقع نگاہا ضلع دیرہ غازی خان دی مہانگی تعمیر؍اُساری دی بحالی بارے ݙسیندے۔ عیسیٰ آگرہ ؍دِلّی دا ناں چڑھیا امیر تاجر ہا جہڑا اورنگ زیب دے زمانے تقریباً 1675ء اِچ رہندا ہا۔
متن
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]عیسیٰ بنیا جہاج لدّے جی
تے جو تشیاں نوں پُچھّے جی
’’ساݙا جہاج کیویں ٻنّے لڳے جی؟‘‘
جوتشی آکھدا ‘ جی
5 سوا لکھ روپئے دی سُکھ سُکھوجی
اُس وخت جہاج ٻنّے لڳے جی
جہاج ٻنے لڳیا جی
ہیرے ‘ موتی ‘ لعل ویچدا جی
اِک لکھ توں کئی لکھ نفع صفا کیتا جی
10 مُڑ کے عیسیٰ بنیا بُھل گیا جی
تے سوا لکھ دی سُخنا بُھلیا جی
کوئی دِن پا پھر عیسیٰ چلیا جی
موتی ‘ لعل خریددا جی
کرہے لے کے چلیا جی
15 اَگے آ شاہ کوٹ دے گورے اُترا جی
لٹ کر ہے دی ٹُٹّی جی
تے عیسیٰ کرماں نوں پٹّے جی
ہور بھائی گھراں نوں چلے جی
عیسیٰ بنیا ٻیٹھا روندا جی
20 اوتھے آکھلا ہوئیا سیّد احمد جی
پُچھّے :’’ تُسی کیوں بھائی روندے جی‘‘
عیسیٰ آکھے : ’’میں نوں مصیبت بنی جی
بھائی تُسی میرا کی نِوارناں جی
میں نوں دُکھ پیا سِر بھاری جی
25 بھائی میں نُوں سب چھڈ ڳئے جی
بھائی میں نُوں کَلّے نوں چھڈ گئے جی‘‘
سیّد آکھے ’’تُو کوئی پِچھلی سُکھ یاد کرو جی
عیسیٰ آکھے: ’’بھائی میں تاں کوئی سُکھ منیا نانہیں!
میرے تاں یاد کُجھ نانہیں‘‘
30 سرور آکھے : ’’سوا لکھ روپئے دی سُکھ سی ساݙی
جو تُوں سِر ناں دھریا جی‘‘
اوسے ویلے سُکھ سِر دھریا جی
سوا لکھ روپئے اوہدے ناں دا گُناہ وچ بھریا جی
سنگاں دے نال چلے جی
35 سرور دے اوٹ چلے جی
آن کے عیسیٰ اُترپیندا جی
نال دے بھائیاں نوں کہندا جی
’’میں تاں کھوتیاں دے گُوناں لاہواں جی
تے سرور دی سُکھ چڑھاواں جی
40 لے کے روپئے عیسیٰ بنیا تُربت بنائی جی
تِن جاتاں نوں سدائے جی
اِک کوڑھی ‘ اِک اَنّھا جی
اِک خُسرا جی
(آکھیا ویندے کہ ایہ سرور دے پہلے مرید ہِن ‘ اِنہاں دے ناں کلنگ ‘ کاہن تے شیخ رکھے ہن اڄوکے مجاور اِنہاں دی اولاد ہِن)
اوہدے مکان دے اُتّے چھڈا جی
45 اَنّھا آکھے : ’’میں نوں تقید نا نہیں‘‘
اُسی ویلے سیّد احمد آ وندا
تے اَنّھے دی دو رنگی مِٹاوندا
’’چل بھائی چشمے دے اُتّے‘‘
لے چشمے دا پاݨی نہاوندا
50 جدوں اَنّھے نے مونہ دھوئیا
اوہدوں سُجاکھا ہوئیا
اوہنوں ویکھ کوڑھی آکھدا:
’’میرے من وچ دورنگی آئی‘‘
اوہنوں سرور آکھدا
55 ’’چل بھائی چشمے اُتّے‘‘
چشمے دے اُتّے نہاوندا
تے اوہدی دہی ثابت کراوندا
ایہ ویکھ خُسرا آکھدا:
’’میرے من وچ دو رنگی آئی
60 سرور آکھے : ’’چشمے تے چل بھائی‘‘
چشمے تے خُسرا نہاوندا
اوہدی دہی سرور اللہ تو ثابت کراوندا
پھر عیسیٰ گھراں نوں ٹُریا جی
آن کے سرور نوں بُھلیا جی
65 عیسیٰ بنیا نے آکھا :’’میں سرور جاندا نانہیں‘‘
چراغ سب بھنّوجی
’’سرور مَلّومَلّی دا تیل جالدا جی
عیسے دے من وچ پھر دو رنگی آئی جی
اُوسی ویلے عیسے دی دیہ پھٹ گئی جی
70 مُر کے سنگ دے کول آئے جی
پکّن بکرے رِجھَّن روٹ جی
عیسے بنیا نے کیتا کھوٹ جی
اوہدی عورت عیسے نوں آکھے جی
’’نُوں نیّت من صاف کر جی‘‘
75 مُڑ کے سرور نوں یاد کر جی
تُوں اپنے من نوں سمجھا جی
تے موہرے سنگاں دے لیٹ جا ‘ جی
سنگاں نوں آکھ:
’’بھائیو ‘ میرے فریاد سُنائوجی
80 میرے دیہ پھٹ گئی جی
میں نوں سرور باہُوڑدا نانہیں‘‘
پھیر عورت آکھے :’’جا سنگاں دے تائیں‘‘
سنگ کرم فریادی
تے اللہ پاک کرم کرے جی
85 عیسے دی دیہ ثابت ہوئی
عیسے بنیا نے چراغ بتّی ساجی
خوب طرحاں نال چراغ بالے
تے سرور نوں نِت سمبھالے
89 عیسے دا بھارت (گیت) کہہ سُنایا
(حکایت نمبر7۔ جلد اوّل)
٭
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]وسیبی قصے، ترجمہ /لکھت وٹاندرا : شوکت مغل ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز ‘ ملتان