عبد العزیز بن عبد السلام شافعی

عبد العزیز بن عبد السلام شافعی (ڄم: 1181ء— وفات: 1262ء) ہک نامور مسلمان عالم، فقیہ، مفسر قرآن تے صوفی بزرگ ہن۔ انہاں کوں "سلطان العلماء"، "شیخ الاسلام" تے "بائع الملوک"دے خطابات نال یاد کیتا ویندے۔ آپ دا تعلق شافعی مکتب فکر نال ہئی تے انہاں نے اسلامی علوم وچ ٻہوں کم کیتا۔

جیوݨ تے تعلیم

عبد العزیز بن عبد السلام 577 ہجری (1181ء) وچ دمشق وچ ڄمیے ہن۔ انہاں نے دمشق دے مشہور اساتذہ جیویں ابوحفص شہاب الدین سہروردی، الآمدی تے ابن عساکرکنوں فقہ، حدیث، تفسیر تے عربی زبان دی تعلیم حاصل کیتی۔ اموی مسجد وچ تبلیغ تے تدریس دا آغاز کیتا پر حکمرانیں دے خلاف اصلاحاتی خطبات دی وجہ نال قید تھئے۔ بعد وچ مصر ہجرت کر گڳے تے اوتھاں قاضی القضاة (چیف جسٹس) دے عہدے تے فائز تھئے ۔

علمی خدمات تے تصانیف

انہاں نے فقہ، اصول فقہ، تفسیر قرآن تے تصوف دے میدان وچ 30 توں زائد کتاباں لکھیاں۔ انہاں دی مشہور تصانیف وچ شامل ہن:

قواعد الاحکام فی مصلح الانعام: فقہ دے اصولاں تے مبنی ایہ کتاب شافعی فقہ دا اہم ماخذ سمجھی ویندی ہے ۔

تفسیر القرآن العظیم: قرآن دی تفسیر دے حوالے نال انہاں دی نمایاں کاوش ۔

بدایۃ السول فی تفضیل الرسول: نبی کریم ﷺ دی فضیلت تے مرکزیت تے ہک کتاب ۔

شجرۃ المعارف: تصوف تے روحانی علوم دے موضوع تے مشتمل ۔

اصلاحی تے سیاسی کردار

دمشق وچ اموی مسجد دے خطیب دے طور تے انہاں نے حکمرانیں دی ناجائز رسومات دی مخالفت کیتی تے صلیبیاں نال معاہدے دی مذمت کیتی، جیندی وجہ نال انہاں کوں قید تھیوݨا پیا ۔ مصر وچ انہاں نے جہاد دی ترغیب ݙتی تے عوام کوں منگولیں تے صلیبیاں دے خلاف متحد کیتا۔ انہاں دے خطبات نے عوامی مزاحمت کوں تقویت ݙتی ۔

تصوف نال تعلق

عبد العزیز بن عبد السلام ابو الحسن شاذلی (صوفی بزرگ) دے مرید ہن تے انہاں دے نال روحانی سفر کیتا۔ انہاں دا خیال ہئی کہ تصوف دا مقصد دل دی صفائی تے اللہ نال تعلق دی مضبوطی ہے۔ موسیقی (سماع) تے ذکر دے دوران رقص کوں جائز قرار ݙتا، بشرطیکہ ایہ روحانی جذبے دی عکاسی کرے تے غیر اسلامی رسومات نال میل نہ کھاوے ۔

آخرتی دور تے وفات

انہاں نے مصر دے صالحیہ مدرسہ وچ تدریس دا سلسلہ جاری رکھیا تے اوتھاں قرآن دی تفسیر پڑھاوݨ آلے پہلے استاد بݨیے۔ 660 ہجری (1262ء) وچ قاہرہ وچ وفات پاتی تے القرافہ دے مقبرے وچ دفن تھئے ۔