عبدالسلام، سائنسدان

عبدالسلام پاکستان دے نوبل انعام یافتہ سائنسدان ہن۔ 29جنوری1926ء اچ اپݨے ننھیال موضع سنتوک واس ضلع ساہیوال اچ پیداتھئے۔ ددھیال دا شہر جھنگ ہا۔ابے سئیں دا ناں محمد حسین ہا۔ گورنمنٹ کالج جھنگ، گورنمنٹ کالج لاہور توں تعلیم حاصل کرݨ دے بعد انگلستان چلے ڳئے جتھاں 1948ء توں 1949ء دے دوران کیمبرج یونیورسٹی توں ریاضی تے طبیعات اچ ایم ایس سی دی ڈگری حاصل کیتی۔ کیمبرج یونیورسٹی توں ای نظری طبیعات اچ پی ایچ ڈی کرݨ توں پہلے طبیعات دی انتہائی اعلیٰ خدمات انجام ݙیوݨ تے ’’سمتھ پرائز‘‘توں نوازا۔ انہاں کوں سینٹ کالج ، کیمبرج تے پرنسٹن یونیورسٹی امریکا دا فیلو وی منتخب کیتا ڳیا۔ 1951ء اچ واپس پاکستان آڳے تے گورنمنٹ کالج لاہور دے شعبہ ریاضی دے صدر مقرر تھئے۔ 1954ء اچ دوبارہ انگلستان چلے ڳئے، جتھاں امپریل کالج لندن اچ ریاضی دے لیکچرار، بعد ازاں صدر مقرر تھئے۔اتھاں انہاں 1956ء تئیں پڑھایا۔ 1957ء اچ امپریل کالج اچ ای نفری طبیعات دے پروفیسر مقرر تھئے تے اپݨی سبکدوشی تک ایں منصب تے فائز ریہے۔

پاکستان سائنس دی ترقی و ترویج سانگے آپ دی ٻہوں خدمات ہن۔ 1958ء تا 1974ء ایٹمی توانائی کمیشن دے رکن ریہے۔ 1959ء اچ جݙاں صدر ایوب نے تعلیمی کمیشن تے سائنس کمیشن قائم کیتے تاں ڈاکٹر صاحب ݙونہیں کمیشناں دے رکن ہن۔ 1961ء تا 1974ء صدر مملکت دے مشیر اعلیٰ سائنس ریہے۔ انجمن ترقی سائنس دے صدر وی ریہے۔ 1961ء اچ ’’سپارکو‘‘ دی بنیاد رکھی تے ایندے پہلے چیئرمین مقرر تھئے ۔ نیشنل سائنس کونسل تے پاکستان سائنس فائونڈیشن دی مجلس انتظامیہ دے رکن ہن۔ آپ دی خدمات دے اعتراف اچ حکومت پاکستان دی طرفوں آپ کوں ’’ستارئہ پاکستان‘‘ صدارتی ایوارڈ برائے حسن کارکردگی تے ’’نشان امتیاز‘‘ دے اعزاز ݙتے ڳئے۔1957ء اچ پنجاب یونیورسٹی نے آپ کوں ڈاکٹر آف سائنس دی اعزازی ڈگری توں وی نوازیا۔

آپ 23ملکاں دی اعلیٰ سائنس اکادمیاں دے منتخب فیلو تے رکن ہن۔ اقوام متحدہ تے ایندے نال وابستہ ݙاہ اداریاں دے عہدے دار ہن۔ آپ نے 21نومبر 1996ء کوں طویل علالت دے بعد لندن اچ وفات پاتی تے وصیت دے مطابق ربوہ اچ اپݨے ابا سئیں دی قبر دے نیڑے دفنائے ڳئے۔

آپ دے نظری طبیعات ، بنیادی ذرات، پاکستانی سائنس، اسلامی سائنس تے تریجھی دنیا دی تعلیمی تے سائنسی پالیسی دے بارے اچ ترائے سو توں ودھ مقالات شائع تھی چکے ہن۔ اُردو اچ وی انہاں دے مقالات دے تراجم شائع تھی چکے ہن تے ݙو کتابی مجموعیاں دی صورت اچ چھپ وی چکے ہن ۔ عنوان اے ہن سائنس اور جہان نو ۔ ارمان  اور حقیقت۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء