شاہد شارق بالی
ایں عنوان دا اے مطلب نی جو میں احٖ دے نینگر شاعر شاہد شارق کوں شاکر شجاعبادی قرار پیا ݙینداں میں اے آکھݨ چہنداں جو جام سعید ٻالی دے گھر 1994ء اچ پیدا تھیوݨ آلے محمد شاہد شارق بلپݨ توں بیمار اِن پہلے تاں انہاں دی بیماری دا پتہ نہ لڳدا ہئی بعد اچ دیسی حکمیں تے طبیبیں آکھیا جو تہاکوں ’’گنٹھیا وا‘‘دی تکلیف اے ، سارے بُت کوں درد ہوندے جوڑ جکڑیج ویندن ، ٹُرݨ پھرݨ توں آزار اِن نہ زیادہ دیر ٻہہ سڳدن نہ زیادہ سُم سڳدن، کراچی دے آغا خان ہسپتال توں گھن تے نشتر، وکٹوریہ کوئی ایہو جی جھاہ کائنی جتھوں علاج نہ کرایا ہووے ، لیکن آرام نی پیا تھیندا ، شارق دے ایں ݙکھ اونکوں شاعر بݨا ݙتے چھ بھیݨ بھرانویں اچوں سارے اچوں شارق سئیں وݙے ہن ، اپݨے وسیب دے روزگار دے وسیلے جݙاں دے کھسیے ڳن شارق دے ابا کراچی اچ محنت مزدوری کریندے اے اماں سیݨ گھریں اچ کم کریندی اے ، شارق وݙے ݙکھ نال اَہدے جو مزدوری مہݨاں کائنی اللہ سئیں وقت ݙتے تاں بسم اللہ اساں ایندے تے وی شکر ادا کریندوں ، پر ارمان ایں گاٖلھ دا ہے جو اساݙے ماء دی بھیݨ دے مقدس رشتے کوں کراچی اچ ’’ماسی‘‘ دے معنے اچ تبدیل کر ݙتا ڳے ، شارق اکھیندے جو میں جتنے شکرے ادا گھٹ اِن جو میݙا علاج ڈھیر مہانگا ہے پر ’’نوائے وقت‘‘ دے ایڈیٹر سئیں سعید خاور ‘ سئیں سید محمد عباس‘ سئیں شہزاد گل خان جتوئی‘ تے ٻئے ڈھیر سارے دوست میݙی مدد کریندے رہ ویندن۔میݙا علاج ٹردا پے،او ݙسیندن جو 2007ء اچ ستویں پڑھدا ہم تے میݙے تے بیماری حملہ کیتا ہݨ میݙا شغل بیماری نال جنگ تے شاعری نال یاری ہے ۔
8مئی 2016ء کوں کراچی آرٹ کونسل وچ سئیں سعید بھٹی تے سئیں نذیر بھٹی سرائیکی کانفرنس کرائی، میںسئیں کرنل عبد الجبار عباسی تے مخدوم اکبر شاہ دے نال ٻیٹھا ہم ، کانفرنس وچ ٻئے وی مہاندرے مہمان آئے ہوئے ہن ہک نینگر کوں میں پرے کنوں ݙٹھا او ایویں لڳا جیویں آپ کوں آپ گھیلی امدا ہووے، پہلے میں سمجھا جو کوئی وڈار کیتی امدے، ول لڳا جو شیت چیل دی موہ نکلی ہوئی اِس، میݙے نال آتے او شخص ایویں پیریں تے ݙھ پیا جیویں کوئی سرائیکی پیو ماء یا اُستاد کوں ملدے ، میں تھٻا بھر تے ہاں نال لاتا، میݙے سمجھݨ توں پہلے آکھیا سئیں میں شاعر آں میݙا ناں شاہد شارق اے خانبیلے گھر اے تہاڈا دیوانہ آںتہاکوں ملݨ دی ݙاڈھی سِک ہئی، احٖ اللہ سئیں میل ملا ئے، نینگر دا الا ٻول خلق اخلاق تے جھِک نوائی میکوں ایجھی بھاݨی جو ا و تاں کیا میں آپ اوندا دیوانہ تھی ڳیم ، اے پہلی ملاقات ہئی ۔ ݙوجھی ملاقات 28مئی 2016ء کوں مراد آباد مظفر گڑھ اچ سئیں انجم مرادآبادی دے سالانہ مشاعرے تے تھئی ، اتھاں وی شاہد شارق اونویں ملئے جیویں کراچی ملئے ہن، میں شارق کوں ملتان آوݨ تے کتاب چھپواوݨ دی دعوت ݙتی۔خان بیلہ توں پکے لاڑیں آلے پاسے ونڄو تاں پنجویں کلو میٹر تے وستی ٻالیاں امدی اے ، چار پنج سو گھر یں دی وستی اے تقریباً سارے لوگ ٻالی ذات نال تعلق رکھدن، آس پاس ٻیاں ذاتاں ارائیں، مزاور، داد پوترے تے چانڈیے وغیرہ ہن، وستی ٻالی اچ زمیندار تے کاشتکار ہن، کجھ لوگ بے زمین مزدور تے محنت کش وی ہن ، مشہور شئیں اچوں ٻالی تھانیدار تے دولت شاہ سئیں مشہور اِن۔پرہک ویلے وݙی شہرت ٻالی آلے ݙاند ہاٹھاں جِتدا ہا، کھو تے بھنبھیری آلی کار وہندا ہا ، پر اوندی خاص گاٖل اے ہئی جو بندے دی ٻولی سمجھدا ہا ، ہک تاں ݙاندیں دیاں اپݨیاں ٻولیاں مثال ݙاند کوں پاݨی پلاوݨا ہووے تاں ’’چھ چھ‘‘ اکھیندے، ݙاند کوں ہکلݨاں ہووے تاں ’’کے کے ‘‘ کریندے یا ݙاند کوں روکݨا ہووے تاں ٻچکار ݙویندے ݙاند کوں خوش کرݨا ہووے تاں ہتھ پھیر ’’ݙٹ کار ‘‘ ݙویندے ، میں آکھݨ اے چہنداں جو اے ٻولیاں سارے ݙاند سمجھدن، بندیں توں مراد اے ہے جو ’’ٻالی آلا‘‘بندیں دیاں ٻولیاں سمجھدا ہا ، اوں ݙاند دا ناں ’’ٻالی آلا‘‘مشہور ہا۔ ایں ناں تے ݙاند خوش تھیندا ہا ، کوئی آکھے ہا احٖ ٻالی گند منہہ کیتی کھڑے تاں ، او رُس پوندا ہا ، تے کھوتے مر مر تے پیر چیندا ہا۔ جے کوئی آکھے ’’صدقے صدقے ٻالی آلا تیݙی ٹور توں صدقے ‘‘ ولا ٻالی تیزم گام بݨ ویندا ہا ۔ ٻالی آلے کئی قصے کہاݨیاں سندھ پنجاب دے نال نال وسیب اچ ݙاڈھیاں مشہور ہن۔
موضوع اے کینی ، گاٖل کرݨ چہنداں شاہد شارق دی شاعری بارے ، ٻالی آلے دا ذکر ایں سانگے آڳے جو شاہد شارق ٻالی اے ، ٻالی وستی دا ہے تے ٻالی آلے دا ݙوہترا ہے، متاں اے پے سمجھو جو ݙاند دا ݙوہترا ہے، میں اے ݙسݨ چہنداں جو ٻالی آلے ݙاند دے مالک سئیں جام حضور بخش ٻالی دا ݙوہترا ہے۔ وستی ٻالی دی پہلے شہرت بھاویں جئیں شئے نال ہووے ، ہݨ وستی دی شہرت شاہد شارق تے ایندی شاعری نال تھیسے کیوں جو اے شخص چھڑا شاعری نی کریندا اپݨی دھرتی اپݨی مٹی تے اپݨے وسیب نال محبت وی کریندے ۔
شاہد شارق چنڳا آدمی ہووݨ دے نال نال چنڳا شاعر وی ہے ۔ ݙو خوبیاں گھٹ لوکیں وچ ݙٹھن خصوصاً شاعری دے میدان اِچ۔ شارق اپݨی شاعری وچ وسیب دی گاٖل کریندے ، وسیب دی سنڄاݨ تے وسیب دے حق حقوق دی گاٖل کریندے ، شارق محبت اوندے رنگ تے رنگیں دی خوشبو دی گاٖل کریندے ، میں ایندی شاعری دے گلدستے اِچوں پھل ایجھے چُݨیم جیندے وچ وسیب دے حق حقوق تے ایندے محرومیں دی گاٖل اے ۔شاہد شارق اپݨی دھرتی اپݨی مٹی تے اپݨے وسیب نال محبت کرݨ آلا شاعر اے شارق آکھدے جان ݙے ݙیسوں پر سرائیکستان نہ ݙیسوں۔ شارق دے خیالات تے نظریات ٻہوں چنڳے تے قابل قدر ہن، شارق دا ایہو جوش ولولہ تے ماء دھرتی نال محبت اونکوں وݙا شاعر بنا ݙیسے۔شاہد شارق وسیب دے لوکیں کوں آکھدے رووݨ دھووݨ چھوڑو، تکڑے تھیوو تے لت تے لت رکھ تے ظالم توں اپݨا حق اڳوڑو۔
سئیں دلنور نور پوری آکھیا ہا ’’دلنور عزت دی موت مریں بے غیرت بݨ تے جیویں ناں‘‘ شاہد شارق وی ایہا گاٖل کریندے تے نال اے وی آکھدے جو ’’قوم کیتے کجھ کر ونڄوں‘‘۔ ہر کوئی دعا منڳدے جو کوئی پتھر دل نہ ہووے پر شارق بزدلی دے مقابلے اچ آکھدے جو اساں پتھر دل ہووے جو کہیں بزدل دی تڑی تے دھمکی توں نہ ݙروں۔ہک اُردو گاٖوݨ’’شرافت چھوڑ دی میں نے ‘‘ کݙوکڑاں سݨدے امدوں، پر شاہد شارق آکھدے جو توݨیں شرافت نی آئی ول وی شرافت نی چھوڑی۔
حیاتی دی کوئی وی حالت راس نی آئی
ایں اساکوں اساݙی قیمت راس نی آئی
سر چاتو سے تاں ساݙے سر قلم تھیندے ڳئے
پر اساں نہ چھوڑی شرافت شرافت راس نہ آئی۔ بے ملک نواب ؟ میں آکھیا بے ملک نواب کیا ہوسے ول میں ݙوہڑہ پڑھیا تاں میکوں نقلی آلی گاٖل یاد آئی ، نقلی نقل پیا کرے، زمیندار نقلی کوں اکھیندے ووئے توں افسر بݨ ڳئیں ؟نقلی اکھیندے ’’اُتے‘‘ وزیر بݨ ڳئیں ! او آکھدے ، اُتے ، او آکھدے بادشاہ بݨ ڳئیں نقلی آکھدے ایں توں وی اُتے ، زمیندار آکھدے ، بھکن دا پتر آ ایں توں اُتے تاں کجھ نی ہوندا ، ول تاڑی مار تے نقلی آکھدے میں کجھ کائنی، تُساں ݙوہڑے پڑھو ۔ ݙوہڑہ پڑھݨ دے بعد میکوں تاں ایویں لڳے بے ملک دے نواب دا مطلب اے ہے جو او ناں دا نواب اے باقی کجھ کائنی، تہاکوں کیویں لڳے ؟ ضرور شاہد شارق اڳوں جُٖل تے بے ملک نواب دی گاٖل اچوں گاٖل کݙھیندے تے وݙے کم دی گاٖل کریندے ۔
مورخہ 4مئی 2016ء کوں پہلی واری میں جھوک دے دفتر ڳیم ، جئیں طرح سئیں حاجی عید ا حمد سئیں میکوں بسم اللہ جی آئیاں کوں آکھیاں ، میں اوہے جذبات تے اوہو منظر ہک ’’گاٖوݨ‘‘ دی شکل اچ لکھئے ، تساں وی پڑھو۔
اساں غریبیں ݙو پھیرا پاوݨ دا شکریہ
سئیں تہاݙا جھوک تے آوݨ دا شکریہ
مصروفیت دے دور اچ کم کار سارے چھوڑ تے
ماݨ ہݨ سئیں ساݙا ودھاوݨ دا شکریہ
تہاݙے لنگھ آوݨ دا احسان نہ بھُلسی کݙاہیں
مونجھیں دیاں مونجھاں سئیں لہاوݨ دا شکریہ
بسم اللہ ست بسم اللہ لنگھ اے وے سئیں
محبتاں سئیں نال ساݙے ورتاوݨ دا شکریہ
ساکوں مُل گھن گھندے تساں آ کرائیں احٖ جھوک تے
راہ بھلیندیں تے سئیں تھورا لاوݨ دا شکریہ
دید تہاݙی تاں شارقؔ ساݙے کیتے عید ہے
مونجھ دے موسم دیوچ عیداں کراوݨ دا شکریہ
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]· معروف سرائیکی دانشور سئیں ظہور دھریجہ دی کتاب سرائیکی قلم قبلیہ وچوں چوݨ