سیفل نامہ‘سرائیکی زبان دی شہکار مثنوی

سیفل نامہ یا قصہ سیف الملوک سئیں مولوی لطف علی دی شہکار مثنوی ہے تے ایندا شمار سرائیکی زبان دیاں ٻہوں وݙیاں کتاباں وچ کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔ سیفل نامہ دی اہمیت دا اندازہ ایں توں لایا ونڄ سڳدے جو سرائیکی زبان دے مہاندرے شاعر سئیں حضرت خواجہ غلام فرید اپݨی ابتدائی عمر وچ ایندا مطالعہ ٻہوں ذوق شوق نال کریندے ہَن ، ایندے جزو زبانی یاد کریندے ہن، ایں گاٖلھ دا ذکر مقابیس المجالس وچ موجود ہے ۔ خاص گاٖلھ ایہ ہے جے او لطف علی دی شاعری کنوں وی ٻہوں متاثر ہن ۔ سئیں بشیر احمد ظامی اپݨی کتاب ’’چھرکے‘‘ وچ ہک مضمون لکھیے تے ایندے وچ حضرت خواجہ فریدؒ سئیں دے کلام تے مثنوی سیف الملوک دے اثرات تلاش کرݨ دی کوشش کیتی ہے تے کلام دے نمونے پیش کرتے اپݨی گاٖلھ منواوݨ کیتے دِلیلاں ݙتن ۔ اِتھاں ایہ ذکر کرݨ دا مقصد محض ایہو ہے جو سیفل نامہ دی قدر و قیمت دا اندازہ لڳ سڳے ۔ حقیقت ایہ ہے جو سیفل نامہ دا مقابلہ ٻئی کئی مثنوی نئیں کر سڳدی ۔

سیفل نامہ مصری شہزادے تے بدیع الجمال پری دے عشق و محبت دی داستان ہے تے ایندا شمار الف لیلیٰ داستاناں وچ کیتا ویندے ۔ ایہ کہاݨی ترکی وچ 1559ء وچ لکھی ڳئی تے فارسی وچ 1610ء وچ چھپی ۔ قطب شاہی دور وچ غواصی اینکوں 1665ء وچ دکنی زبان وچ نظم کیتا ۔ فورٹ ولیم کالج وچ جان گلکرالسٹ دے حکم تے ایندا اُردو نثر وچ ترجمہ کیتا ڳیا ۔ سئیں لطف علی ایہ قصہ کتھوں گھدے واضح طور تے ایندا ثبوت نئیں ملیا پر سیفل نامہ دے مطالعے توں بعد اے منݨاں پوندے جو انہیں فارسی زبان توں قصہ گھدے تے اینکوں سرائیکی وچ نظم کیتے ۔ ایندی وجہ ایہ ہے جو سئیں لطف علی فارسی تے عربی دا ٻہوں علم رکھدے ہَن ، تے انہیں اپݨے اُستاد مولوی نور محمد مصنف نورنامہ کنوں تعلیم حاصل کیتی ہئی ۔ البتہ ایں گاٖلھ کوں تسلیم کیتا ونڄ سڳدے جو سئیں لطف علی سرائیکی دے ٻہوں وݙے شاعر تے صوفی سئیں علی حیدر ملتانی دے مرید ہَن ۔

سیفل نامہ دی تصنیف دے سال وچ اختلاف ہے ۔’’ پنجابی شاعراں دا تذکرہ ‘‘ وچ مولابخش کشتہ ایندا سال تصنیف 1609ء درج کیتے ۔ سئیں ڈاکٹر مہر عبدالحق دا خیال ہے جو سئیں لطف علی مثنوی 1105ء وچ تصنیف کیتی ہے۔ سئیں لطف علی آپ ایندا سال تصنیف تحریر کیتے۔ فرمیندن۔

روز خمیس ختم تھیا دفتر سن تاریخ لکھیوے

ٻارہویں سخت صدی تھوں جو ہک پنجک جا گھنیوے

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء