سیارچہ
سیارچہ(COMET) ہک برف دا گولہ ہوندے جیڑھا سجھ دے گرد گُھمدے۔ اے پاݨی، کاربن ڈائی آکسائیڈ گیس، امونیا گیس تے میتھین گیس دی دھوڑ نال بنڑیا ہویا ہوندے۔ ایندے مرکز اچ برف ہوندی اے۔ برف دے چارے پاسوں گیس تے دھوڑ دا ہک ٻہوں وݙا بادل جیکوں' کوما' آکھیا ویندے موجود ہوندے۔
جیڑھے اے گُھمدئیں گُھمدئیں سجھ دے نال آ ویندے تاں گیس تے دھوڑ دے گرم تھیو ݨ نال ایندا ہک وݙا پُچھ بݨ ویندے۔ ایں ویلھے ایکوں پْچھ آلا تارا آکھیا ویندے۔
1662 اچ ایڈمنڈ ہیلے [EDMOND HELLEY]نے ہک پُچھ آلا تارا دریافت کیتا ہا۔ جیکوں ہیلے دا پُچھ آلا تارا آہدن۔ اے ہر 75 یا 76 سال دے بعد اسمان تے ݙسدے۔ اے تارا 1758، 1835، 1910 تے 1986 اچ نظر آیا ہا ولا اے ہݨ 2062 اچ نظرآوسی۔ سیارچے ساݙے سجھ دے نظام دا حصہ ہن۔
ترٹ ونڄݨ والے تارے [METEORS]
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ہک چھوٹا پتھر جیندا ناں میٹریائیڈ[METEOROID] ہے زمین دی ٻاہروالی خلا کنوں کشش دی قوت دی وجہ کنوں زمین تے ڈھاندے۔ اے چھوٹے داݨے کنیں لا تے ہک میٹر جیݙا تھی سڳدے۔
اْتوں کنوں ڈھاندئیں ہوئیں جیڑھے اے ہوا اچ داخل تھیندے تاں ایندی رفتار ہک سیکنڈ اچ 20کلو میٹر تھی ویندی اے۔ ہوا نال رڳڑ کھا تے اے ٻہوں گرم تھی ویندے تے ہیکوں بھا لڳ ویندی اے۔ اکثر اے ہوا اچ سڑ تے ختم تھی ویندے تے ساکوں اسمان تے روشنی دی ہک تِکھی لکیرݙسدی اے۔ ایں سڑیئے ہوئیے تارے کوں ترٹ ونڄݨ آلا تارا یا میٹیئر آہدن۔
اگرمیٹریائیڈ پورا نہ سڑے تے چھیکڑ اچ زمین تے آ ڈھاوے تاں اینجھے میٹریائیڈ کوں میٹریائیٹ[METEORITE] آہدن۔
ہر سال زمین دی فضا اچ ٻاہر کنوں تقریباً 15 ہزار میٹریائیڈ داخل تھیندن تے اکثر اے ترٹݨ والا تارا بݨ تے فنا تھی ویندن۔
پلسارز (دھڑکدا ہویا تارا)PULSARS
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]پلسار ہک گھمدا ہویا نیوٹران تارا یا وائیٹ ڈوارف(جنہیں دا ذکر پِچھوں تھی چکئیے) ہوندے جیندے اندر ٻہوں زیادہ مقناطیسی کشش پاتی ویندی اے۔ اے تارا دھڑکدا ہویا ہوندے تے اے مقناطیسی بجلی دی ٻہوں طاقت آلی شعاع چھوڑیندے۔ اے شعاع ساکوں ہوں ویلھے ݙسدی اے جیڑھے ایندا منہ زمین ݙو ہووے۔
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان