سپہ سالار

جینویں پہلے بیان کیتا ڳئے جو لوک کہاݨیاں درحقیقت مقامی سرداراں تے وݙیریاں بادشاہواں دے قصے ہوندِن اَتے انہاں وچ ساڳی منظر نامہ ،دربار اَتے دربار نال وابستہ لوک ہوندن جیڑھے تل وطنی سرداراں تے وݙیریاں کول ہوندن ۔ تہوں لوک قصے کہاݨیاں وچ مکمل حکومتی نظام نئیں ݙکھایا ویندا ۔ ایندے بادشاہ کوں ملݨ کیتے کہیں موکل دی لوڑ کائنی ہوندی جیڑھے ویلے ونڄو بادشاہ دربار لئی ٻیٹھے ݙوجھے لفظاں وچ وݙیرہ دیرے تے ٻیٹھے ۔ بادشاہ عام لوکیں رِیت ڳلیاں ، محلیاں تے جنگلاں وچ ٹُردا پھردا ودے او کہیں ݙوجھی ریاست تے چڑھ مار نئیں کریندا ۔ بھل انعام دے طور تے دھی دا ساک تے اَدھ راج وی ونڈ ݙیندے۔

ایجھے امن پسند تے محدود بادشاہ کوں فوج ، کٹک ،تے سپہ سالار دی کوئی لوڑ نئیں ہوندی کوئی وی اوکھ پووے تاں بادشاہ خود مسئلے دا حل کڈھݨ کیتے ٹُر پوندے یا اپݨے وزیر کوں بھڄیندے یا ولا شہزادیاں کوں مہم تے بھیڄ ݙیندے پر بادشاہ کݙاہیں وی کیں وی مسئلے کیتے سپہ سالار کوں نئیں سݙیندا اَتے نہ اِی فوج دی ڈیوٹی لیندے جو او ایہ کم کرے۔

فوج تے سپہ سالار دا کردار داستانیں وچ تاں لبھدے جینویں سیف الملک وچ بادشاہ شہزادہ سیف الملوک دے نال فوج دے ترائے ٻیڑے تیار کرتے بھڄیندے۔کݙاہیں دشمناں دیاں فوجاں بادشاہ دے ملک دا محاصرہ کر گھندین۔

’’آ دربان سُݨائے شہہ کوں سُخن جنگاور تتے

میل کٹک بادشاہ کوں وی آ گرد شہر دے لتھے

سُرخ، سفید ،سیاہ ، ݙسیجن سہنس تنبو رنگ رتے

جنگ اُتے چڑھ آئے جو اِتھ آ نسنگ نکھتے

ݙیکھ اُنہاں دی حشمت ہیبت لوک نواحی نٹھے

لطف علی وچ شہر پرائے لشکر تھر تھل گھتے‘‘(32)

ہر داستان  تے لوک قصے وچ ٻہوں فرق ہے ۔داستاناں دا حدود اربعہ ملک کنوں ٻاہر سمندر پار ݙوجھیاں ملکاں تئیں وی کھنڈیا ہوندے پر لوک قصہ تاں ہک ٹوٹے زمین دا تے ہک تل وطنی نال وابستہ ہوندے تہوں تاں اوندے وچ فوج تے سپہ سالار رکھݨ دی کوئی لوڑ نئیں پوندی ۔ بھل کتھائیں کہیں قصے وچ سپہ سالار دا کردار آ وی ڳئے تاں اوندی حیثیت ثانونی یا قصے دے واقعاتی عنصر کوں پوراکرݨ سانگے ہوندی ہے۔

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ملتان