سولھاں سنگھار

سولہ سنگھار (ہندی: सोलह सिंगार) برصغیر پاک و ہند وِچ زنانیاں دے بَناؤ تے زیب و زینت کِیتے ورتیجݨ آلیاں 16 کلاسیکی طریقے ہِن جیڑھے جدید کاسمیٹکس صنعت دے آنݨ کنوں پہلے ہر طبقے دیاں زنانیاں اپݨیاں ٻیاں نسلاں دیاں ڄَیاں کوں سکھیندیاں ہَن۔

آغاز

سولہ سنگھار دے طریقیاں دے شروع تے رواج دے زمانے دا صحیح اندازہ کائنی پر اِیں وِچ ݙسائے ڳئے مختلف طریقے مختلف دوراں مثلاً آریائی دور تے اِیں کنوں پہلے گندھارا عہد حتی کہ قدیم دراوڑی دور دے مجسماں، تصویراں، ادب تے داستاناں وِچ نظر آندن۔ جیندے کنوں اندازہ تِھیندا ہِے جو اِنّھاں دا شروع برصغیر وِچ تہذیب دے باقاعدہ شروع دے نال ای تِھیا تے آہستہ آہستہ اِیہ ہِک منظم نصابی شکل اختیار کر ڳئے۔

ورتاوے

برصغیر وِچ عام طور تے ہندو زنانیاں مختلف تہواراں وِچ اِیہ سنگھار اپنیدیاں ہِن، پر سماجی اختلاط دی وجہ نال برصغیر دیاں ٻیاں قوماں یعنی مسلمان تے سکھ گھرانیاں دیاں زنانیاں وی اِیہ طریقے اپنیدیاں رہیاں ہِن۔ تخت دہلی دے علاوہ ریاست اودھ دے مسلم نواباں دیاں حویلیاں وِچ مسلمان بیگمات خاص طور تے اِیندا اہتمام کریندیاں ہَن تے اڄ وی روایت پسند گھرانیاں وِچ اِیندا اہمال کِیتا ویندا ہِے۔ اِیں دے علاوہ پنجاب، دکن، سندھ تے ٻئے علاقیاں وِچ وی بلا امتیاز مذہب، زنانیاں اِیندا اہتمام کریندیاں رہیاں ہِن۔

سولہاں سُݨھَپ

عام طور تے زبانی مآخذ وِچ ہیٹھ ݙتّے ڳئے سولہ زیبائشاں کنوں مراد سولہ سنگھار ݙسائے ویندن:

1. مانگ دا ٹیکا 2. مانگ وِچ سیندور دی دھار 3. بندیا 4. اکھ دا کاجل 5. جھمکا یا بالی 6. ناک دی نتھ 7. کلائی دیاں چوڑیاں 8. ہتھ دیاں انگوٹھیاں 9. ہتھیلی تے ٻئے حصیاں تے مہندی دی نقاشی 10. کمر بند 11. بازو بند 12. عطر یا خوشبو 13. گجرا 14. پائل / پازیب 15. بچھیا (پیر دی انگوٹھی) 16. ہار

ویدک مآخذ وِچ سولہ سنگھار دراصل اوہ سولہ مرحلے ہِن جیڑھے زنانیاں کِیتے مکمل بَناؤ تے زیبائش دا معیار ہِن۔ اوہ سولہ مرحلے ہیٹھ ݙتّے ہِن:

میردانہ

پہلا مرحلہ ہِے جیندے وِچ سارے جسم کوں خوشبودار تیلاں نال مالش کِیتی ویندی ہِے تے خود کوں ٻئے سنگھار کِیتے تیار کِیتا ویندا ہِے۔

منگل سنانم

ݙوجھے مرحلے وِچ تازہ پانی وِچ نہایا ویندا ہِے۔ پہلے صابن دی جاہ تے دُدھ، روغن بادام، گلاب دیاں پتیاں، خس تے مرواہ تے سیتاچینی یا لودھرا کوں پانی وِچ خاص طریقیاں نال مِلیا ویندا ہا۔

کیس پاش سُگندھی کرنَم

اِیں دے بعد بالاں تے تیل لا کے سیکاکائی دی لئی، نگر موٹھ یا کچورا لیپ کِیتی ویندی ہِے تے بالاں کوں ہریٹھے نال دھو ݙِتا ویندا ہِے۔

انگراگ وِلیپن

اِیں وِچ بطور بنیاد یا "فاؤنڈیشن" چہرے، گردن، شاناں تے بازوواں تے صندل دے باریک سفوف دی لئی دا لیپ کِیتا ویندا ہِے۔

کاجل ریکھا دیپن

اِیں دے بعد اکھیاں وِچ کاجل یا سرمے دے نال دھاریاں کھِچیاں ویندیاں ہِن۔

تلک پرسادھنَ

پِھر ماتھے تے سُرخ سیندور یا طلائی نشان نال بندیا یا منگلیہ چھنہا کھِچیا ویندا ہِے۔

مکھ پرسادھن

اِیں وِچ چہرے تے جڑی بوٹیاں کنوں کشید کِیتے ڳئے رنگاں، سونے، چاندی تے قیمتی موتیاں نال بݨائے ڳئے جڑاؤ نشان چہرے تے منقش انداز وِچ بݨائے ویندن۔ اِیں دے بارے وِچ عام خیال کِیتا ویندا ہا جو اِیہ بُری نظر کنوں بچاؤندن۔

کیس پاش رچنا

وِچ بالاں کوں لٹاں تے جوڑے دے انداز نال مختلف طرز تے اسٹائل ݙِتّے ویندن۔

الکتَ پش رچنا

ہونٹاں کوں مختلف طرحاں نال بݨی سُرخّی دے نال رنگݨ دا عمل ہِے۔

ہست سوشوبھیتم

وِچ ہتھاں کوں صاف کر کے زیورات تے حنائی رنگاں نال سِوارݨ تے آراستہ کرݨ دا مرحلہ ہِے۔

پاد سوشوبھیتم

اِیں مرحلے وِچ پیراں کوں صاف کر کے الیتا تے حنّا دے نال سِوارا ویندا ہِے تے پیر دیاں انگلیاں وِچ بچھائیاں پائیاں ویندیاں ہِن۔

مہا وسترا پریدھنم

اِیں مرحلے وِچ پورے اہتمام تے آداب نال عروسی دا جوڑا یا متعلقہ تہوار دا لباس زیب تن کِیتا ویندا ہِے۔

پوشپ دھرنم

اِیں دے بعد چنبیلی یا موتیے دے گجرے گردن، جوڑے تے کلائی دے گرد پائے ویندن۔

النکار دھرنم

اِیں مرحلے تے اپݨے تمام طلائی، چاندی دے تے ٻئے زیورات کوں مخصوص جاہاں تے آراستہ کِیتا ویندا ہِے۔

تمبُل سیوَنم

ساہاں، منہ تے دانتاں کوں خوشگوار احساس ݙیوݨ کِیتے پان، مساگ، الائچی یا تمبولم چَبایا ویندا ہِے۔

درپن وِکولن

آخر تے آئینے دے سامہݨے آ کے تمام سنگھار کوں ہِک واری پِھر سر توں پیر تائیں ݙٹھا ویندا ہِے تے ہِک ہِک چیز دی پڑتال کِیتی ویندی ہِے، رہ ڳئے سنگھار دوبارہ کِیتے ویندن تے غلطیاں کوں درست کِیتا ویندا ہِے۔

ستارھواں سنگھار

اُتّے بیان کِیتے ڳئے سنگھار کیوں جو زیادہ تر شادی بیاہ دے موقعیاں تے ای پورے کِیتے ویندے رہے ہِن، اِیں سانگے دولھن کوں سہاگ دی سیج تے گھِن آندا ویندا ہِے تے تمام سنگھار گھونگھٹ چَکّݨ دے بعد اپݨے منطقی انجام تے پُڄدے۔ اِیں مرحلے کوں "شُبھ درشٹی" آکھیا ویندا ہِے۔