سنہالی زبان

سنہالی زبان
خاندان	ہند یورپی $\leftarrow$ ہند آریائی
ٻولݨ والے	1 کروڑ 70 لکھ توں زائد
ملک	سری لنکا
رسم الخط	سنہالی رسم الخط
حیثیت	سری لنکا دی سرکاری زبان

سنہالی زبان (سارائیکی: سنہالی) سری لنکا وچ ٻولی ونڄݨ والی سب توں وݙی تے سرکاری زبان ہے۔ ایندا تعلق ہند یورپی لسانی خاندان دی شاخ ہند آریائی زباناں نال ہے، جیندے پاروں ایہ لسانی طور تے سارائیکی، اردو تے پنجابی دی "دور دی رشتہ دار" زبان ہے۔ ایہ دنیا دی واحد ہند آریائی زبان ہے جیہڑی برصغیر دے بالکل جنوب وچ ہک جزیرے تے ٻولی ویندی ہے تے اپنے خاندان توں کٹی ہوئی ہے۔

تاریخ تے ارتقاء

سنہالی زبان دی تاریخ تقریباً 2500 سال پراݨی ہے۔

• آریائی ہجرت: روایت دے مطابق، شمالی بھارت توں شہزادہ وجیا تے اوندا قافلہ سری لنکا پہنچا تے اتھاں آریائی زبان دی بنیاد رکھی۔
• پراکرت توں سنہالی: ایہ زبان قدیم پراکرت توں بدلدے بدلدے 5ویں صدی عیسوی تک اپنی موجودہ شکل وچ آ گئی ہئی۔
• اثرات: سنہالی تے تمل (دراوڑی) دے اثرات ٻہوں گہرے ہن، ایں توں علاوہ ایں وچ عربی، پرتگالی، ڈچ تے انگریزی دے الفاظ وی شامل ہن۔

لسانی خصوصیات

سنہالی زبان ٻیاں ہند آریائی زباناں توں کجھ مختلف ہے:

• منفرد آوازاں: سنہالی وچ کجھ ایسی آوازاں ہن جیہڑیاں اردو یا سارائیکی وچ کائنی۔
• جملے دی ترتیب: سارائیکی وانگوں سنہالی وچ وی جملہ "فاعل-مفعول-فعل" (SOV) دی ترتیب نال بݨدے۔
• ادبی تے ٻول چال دا فرق: سنہالی دی خاص ڳال ایہ ہے کہ ایندی لکھت (Literary Sinhala) تے عام ٻول چال (Spoken Sinhala) وچ ٻہوں فرق پایا ویندے۔

رسم الخط

سنہالی زبان ہک مخصوص رسم الخط وچ لکھی ویندی ہے جینکوں "سنہالی رسم الخط" آکھیا ویندے۔ ایہ قدیم "برہمی رسم الخط" توں نکلیا ہے تے ایندے حروف گولائی دار ہن۔ ایہ دنیا دے خوبصورت ترین رسم الخطاں وچوں ہک گݨیا ویندے۔

سارائیکی تے سنہالی دا تعلق

کیونکہ سارائیکی تے سنہالی ہکو خاندان (ہند آریائی) نال تعلق رکھدن، ایں واسطے انھاں دے بنیادی الفاظ وچ مماثلت ملدی ہے:

سارائیکی	سنہالی	سنسکرت
ہک	Eka	Ekam
ݙو	Deka	Dvi
تریہہ (ترائے)	Thuna	Trini
پاݨی	Paya (قدیم)	Paniya
نام (ناں)	Nama	Nama

اہمیت

سنہالی زبان سری لنکا دی شناخت دا اہم حصہ ہے تے بدھ مت دی مذہبی کتب تے تریخ ایں زبان وچ محفوظ ہے۔ سری لنکا دے تعلیمی اداریاں، میڈیا تے حکومت وچ ایہ زبان رائج ہے۔