سنسکرت

سنسکرت (Sanskrit)
فائل:Sanskrit word.svg دیوناگری رسم الخط وچ لفظ "سنسکرت"
خاندانِ زبان	ہند-آریائی زباناں
تریخی حیثیت	کلاسیکی/مقدس زبان
رسم الخط	دیوناگری (جدید)، براہمی (قدیم)
اثرات	ہندی، اردو، سرائیکی، پنجابی

سنسکرت جنوبی ایشیا دی ہک قدیم ترین زبان ہے جیہڑی ہند-آریائی لسانی خاندان توں تعلق رکھدی ہے۔ اینکوں ہندومت، بدھ مت تے جین مت دی مقدس تے علمی زبان سمجھیا ویندے۔ سنسکرت کوں دنیا دی کئی جدید زباناں (جیویں ہندی، اردو، پنجابی تے سرائیکی) دی ماء یا وݙکی آکھیا ویندے، کیونکہ انھاں زباناں دا ہک وݙا حصہ سنسکرت دے الفاظ تے مشتمل ہے۔

تاریخ تے ارتقاء

سنسکرت دی تریخ ہزاراں سال پراݨی ہے:

• ویدک سنسکرت: ایہ سنسکرت دی قدیم ترین شکل ہے جیندے وچ "وید" لکھے گئے۔ ایہ دور تقریباً 1500 قبل مسیح دا ہے۔
• کلاسیکی سنسکرت: مشہور گرامر دان پانینی نے چوتھی صدی قبل مسیح وچ سنسکرت دے اصول مرتب کیتے، جیندے بعد ایہ ہک منظم علمی زبان بݨ گئی۔

لسانی اہمیت تے ساخت

سنسکرت اپنی پیچیدہ تے منظم گرامر واسطے مشہور ہے:

• ایندے وچ اٹھ کیس (Cases) تے ترائے صنفاں (Gender) ہوندن۔
• ماہرینِ لسانیات دا خیال ہے کہ سنسکرت دا تعلق یورپی زباناں (جیویں لاطینی تے یونانی) نال وی ہے، جینکوں "ہند-یورپی" (Indo-European) خاندان آکھیا ویندے۔

سرائیکی تے سنسکرت دا تعلق

سرائیکی زبان دا سنسکرت نال ٻہوں گہرا تے قریبی تعلق ہے: 1. ذخیرہ الفاظ: سرائیکی دے سینکڑوں بنیادی الفاظ براہِ راست سنسکرت توں نکلے ہن یا انھاں دی بگڑی ہوئی شکل ہن۔ 2. صوتیات: سرائیکی وچ کجھ خاص آوازاں (جیویں ڳ، ڄ، ݙ، ݨ) دی جڑاں قدیم ہند-آریائی لہجیاں وچ ملدیاں ہن جیہڑے سنسکرت دے ہم عصر ہن۔ 3. پانینی: دلچسپ ڳالھ ایہ ہے کہ سنسکرت دا عظیم گرامر دان پانینی، قدیم سرائیکی وسیب (موجودہ ضلع صوابی یا ٹیکسلا دے قریب) دا رہائشی ہئی، جیندے پاروں اوں وقت دے مقامی لہجیاں نے سنسکرت دی تشکیل وچ مدد کیتی۔

موجودہ حیثیت

اگرچہ سنسکرت ہݨ عام بول چال دی زبان کائنی، لیکن ایہ بھارت دی 22 سرکاری زباناں وچ شامل ہے۔ ایہ اڄ وی مذہبی رسومات، علمی تحقیق، تے یوگا دی اصطلاحات وچ پوری دنیا وچ استعمال تھیندی ہے۔