سلطانم بیگم

سلطانم بیگم
(فارسی میں: سلطانم بیگم)
معلومات شخصیت
تاریخ پیدائش	سنہ 1516ء
وفات	سنہ 1593ء (76–77 سال)  قزوین
شریک حیات	طہماسپ اول
اولاد	اسماعیل ثانی ،  محمد خدابندہ
خاندان	صفوی خاندان

سلطانم بیگم (تقریباً 1516ء - 1593ء)، جیڑھی قدم علی سلطان خانم دے ناں نال وی ڄاݨی ویندی ہئی، صفوی سلطنت دے ݙوجھے بادشاہ طہماسپ اول دی پہلی زال تے ملکہ عالیہ ہَن۔ اوہ اپݨے شوہر دے جانشین اسماعیل دوم دی ماں تے محمد خدابندہ دی ماں ہَن، جیڑھے 1578ء توں 1587ء وِچ انّھاں دی معزولی تئیں حکومت کیتی۔

زندگی

سلطانم بیگم آق قویونلو دے عیسیٰ بیگ موسیلو دی دِھی ہَن۔ طہماسپ دی ماں تاجلو خانم دی طرحاں، سلطانم دا تعلق ترکمان ماوسیلو قبیلے نال ہئی تے اوہ اپݨے شوہر دی ترئے کزن ہَن۔ آذربائیجان دے گورنر موسیٰ سلطان انّھاں دے بھرا ہَن۔ طہماسپ نے غالباً اپݨے پیو اسماعیل اول دی وفات دے ویلے انّھاں نال شادی کیتی ہئی۔ اوہ انّھاں دی ملکہ زال بݨیاں تے انّھاں دے ݙو پُتر تِھئے، جنّھاں وِچ محمد خدابندہ شامل ہن جیڑھا 1532ء وِچ ڄَمّیا، شملو-استاجلو ریجنسی دے ابتدائی سالاں وِچ، جݙاں طہماسپ خود صرف اٹھاراں سال دا ہئی تے اسماعیل دوم، 1537ء وِچ ڄَمّیا۔

1540ء وِچ تاجلو خانم دی شیراز جلاوطنی دے بعد سلطانم بیگم حرم دی رہنما بݨ ڳئیاں۔ انّھاں دا ہک آزاد شاہی دربار ہئی تے انّھاں دے وزیر خواجہ ابراہیم خلیل ہَن۔ انّھاں نے مہد اولیا دا اعزازی خطاب وی حاصل کیتا۔ اوہ مغربی خراسان وِچ زمیناں تے قابل ادائیگی تیول تے مقریت (دائمی مقررہ تفویض) دی مالک ہَن۔

شوہر دی حکومت

طہماسپ اول صفوی سلطنت دا ݙوجھا بادشاہ، اسماعیل صفوی دا پُتر ہئی۔ جݙاں تخت تے ٻہہ ڳیا تاں عمر صرف 10 سال ہئی۔ طہماسپ دا دور ٻہوں ہنگامہ خیز ہئی۔ 1525ء توں 1540ء خراسان ازبکاں دے حملے دا نشانہ بݨدا ریہا تے ایں مدت وِچ شیبانی خان دے پُتر جنید خان نے 6 حملے کیتے جنّھاں توں ہرات تے مشہد وغیرہ کوں ٻہوں نقصان پُڄیا۔ مغرب وِچ عراق کوں ترکاں نے ایرانیاں توں چِھک گھِدّا تے تبریز تے ہمدان تے ترک ڄاڑے سال قابض ریہے۔ انّھاں تمام حملیاں دے باوجود اے طہماسپ تے ایران دی صلاحیت دا ٻہوں وݙا ثبوت ہئی جو انّھاں نے ناسازگار حالات دے باوجود باقی ایران وِچ امن تے امان قائم رکھیا تے جارجیا یا گرجستان دے عیسائیاں دے خلاف 7 مہماں وی بھیڄیاں تے گرجستان تے ایرانی قبضہ برقرار رکھݨ وِچ کامیاب تِھئے۔

پُتراں دی حکومت

انّھاں نے اسماعیل دوم دے دور حکومت وِچ اپݨی مضبوط پوزیشن برقرار رکھی کیوں جو انّھاں دے قبیلے، ماوسیلو نے وی انّھاں دی حمایت کیتی۔ اوہ اپݨے پُتر محمد خدابندہ تے پوتے عباس اول دے دور وِچ زندہ ہَن۔