سرد جنگ

ریاستہائے متحدہ امریکہ تیں سوویت یونین اُنہیں دے اتحادی وچ 1940ء توں 1990ء دے ݙہاکے تئیں جاری رہݨ آلے جھگڑے، کھچ تݨاؤ تیں مُقابلے کوں سرد جنگ آکھیا ویندے۔ اِیں پورے عرصے وِچ اے ݙُو وݙیاں طاقتاں حیاتی دے مُختلف شعبیاں وِچ ہِک ٻئے دیاں حریف رہیاں، جِنہیں وِچ فوجی اتحاد، نظریات، نفسیات، جاسوسی، فوجی طاقت، صنعت، تکنیکی ترقی، خلائی دوڑ، دفاع تے ڈھیر خرچہ، روایتی اتیں ایٹمی ہتھیاراں دی دوڑ تیں ٻئے کئی شعبے شامل ہَن۔ اے امریکہ تیں روس دے درمیان سِدھی فوجی مداخلت دی جنگ نہ ہئی، پر اے فوجی تیاری تیں دُنیا بھر وِچ اپݨی حمایت حاصل کرݨ کیتے ہِک سیاسی جنگ ہئی جیڑھی ادھی صدی تئیں جاری رہی۔ بھانویں جو امریکہ اتیں سوویت یونین ݙوجھی جنگ عظیم وِچ جرمنی دے خلاف رَلّیے ہَن، پر جنگ دے بعد دوبارہ تعمیر دے حوالے نال اُنھیں دے نظریات بالکل وَکھرے ہَن۔ کُجھ ݙہاکیاں وِچ سرد جنگ یورپ تیں دُنیا دے ہر علاقے وِچ پھیل گئی۔ امریکہ نے اشتراکی نظریات کوں روکݨ کیتے خاص طور تے مغربی یورپ، مشرق وسطیٰ تیں جنوب مشرقی ایشیا وِچ کئی مُلکاں نال اتحاد قائم کیتے۔ اِیں دوران کئی وار ایجھے جھگڑے پیدا تھئے جیڑھے دُنیا کوں عالمی جنگ دے نیڑے گھِن آئے۔ اِنھاں وِچ برلن ناکہ بندی (1948ء-1949ء)، کوریائی جنگ (1950ء-1953ء)، ویتنام جنگ (1959ء-1975ء)، کیوبا میزائل بحران (1962ء) تیں سوویت افغان جنگ (1979ء-1989ء) قابل ذکر ہِن۔ اِنہیں دے علاوہ ایجھے ویلے وی آئے جݙاں ݙُونہیں مُلکیں دے درمیان کھچ تݨاؤ وِچ کمی واقع تھئی۔ 1980ء دے ݙہاکے دے چھیکڑ وِچ سرد جنگ اُوں ویلے مُکݨ لڳی جݙاں سوویت رہنما میخائل گورباچوف نے امریکی صدر رونالڈ ریگن نال کئی دفعہ ڳالھ مہاڑ کیتی تیں نال ای اپݨے مُلک وِچ اصلاحاتی منصوبیاں دا اعلان کیتا۔ اِیں دوران روس مشرقی یورپ وِچ اپݨی طاقت گھٹیندا ڳیے تیں آخر کار 1991ء وِچ ٹُکڑے ٹُکڑے تھی ڳیا۔