سرائیکی لوک گیت / سنھیڑا

لکھت: نادیہ رفیق خان عباسی

کھڑی ݙیندی ہاں سنیہڑے انہاں لوکاں کوں

اللہ آن وساوے ساݙیاں جھوکاں کوں

پیر پیغمبراں سلطان سکندراں میں مر ڳئی ہاں

ہائے ترس نی آندا انہاں لوکاں کوں

اللہ آن وساوے ساݙیاں جھوکاں کوں

چِھڑن منجھیاں رنگن کٹیاں چھاہ تاں پلاواں

توں کجھ تاں ݙسا انہاں لوکاں کوں

اللہ آن وساوے ساݙیاں جھوکاں کوں

کونجاں وانگوں ویݨ ولانواں اللہ ہݨ ملا

ہائے کیا میں ݙساںانہاں لوکاں کوں

اللہ آن وساوے ساݙیاں جھوکاں کوں

کیکوں جانی ݙکھ سݨانواں کوئی نئیں میݙا

ہݨ کیویں ݙیواں دھانہہ انہاں لوکاں کوں

اللہ آن وساوے ساݙیاں جھوکاں کوں

کھڑی ݙیندی ہاں سنیہڑے انہاں لوکاں کوں

اے لوک گیت سرائیکی وسیب د ا جڳ مشہور گیت اے ایندے تاریخی پس منظر تے دید ماروں تاں اساکوں معلوم تھیندے جو ݙوجھی جنگ عظیم جیندا مُنڈھ پہلی ستمبر 1939ء توں تھیا تے اے جنگ 2 ستمبر 1945ء تک جاری رہی ، ایں دور دے برصغیر دیاں 665 ریاستاں وچوں ریاست بہاولپور ݙوجھی وݙی تے امیر ریاست ہئی ۔اے جنگ ریاست بہاول پور دی ذاتی جنگ نہ ہئی ول وی نواب آف بہاول پور اتحادی فوجاں دی امداد سانگے ریاست بہاولپور توں ہک فوجی دستہ روانہ کیتا ۔ایں فوجی دستے وچ سرائیکی وسیب دے پتر کہیں دے بھرا کہیں دے منگیتر کہیں دے سہاگ۔ ایں جنگ وچ شہید تھئے، کافی عرصہ گزرݨ دے بعد جݙاں انہاں دی کوئی ولدی نہ آئی تاں ریاست بہاول پور وچ ہک کہرام مچ ڳیا لوک اپݨے پیاریاں دی مونجھ اچ حیاتی گزارݨ تے مجبور تھی ڳئے ۔وِچھوڑے دی ایں دردناک المیے دی فضا وچ اے لوک گیت تخلیق تھیا۔

اے لوک گیت اتنی شہرت حاصل کیتی جو ریاست بہاول پور نے ایں گیت کوں ریاست دا قومی ترانہ بݨا ڳھدا تے ہر محفل وچ ایں گیت کوں ریاست بہاولپور دے ریاستی بینڈ تے ڳایا ویندا ہا تے ایندے ا حترام وچ ہر کوئی سر نِوا گھندا ہا۔ جݙاں پاکستان دا قیام وجود وچ آیا تاں نواب صادق خان خامس مالی امداد دے نال نال اپݨی ریاستی فوج دا اعلیٰ تربیت یافتہ فوجی دستہ ’’بلوچ رجمنٹ‘‘ فوجی ساز و سامان تے فوجی گاݙیاں سمیت پاکستان کوں سوکھڑی دے طور تے دان کیتی ہئی احٖ وی ایں بلوچ رجمنٹ دی تقریبات دا نغمہ ایہوں لوک گیت ’’سنیہڑا‘‘ ہے۔

1962ء وچ جݙاں سرائیکی اکیڈمی ملتان سرائیکی ناں دے حوالے نال ہک ادبی کانفرنس دا اہتمام کیتا تاں سرائیکی زبان و ادب دے وݙے وݙے لکھاری ایں کانفرنس دا سنگھار ہن ایں کانفرنس دے موقع تے سرائیکی گلوکار ہ  ثریا ملتانیکر ایں گیت کوں اتھاں ڳایا تاں نواباں دا ہک ٻال وی موجود ہا ۔ایں گیت کوں سݨ تے ݙاڈھا خوش تھیا تے آکھݨ لڳا جو ریاست بہاول پوردا قومی گیت ہا ہݨ توں اے سرائیکیاں دا قومی گیت ہے۔ ریڈیو پاکستان بہاول پور ا یں گیت کوں مشہور کرݨ وچ وڈا اہم کردار ادا کیتا۔

جیکر اساں ایں لوک گیت دے مفہوم تے سوجھلا سٹوں تاں ایندے وچ ارداس ، مونجھ، ہجر، دعا تے امید دی کرن نظردی اے۔ ول ول اپݨیاں جھوکاں کوں آباد کرݨ دی دعا منگی ویندی اے تے ارداس کیتی ڳئی اے جو اللہ سئیاں ساݙیاں جھوکاں کوں ہک واری ول آباد کر ساݙے پیاریاں کوں واپس ولا اساں انہاں دی مونجھ وچ کونجاں وانگوں ویݨ کریندے پے ہیں، اساݙی دھانہہ کوئی نی سݨدا ساݙی ایں حالت تے کہیں کوں ترس نی آندا۔