سرائیکی لوک قصیاں وچ شہزادی

شہزادی دا کردار ’’نیکی، حُسنِ کل‘‘ دی علامت ہے جینویں شہزادے دا کردار ہک ’’سالک‘‘ دا علامتی کردار ہے جیڑھا حسنِ کل کوں حاصل کرݨ کیتے سلوک دا پندھ طے کریندے تے ایں راہ وچ آوݨ آلیاں مصیبتاں اَتے کشالیاں کوں طے کریندے تے اَنت او اپݨی منزلِ مقصود تئیں پُڄدے۔

لوک کہاݨیاں وچ کݙاہیں کݙاہیں ایہ منزلِ مقصود ’’شہزادی‘‘ دی صورت وچ ہوندی ہے ۔ جیڑھی ’’حسنِ کل‘‘ دا علامتی اظہار ہے ۔ جیکوں حاصل کرݨ کیتے شہزادہ کمر ٻدھیندے تے راہ وچ آوݨ آلیاں مصیبتاں تے کشالیاں کوں بھڳیندا ہویا جادوگر ، دھیہ یاجن دی قید وچوں شہزادی کوں آزاد کرویندے۔

’’شہزادے آکھیا ہُݨ تیکوں جادوگر دی قید اِچوں آزاد کراوݨ آیا ہاں تے توں جتھاں آکھیں تیکوں اُتھائیں پُڄیساں ۔ شہزادی آکھیا ایں قید اِچوں کڈھیسیں تاں وَت نال گھدی ڄل تے میکوں اپݨی ملکہ چا بݨا۔ شہزادہ حُش تھی ڳیا ۔ اُوں شہزادی کوں گھوڑے دے پچھوں چا ٻلہایا تے آپ اڳوں ایہو پتہ لڳا جو جادوگر تلوار چا تے آندا پیا ہا شہزادے کِل گھمایا تے نظروں گم تھی ڳیا۔‘‘(16)

شہزادی حق سچ دی علامت ہے ۔ او کݙاہیں کݙاہیں اپݨے پیو دی غلطی کوں وی سُدھارݨ دی کوشش کریندی ہے ۔ شہزادی دے کردار وچ ہک مصلح اَتے اصلاح پسندانہ رویہ وی ہوندے ۔ جینویں ’’ہک ہا بادشاہ‘‘ کہاݨی وچ شہزادی پیو کوں آہدی ہے جو میں اپݨابخت کھاندی ہاں۔

’’بابا میں تیݙی دھی ہاں۔ بابا میں تیکوں آکھیا ہم جو میں اَپݨا مقسوم کھاندی ہاں ۔ اللہ میکوں ݙیندے تے میں کھاندی ہاں ۔ توں کہیں کوں نئیںکَھوّا سڳدا ابّا۔ مقسوم رب بھڄیندے ہیلا وسیلہ بندہ بݨدے ۔ بندہ آپ کہیں کوں نی کھوا سڳدا ۔ میں تیݙی اوہا دھی ہاں۔‘‘(17)

شہزادی دا کردار ہک مثبت اَتے جہدِ مسلسل کرݨ دا نسوانی رویہ ہے ۔ جیڑھا نوجوان تریمیں کوں پیہم رکھݨ اَتے مثبت سوچ رکھݨ داݙس ݙیندے ۔ سرائیکی لوک کہاݨیاں وچ ایہ کردار شہزادیاں طرح تلواراں نال لڑدا نئیں نظردا بھل عقل و دانش نال سارے مسئلے حل کریندا ، اپݨے معاملات دے نال نال لوکیں کوں وی مشکلاں وچوں کڈھینداتے انہاں کوں سکھ پُچیندا نظردے۔

سرائیکی لوک کہاݨیاں وچ شہزادی دا کردار ٻہوں متحرک، جاندار ، ہمت آلا دانشمندانہ ،رحم دل ، صادق تے وفادار ہے ۔ ایہ اپݨے پیو، بھیݨ بھرا ، اپݨے خاندان نال محبت تے صداقت دا اظہار کریندی ہے ۔ شہزادی دا کردار پری دے کردار نال میل تے مماثلت رکھیندے ۔ بھل ݙوہائیں دا کردار ہکو جیہاں ہے ۔ چھڑا پری دا نشابر تھیوݨ مافوق الفطرت ہے تے اوندا عمل تے ردعمل بالکل انسانی اَتے فطری ہے ۔جینویں شہزادی دے کردار وچ نظردے۔

لوک ادب ہک تغیر تے مسلسل تبدیلی آلا ادب ہے ایہ وقت دے نال نال وی بدلدے ، جاء دی تبدیلی نال وی بدلدے اَتے سُݨاوݨ آلے دی تبدیلی نال وی بدلدا رہندے ۔ ایہ کݙاہیں جامد نھیں راہندا بھل مسلسل تبدیلی وچوں لنگھدا رہندے ۔

لوک قصیاں وچ وی ایہ تبدیلی کار فرما راہندی ہے ۔کݙاہیں کردار بدل ویندن تے کݙاہیں واقعات ، کݙاہیں الفاظ بدل ویندن تاں کݙاہیں جاہیں ۔ اینویں اِی لوک قصیاں وچ وی قصہ سُݨیندے ہوئے تھیندی ہے۔ پری کوں شہزادی آکھ چھوڑے اَتے کہیں شہزادی دی جاہ تے پری دا کردار قصے وچ شامل کر چھوڑے ۔ مُکدی ڳالھ ایہ ہے جو ݙوہائیں دا کردار عمل تے ردِ عمل بالکل ساڳی ، انسانی ، فطری اَتے مثبت ہے۔

شہزادی دا ہک خاموش کردار وی ہے اَتے او کردار ’’انعام‘‘ دی صورت وچ ہوندے ۔ بادشاہ منادی کرویندے جو جیڑھا اوں موذی جن ،دھیہ ، واسک نانگ اَتے کہیں مریلی بلاں کوں مار مُکیسی تاں اونکوں اَدھی شاہی ونڈ ݙیساں اَتے شہزادی دا ساک وی ݙیساں۔ ایں طرح شہزادی دا کردار بلواسطہ لوکیں وچ ہمت ، جرأت تے قربانی دا جذبہ پیدا کرݨ آلا ہے اَتے بہادری آلے کم دے ذریعے ہک عام بندہ وی شہزادی نال شادی کر سڳدے۔

’’وہ ویسے بھی طبقاتی ہمدردی اور توازن کے قائل تھے ۔ یہی وجہ ہے کہ یہاں اکثر شہزادیوں کی شادیاں عام اور تیسرے درجہ کے طبقے کے لوگوں سے ہو جاتی ہیں ۔ ہر بیمار شہزادی کا والد علاج کی شرط پر معالج سے اس کی شادی کی کرنے پر رضا مند دکھائی دیتا ہے ۔‘‘(18)

ایہ رویہ عام لوکیں Comman Manکو ںشاہی تے سورمے دے کردار ادا کرݨ دی قیمت ݙیویندے۔

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ملتان