سرائیکی زبان اِچ کُجھ سابقے

ہکّے معنیاں وِچ

سابقہ اُوں لفظ کوں آہدِن جہڑا کئیں لفظ دے موہر اِچ لایا ونجٖے اَتے ایندے استعمال نال معنے بدل ونجٖن۔ بشیر احمد بھائیہ سابقیاں کیتے ’’اڳیرّے‘‘دی اصطلاح ورتی ہے۔

سرائیکی زبان وچ ٻنہاں زباناں وانگ کئیں لفظ کوں وݙا ظاہر کرݨ کیتے اُوندا مُکبّر بݨایا ویندے ۔ کئیں شے ؍ رسم دی وݙائی کوں اسم تفضیل وی ظاہر کریندے تے تفضیل کُل‘وچ کئیں اسم دی صفت کوں سب کنوں بالا تے اعلا آکھیا ویندے۔

اِتھّاں اساں سرائیکی زبان دے کُجھ اُنھاں سابقیاں دا ذکر کریندے ہیں جہڑے وݙے؍ عظیم دے معنیاں وچ استعمال تھیندِن ۔ ایہ اوہ سابقے ہِن جنہاں کوں معروف سابقیاں دے طور تے استعمال نھیں کیتا ویندا پر وَل وی ایہ سابقیاں وچ آندِن ۔ اوہ سابقے ایہ ہِن:

اکبری۔ اکبری دروازہ ۔ اکبری گز۔ اکبری حج

بَبّر۔ ببّر شیر۔ ببّر شیرنی

بَھٹ۔ بھٹ تتِّر ۔ بَھٹ کنجر

ٻاگڑ۔ ٻاگڑ ٻلاّ

پردھان۔ پردھان منتری ۔ پردھان کتاب۔ پردھان عمل

پَڑ۔ پڑکنجر ۔ پڑکوٹھا۔پڑنانا ۔ پڑنانی ۔ پڑݙاݙا ۔ پڑ ݙاݙی

پہاڑی۔ پہاڑی ٻکرا ۔ پہاڑی کاں۔پہاڑی نالہ

جرنیلی۔ جرنیلی سڑک ۔ جرنیلی منصوبہ

جنگی۔ جنگی ٻیڑا ۔ جنگی توپ۔جنگی محل۔ جنگی جہاج ۔ جنگی پرنالا ۔ جنگی بدرو

جہازی۔ جہازی سائز۔ جہازی محل۔جہازی کُتّا

جھر۔ جھربِلاّ (جنگلی ٻلاّ) ۔جھرجٖال (لمبی لئی)

دابڑ۔ دابڑ دال ۔ دابڑ دَلاّ

دھن۔ دھن جگرا ۔ (دھن شاہاں دے جگرے)

دھن زیرا (دھن منجھیں دے زیرے)

ݙاڈھا۔ ݙاڈھا بندہ ۔ ݙاڈھا مزا۔ݙاڈھا جوان

راج۔ راج روڳ۔راج بھوَن۔راج پتھ۔ راج کوی

رڄ۔ رڄ سوہݨاں ۔ رَڄ کوجھا ۔ رَڄ بُکھّا۔ رَڄ سیاݨاں۔ رَڄ سُگھِڑ۔ رَڄ کمینہ

زبر ۔ زبردست ۔ زبر جنگ ۔ زبر جنگی

سردار۔ سردار گھر اناں ۔ سردار قبیلہ ۔ سردار ٻوٹی

سکندری۔ سکندری نالا ۔ سکندری طبل ۔ سکندری گز۔ سکندری دیوار

سلیمانی۔ سلیمانی ٹوپی ۔ سلیمانی تخت ۔ سلیمانی نسخہ

شاہ ۔ شاہ باز۔ شاہ رڳ ۔ شاہ سوار۔شاہ خرچ ۔ شاہ کار۔ شاہ توت۔شاہ نامہ۔ شاہ مات

شاہ جہانی۔ شاہ جہانی کُوڑا۔ شاہ جہانی محل۔شاہ جہانی بدرَو۔ چاہ جہانی دروازہ

صدر۔ صدر دروازہ ۔ صدر بازار ۔ صدر دفتر۔ صدر چھائوݨی۔صدر کچاہری۔صدر مقام

عجب۔ عجب چس ۔ عجب ڳالھ۔ عجب کہاݨی ۔ عجب بندہ

کابلی ۔ کابلی چݨا ۔ کابلی کِکّر۔ کابلی جٖموں ۔ کابلی ݙیمبھوں

کالا۔ کالا تپ (وݙا تپ)۔کالا نانگ ۔ کالا کِٹھ

کالی۔ کالی کھنگ۔ کالی سیاہ۔ کالی شمور۔ کالی کِٹھ

گھن۔ گھن چکّر۔گھن گرج

ڳڑ ۔ ڳڑگاݙا۔ڳڑکاٹ

لاٹ۔ لاٹ پادری۔ لاٹ صاحب۔ لاٹ مندر

مگر ۔ مگر مچھ ۔ مگر کانٹے

مہا ۔ مہا کمینہ ۔ مہا اُوت ۔ مہا شیطان۔ مہاکنجر۔مہا چندرا۔مہا پاپی ۔ مہا بھارت

مہا بھوت ۔ مہا بیر۔ مہا پاپ۔مہابلی۔مہا راج ۔مہاراجہ۔مہا جٖال۔ مہارانی۔ مہا پنڈت ۔ مہا کنجوس ۔

مہان۔ مہان بندہ۔ مہان شاہ ۔ مہان کم۔مہان عمل

میر۔ میر مُہاݨاں۔ میر بحار۔میر ملاح

وݙ ۔ وݙ قصائی ۔ وݙ پردھان۔وݙ مہاکو۔ وݙ شانہ۔وݙ کنّاں۔ وݙ مونہاں۔وݙ واتا ۔ وݙ پیرا۔ وݙ ذاتا۔وݙ وݙیرا

وݙا۔ وݙا ناں ۔ وݙا تپ۔وݙا اَلا ۔وݙا دشمن ۔وݙا ویلا۔ وݙا شریک۔ وݙا ویری۔ وݙا گھر

ہڑ۔ ہڑنال ۔ ہڑݙال؍ ہڑدال

حوالہ

کتاب: بُشکا، مصنف : شوکت مغل ، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ، ملتان