سرائیکی رسم الخط

زبان جیڑھے اپݨیاں پہلایاں پوڑیاں چڑھدی ودی ہوسے تاں کہیں بندے کوئی چیز ݙکھا تے ݙوجھیاں کوں اشارے نال اُوں پاسے متوجہ کیتا ہوسے یا ݙنڳیاں پھنڳیاں لیکاں لا تے اُوں شے دی شکل بݨا تے اپݨا مطلب سمجھایا ہوسے۔ ایہو پہلیاں تصویراں ‘نقش تے علامتاں آہستہ آہستہ مخصوص چیزاں واسطے رواج پیندے ڳے تے ہزاراں سالاں تیں انسان انھاں کوں جڑیندا بݨیندا تے ٹھہیندا ریہا تے ول کتھائیں ونڄ تے رسم الخط تیں پُڄا …… سب توں پہلے انسان تصویری رسم الخط توں آغاز کیتا تے ول علامتاں اختیار کیتیاں ڳیاں۔

دنیا دا سب توں پہلا تصویری رسم الخط سومیر عراق دے قدیم شہر اُرک موجودہ ورقہ توں ملیئے اے ساڈھے پنج ہزار سال پُراݨا ہے۔ ماہرین دا خیال ہے کہ3500قبل مسیح دے لڳ بھگ عراق دی سومیری قوم تصویری رسم الخط ایجاد کیتا تے ول اے خط عراق توں نکل تے دنیا دے مختلف ملکاں وچ پُڄا۔(86)۔ مصر دے تصویری رسم الخط یعنی ہیروگلیفی دا وجود 3100قبل مسیح دے لڳ بھگ لڳدے۔ سومیریاں بعد وچ اپݨا تصویری رسم الخط آسان بݨا تے اینکوں میخی صورت ݙے ݙتی۔(87)۔ معلوم تھیا کہ پہلے پہل اے ݙنگے پھنگے نقش یا لیکے علامتاں بݨائیاں ول حروف بݨائے۔ حرفاں مل تے لفظاں دے ویس پاتے اَتے لفظاں دی سانجھ نال جملے وجود وچ آئے تے اُنھاں دی تحریری صورت کوں سیاݨیاں رسم الخط دا ناں ݙتے۔ دنیا وچ ہُݨ تئیں بے شمار رسم الخط ورتیے ڳئے تے ورتیندے پن۔ تقریباً ہر وݙی زبان دا اپݨا ہک رسم الخط ہے شاید ایں واسطے کہ ہر زبان دا اپݨا ہک مخصوص مزاج ‘ طرز ادا دا وکھرا لہجہ تے الفاظ دی صوتیات دا ہک خاص نظام ہوندے۔ اے ممکن کائنی کہ ہر زبان کوں ہکے رسم الخط وچ تحریر کر ݙتا ونڄے۔ ہِیں کیتے اساں آکھ سڳدے ہَیں جو رسم الخط زبان دی سُنڄاݨ تے اوندی روح ہوندے ‘ جینکوں زبان توں اصلوں نکھیڑیا نہیں ونڄ سڳدا۔

حوالہ

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان