سرائیکی دا مطلب

سرائیکی دا لوظ سرائی توں بݨئے جیندا مطلب سردار تے معزز ہے ۔ یعنی وݙی تے معزز زبان البتہ ہر ہک دی اپݨی تحقیق اے ، لفظ سرائیکی دے معنے وچ ٻہوں سارے سرائیکی دانشوریں اظہار خیال کیتے تے اپݨا اپݨا نقطہ نظر پیش کیتے پر انہاں سب دے وچوں معروف ادیب اختر خان بلوچ مرحوم لکھدن جو سرائیکی دا لفظ ،لفظ’’سرا‘‘ نال مشتق ہے۔ ’’سرا‘‘ شمال دی طرف کوں آکھدن۔ سرائیکی دے معنی ہن ’’دریائے سندھ دے شمالی علاقے دی زبان۔ سرائیکی زبان ناصرف سندھ تے پاکستان وچ ٻولی تے سمجھی ویندی ہے بلکہ درہ بولان یعنی سبی توں جیکب آباد تک تے کچھی توں بھاگ ، ناڑی دے علاقے وچ بکثرت ٻولی ویندی ہے ۔ صرف اے نی بلکہ پشاور توں گھن کے مکران دے ساحلی علاقیاں تئیں اکثر بلوچ قبائل وچ سرائیکی کوں عام ٻول چال دی حیثیت حاصل ہے ۔ درحقیقت سرائیکی اِی او قومی زبان ہے جینکوں ’’نقش سلیمانی‘‘ دے مصنف علامہ سید سلیمان ندوی سندھ وچ اُردو دا ہیولیٰ تصورکریندن۔ البتہ اے ٻئی گاٖلھ ہے جو ایں قدیم سرائیکی زبان دی موجودہ شستہ صورت دا ناں اُردو رکھا ڳیا ہووے ۔

اختر علی خان بلوچ لکھدن اے ہک تریخی حقیقت ہے جو جَیں ویلھے ملتان کوں اسلامی علم تے فن دا مرکز بݨایا ڳیا ۔ اوں ویلھے سندھی زبان معمولی تبدیلی دے بعد ملتانی زبان دی صورت اختیار کر گھدی ۔ بعد وچ جݙاں لہور کوں دارالحکومت بݨایا ڳیا تاں سرائیکی یا ملتانی زبان مشرقی پنجاب دی ہندی تے دہلی دی ہریانی زبان دی آمیزش دے بعد پنجابی زبان دا روپ دھار ڳئی تے ایں زبان دلی پُڄ تے اُردوئے معلی دا لقب حاصل کیتا۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء