سرائیکی تے فارسی

اگرچہ وادیٔ سندھ تے ایرانی اثرات دا آغاز 521قبل مسیح وچ دارائے اول دا ملتان تے سندھ دے علاقیاں کوں اپݨی سلطنت وچ شامل کرݨ توں تھیا مگر اے اَٹے وچ لوݨ دے برابر ہئی۔ تونیں جو سندھ دا علاقہ ایران نال لڳدڑ علاقہ ہئی آپس وچ آ ونڄ وی رہ ڳے مگر حقیقی اثرات مسلمانیں دی آمد دے بعد شروع تھین۔ ملتان وچ عربی دے نال نال فارسی وی ٻولی ویندی ہئی تے ول آہستہ آہستہ اِتھاں عربی دی جا فارسی گھندی ڳئی تے اے علاقہ فارسی دا مرکز بݨ ڳیا۔ سرائیکی علاقے وچ صوفی بزرگاں دی آمد ایں زبان دی ترویج تے ترقی وچ ٻیا وی وادھا کیتا۔ تے پاکستان بݨݨ تئیں بہاول پور تے ملتان وچ اتنے وݙے عرصے تئیں فارسی دفتری تے سرکاری زبان دی حیثیت نال رائج رہی۔ ایں علاقے دے مکتباں وچ فارسی دی عام تعلیم ݙتی ویندی ہئی۔ لوک اکثر خط و کتابت فارسی وچ کریندے ہن۔ فارسی ٻولݨ ‘ لکھݨ تے ڄاݨݨ کوں علمیت دی دلیل تے فضیلت سمجھی ویندی رہ ڳئی ہے۔

اے آکھیا ونڄ سڳدے جو فارسی ایں علاقے وچ ایں علاقے دی کہیں مقامی زبان دی طرحاں اتھاں راَڄ کیتے۔ تے اَڄاں تئیں فارسی زبان و ادب دا ہک ٻہوں وݙا ذخیرہ سرائیکی علاقے وچ موجود ہے۔سرائیکی زبان دے تمام وݙے وݙے شعراء فارسی وچ وی بے شمار اشعار آکھین۔ سرائیکی تے فارسی دا ہمیشہ چولی دامن دا ساتھ ریہے۔ ایہو وجہ ہے جو سرائیکی زبان تے فارسی دے ٻہوں گھاٹے اثرات ہن۔

فارسی زبان نے صرف سرائیکی وچ دخیل الفاظ دا اضافہ نیں کیتا بلکہ اوندے حروف تہجی وچ۔ چ ۔ ژ ۔ گ ۔ جیں حرفاں دا وادھا کیتے۔اینویں افعال دی گردان وچ سرائیکی دے فاعلی لاحقیاں تے وی فارسی اثرات باکل نشابر ہن۔(53)۔ انھاں ساریاں ڳالھیں دے علاوہ سرائیکی دا موجودہ رسم الخط فارسی ہے۔ ٻیا علاقائی زباناں جیڑھے رسم الخط دے وَن پونّے دڳ ودیاں بݨیندن۔ سرائیکی فارسی رسم الخط کوں اپݨا تے اوں ہمیشگی رشتے کوں نبھائے۔

حوالہ

کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان