سارا پاکستان سرائیکی

سرائیکی دنیا دی قدیم ترین زبان ہے ۔ ایندا ہک ناں ملتانی وی ہے ۔ ملتان جتنا قدیم ہے اتنی اِی ایندی زبان دی قدیم ہے ۔ سرائیکی زبان دا مرکزی مقام ملتان ہے ۔ مہاراجہ ہرکناشپ دے حالات توں اے پتہ چلدے جو اے شہر طوفان نوح دے ویلھے وی موجود ہا ۔ملتان وادیٔ سندھ دا مرکز ریہا تے ایں وادی دی تہذیب ݙو دریاواں سندھ تے ہاکڑہ یا گھاگھرا دے دامن اِچ پروان چڑھدی رہ ڳئی ۔ ایں وادی وچ سب توں پہلے کئیں پیر ڄمائے تے کئیں ایکوں آباد کیتا ۔ ایں بارے اِچ کجھ معلوم نی تھی سڳیا البتہ کجھ کھنڈرات توں معلوم تھئے جو اَڄ توں پنج ہزار سال پہلے ایں وادی اِچ ہڑپہ تے موہنجو داڑو جیہیں شہر آباد ہِن۔

بلاشبہ سرائیکی پاکستان رابطہ تے قومی زبان بݨݨ دا حق رکھدی اے کیوںجو زبان دا تعلق زمین نال ہوندے ، سرائیکی دا خطہ زمین پاکستان دے چارے صوبیں وچ موجود اے ۔ ایہ ہِک تسلیم شدہ حقیقت ہے جو سرائیکی زبان پاکستان دے کئی حصیاں وچ پھیلی ہوئی ہے تے ہک وسیع ادبی زبان دی حیثیت رکھدی ہے ، ایہ ہک مشاہدہ ہے جو سندھ دے دیہاتی جݙاں کݙاہیں اُردو دان دے نال گاٖلھ مہاڑ کریندن تاں سرائیکی زبان کوں اُردو سمجھ تے اینکوں اپݨے اظہار خیال دا ذریعہ بݨیندن۔ایندے نال اُردو دان حضرات کوں اُردو دی وسعت تے ایندی عام فہمی دے متعلق خوش فہمی پیدا تھئی ہے ۔

سندھ دی سرائیکی زبان تے ضلع دیرہ غازی خان دی زبان دا کافی اثر ہے ۔ سندھ دے مشہور تاریخی تے سرحدی شہر کشمور وچ وی اکثر دیرہ غازی خان تے کوٹ مٹھݨ دی سرائیکی زبان اَلائی ویندی ہے ۔ روجھان مزاری توں گھن تے ضلع جیکب آباد دے اُتلے علاقے تحصیل نصیر آباد ، روجھان جمالی ، اوستہ محمد ، جھل مگسی ، کچھی ، بھاگ ناڑی تے سبی وچ دیرہ غازی خان دی سرائیکی رائج ہے ۔ سندھ بہاول پور تے خیر پور دی سرائیکی دے درمیان کہیں قسم دے فرق دا سوال اِی پیدا نی تھیندا۔کیوں جو اے سارے علاقے ہک لسانی خطے وچ شامل ہِن اَتے سرائیکی ریاست خیر پور دی قومی زبان رہ ڳئی ہے کیوں جو ریاست خیر پور دے تالپور نواب سرائیکی ہَن۔ اُردو زبان دا خطہ زمین پاکستان وچ کائنی ، ایں واسطے ہزار کوشش دے باوجود اُردو اَڄاں تک نہ رابطے ، نہ نصاب اَتے نہ وَت دفتری زبان دا درجہ حاصل کر سڳی اے ، جیکر سرائیکی کوں اے مقام ݙتا ویندا تاں اَڄ نتائج مختلف ہوون ہا اَتے قومی دھارے تے ایندے مثبت اثرات مرتب تھیون ہا۔

حوالہ

کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء