سائبرنیٹکس
سائبرنیٹکس
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]Cybernetics – Transdisciplinary field concerned with regulatory and purposive systems
سائبرنیٹکس ، ہک ایجھا بین الضابطہ میدان ہے جیڑھا ضابطہ کار (regulatory) تے مقصدی نظاماں (purposive systems) نال تعلق رکھدے ۔ ایں علم وچ جانداراں ، مشینیں (machines) ، تے تنظیماں (organizations) دے درمیان مواصلات تے کنٹرول (control) دے عمل دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ سائبرنیٹکس دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ نظام کیویں معلومات حاصل کریندن ، انہاں معلومات کوں کیویں پروسیس کریندن ، تے انہاں معلومات کوں استعمال کر تے کیویں اپنے رویے کوں کنٹرول کریندن ۔ ایں علم دا تعلق ریاضی (mathematics) ، فزکس (physics) ، بائیولوجی (biology) ، انجینئرنگ (engineering) ، تے سماجی علوم (social sciences) نال جُڑیا ہویا ہے ۔
سائبرنیٹکس دا آغاز ویہویں صدی دے وسط وچ ناربرٹ وینر (Norbert Wiener) دے کم نال تھیا ۔ وینر نے ݙوجھی جنگ عظیم دے دوران اینٹی ایئر کرافٹ گنز (anti-aircraft guns) دے کنٹرول سسٹم (control systems) تے تحقیق کیتی ۔ انہاں نے محسوس کیتا کہ انساناں تے مشینیں ݙونہاں وچ معلومات دے تبادلے تے کنٹرول دے عمل وچ مماثلت (similarities) موجود ہن ۔ وینر نے ایں خیال کوں سائبرنیٹکس دا ناں ݙتا ، جیڑھا یونانی لفظ "کائبرنیٹیز" (kybernetes) توں ماخوذ ہے ، جیندے معنی "گورنر" یا "پائلٹ" ہوندن ۔ سائبرنیٹکس دا بنیادی تصور فیڈ بیک (feedback) ہے ، جیندے وچ نظام اپنی کارکردگی دے بارے وچ معلومات حاصل کریندے تے انہاں معلومات کوں استعمال کر تے اپنی کارکردگی کوں بہتر بݨاوݨ دی کوشش کریندے ۔
سائبرنیٹکس دے اصولاں دا استعمال کئی شعبیاں وچ کیتا ویندا ہے ۔ انجینئرنگ وچ ، سائبرنیٹکس دا استعمال آٹومیٹک کنٹرول سسٹمز (automatic control systems) ، روبوٹس (robots) ، تے کمیونیکیشن نیٹ ورکس (communication networks) دی ڈیزائننگ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ بائیولوجی وچ ، سائبرنیٹکس دا استعمال جانداراں دے اعصابی نظام (nervous systems) تے امیون سسٹم (immune systems) دے کم کرݨ دے طریقے کوں سمجھݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ سماجی علوم وچ ، سائبرنیٹکس دا استعمال تنظیماں دے کم کرݨ دے طریقے کوں سمجھݨ تے سماجی نظاماں (social systems) دی ماڈلنگ (modeling) کیتے کیتا ویندا ہے ۔ کمپیوٹر سائنس وچ ، سائبرنیٹکس مصنوعی ذہانت (artificial intelligence) تے مشین لرننگ (machine learning) دے میدان وچ اہم کردار ادا کریندا ہے ۔
سائبرنیٹکس دا مطالعہ اساکوں ایہ سمجھݨ وچ مدد کریندا ہے کہ جاندار ، مشینیں ، تے تنظیماں کیویں معلومات حاصل کریندن ، انہاں معلومات کوں کیویں پروسیس کریندن ، تے انہاں معلومات کوں استعمال کر تے کیویں اپنے رویے کوں کنٹرول کریندن ۔ ایں علم دے ذریعے اساں ایہ سمجھ سڳدے ہیں کہ پیچیدہ نظام (complex systems) کیویں کم کریندن ، تے انہاں نظاماں کوں کیویں بہتر بݨایا ونڄ سڳدے ۔ سائبرنیٹکس دا مطالعہ مستقبل وچ مصنوعی ذہانت ، روبوٹکس ، تے ݙوجھے ٹیکنالوجی دے شعبیاں وچ اہم کردار ادا کریسی ۔
سائبرنیٹکس دا اثر انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے تھیندا پئے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں آٹومیٹک کنٹرول سسٹمز تیار کر سڳدے ہیں جیڑھے صنعتی عمل کوں بہتر بݨا سڳدن ۔ اساں روبوٹس تیار کر سڳدے ہیں جیڑھے خطرناک کم کر سڳدن یا انسانی زندگی کوں آسان بݨا سڳدن ۔ اساں کمیونیکیشن نیٹ ورکس تیار کر سڳدے ہیں جیڑھے معلومات دے تبادلے کوں تیز تے محفوظ بݨا سڳدن ۔