ریشم لوظیں دا ملوک شاعر … عزیز شاہد

سندھ وادی کوں ہمیشہ اے فوقیت تے اعزاز حاصل ریہے جو اِتھاں وݙے وݙے فلسفی ، شاعر تے دانشمند پیدا تھئے ۔ رگ وید توں گھن تے عزیز شاہد دی جوڳ تک سندھ وادی وچ وݙیاں وݙیاں کتاباں لکھیندیاں آئن اَتے لکھیندیاں رہسن ۔ سندھ وادی دے شاعر جیرھے جو ہزاریں سالیں کنوں وادی دی اصل زبان سرائیکی وچ ادب تخلیق کریندے آئن ، اڳوں تے وی ایں سلسلے وچ جاری رکھسن ۔ سرائیکی وسیب اِچ شاعری پوادھ ، پچادھ ، اُبھے ، لمے تھیندی پئی اے ، شاعری جیرھی جو ہوا تے خوشبو وانگے ہے ،او سمتیں دی قیدی نی ہوندی پر جیرھی شاعری میݙے سندھ دا شربت پاݨی پی تے آوے اوندی چس تے سواد ودھایا تے سوایا تھی ویندے۔

1947ء … سندھ دریا دی مݨ وستی ڈوم آلا دیرہ غازی خان وچ اُستاد نور محمد سائل دے گھر پیدا تھیوݨ والے عزیز شاہد دی شاعری پڑھدوں تاں اساکوں اپݨی مٹی دی خوشبو اَمدی ہے تے اساکوں اپݨا سندھو یاد آ ویندے ۔ اپݨا وسیب یاد آویندے ، اپݨی مٹی ، اپݨی دھرتی اَتے اپݨی دھرتی دے لوک یاد آ ویندن ۔ عزیز شاہد دی شاعری بلاشبہ اپݨے وسیب تے اپݨی دھرتی دی شاعری ہے ۔ اوندی شاعری، اوندے مزاج تے اوندے اَلا بٖول اِچ سرائیکی والی نرمی ، ملائمیت تے مٹھاس پوری طرح موجود ہے ، ایہا صفت تے ایہا گاٖلھ عزیز شاہد کوں وݙا شاعر بݨا ڳئی ہے۔

سندھ مݨ تے بٖیٹھا ہویا عزیز شاہد اپݨے آپ کوں منواوݨ سانگے نہ ہیلے کریندے تے نہ ترلے ، نہ گروپ بݨیندے تے نہ پارٹیاں ، اے وی نی آکھدا جو بٖے سال بُتھے پراݨے شاعر ہن اَتے میں ’’جدید‘‘ آں ، پر او ہک کم کریندے جو سال ݙو سال بعد ہک کتاب وسیب کوں بھیڄ ݙیندے ، پچھے آپ نی او کتاب ہر ہک نال اَلویندی ودی ہوندی ہے۔

نینوں نیر نگاٖل نہ تُرٹے

دِل دی درد دھمال نہ تُرٹے

تُرٹ پووِن اَسمان اساں تیں

تیݙے سِر دا وال نہ تُرٹے

شاعری وچ عزیز شاہد دا سرور کربلائی نال ہک نیاز مندانہ رشتہ ہے ، ہک واری میں کربلائی سئیں کوں اپݨا شعری مجموعہ چھپواوݨ دا آکھیا تاں انہاں وَلدی ݙتی جو اَڄ شاعری دے میدان وچ عزیز شاہد تے امان اللہ ارشد ؔ جہے ڈھیر سارے نینگر تے نینگر سوچ دے لکھاری آ ڳن ، اساں بٖڈھڑے ہک پاسے رہوں تاں چنگاٖ ں ہے ۔ میں انہاں نال اتفاق نہ کیتا پر انہاں اپݨی گاٖلھ دا موضوع بتال ݙتا ۔ کربلائی سئیں دی عظمت کوں منیندے ہوئیں عزیز شاہد ہمیش اُنہاں نال اپݨی محبت دا سانگا جوڑی رکھیئے جیندی ہک گواہی ’’جوڳ‘‘ وچ شامل نظم بعنوان ’’سئیں سرور کربلائی دی یاد وچ‘‘ دے کجھ شعر ݙیندن:

ادب دی جاہ تیݙی بارگاہ وچ

اَکھیں نم ہم جبیناں نال خم ہن

ہے تیݙا جذب دھڑکنیں وچ

جو شہ رڳ تیں تیݙے بوسے رقم ہِن

عزیز شاہد دی ’’جوڳ‘‘ کیجھے شعری پُھل گھن تے اَمدی پئی اے ، شئیت اے تاں چنگی طرح میں نہ ݙس سڳاں پر میکوں اتنا پتہ ہے جو شاعری بس شاعری ہوندی ہے تے شاعری کوں اصناف دے وَلے وچ گھن آوݨ اوندی خوبصورتی سانگے ہوندے نہ تاں اے کݙاہیں نی ݙٹھا ویندا جو کئیں آکھیے تے کیرھی دھر نال آکھیے ، صرف اے ݙٹھا ویندے جو کئیں کیا آکھیے۔؟

کوئی شاعری قدیم نی ہوندی اَتے کوئی جدید نی ہوندی ہر شاعری اپݨے وقت دی نویں شاعری ہوندی ہے ،مشوری دی سِک رکھݨ آلے کجھ زیادہ پڑھے لکھے شاعریں اپݨی شاعری کوں زوریں ریت منواوݨ سانگے ’’جدید ادب تے جدید شاعری‘‘ دے چکر چلائے ہوئن ، اساں انہاں دی خواہش دا لکھ احترام کروں پر اے نی تھی سڳدا جو عزیز شاہد دی نظم کوں پروتھا ، احمد خان طارق دے ݙوہڑے کوں بُتھا ، امان اللہ ارشدؔ دی غزل کوں بے سوادا اَتے شاکر شجاع آبادی دے کلام کوں روائتی آکھ تے پرے سٹ چھوڑوں ، ایہے تے اُنہاں جہے بٖئے سینکڑاں تے ہزاراں سرائیکی شاعر اِی ہِن جنہاندے کلام کوں لوکیں سب توں زیادہ سُݨیے ، پڑھیئے اَتے پسند کیتے ۔ اے لوک اساݙا سرمایہ تے فخر ہِن اَتے ایہے اِی سرائیکی دے نمائندہ شاعر ہِن ۔ کجھ لوک بہانے بہانے نال زیر لب خواجہ فریدؒ تے خواجہ فریدؒ دی کافی دے خلاف وی گاٖلھیں کریندن پر اے خواجہ فریدؒ وانگے صرف ہک سطر لکھ ݙکھاوِن اساں من گھنسوں۔

شاعری اپݨے وست دی گواہی اَتے شاعر اپݨے وقت دا گواہ ہوندے ۔ عزیز شاہد دی شاعری اَڄ وی سچی تے معتبر گواہی اے ، سرائیکی وچ اساں عزیز کوں پیارا آکھدوں اَتے عربی وچ عزیم کوں غالب آکھدن، اُردو دے غالب لکھ ہوون پے ، اساݙا عزیز تے غالب اپݨا ہے ۔ میں وݙے احترام تے محبت نال ’’جوڳ‘‘ دی اشاعت تے سئیں عزیز شاہد کوں مبارکباد پیش کرینداں اَتے اُنہاندا تھورائت آں جو اُنہاں ’’جھوک‘‘ کوں’’ جوڳ‘‘ دی اشاعت دا شرف بخشے اَتے پیارے بھرا دوست تے سنگتی سئیں ڈاکٹر افضل خان ڈھانڈلہ دا وی تھورائت آں جنہاندی محبت نال سئیں سرور کربلائی دے ݙو کتابیں دی طرح اے ’’جوڳ‘’ وی شائع تھی تے وسیب دے کول پُجٖی ہے۔

سرائیکی وسیب کیا ہے؟ ایندا جغرافیہ ، ایندی تاریخ اَتے ایندا ادب کیا ہے؟ سرائیکی وسیب ریاست کوں ݙیندا کیا ہے تے اینکوں اوندے بدلے مِلدا کیا ہے؟ اے ساریاں گاٖلھیں چچلاندے پھٹ ہِن ، انہاں کوں ولا کوہیں بٖئے ویلے چچریسوں … بس … چھیکڑ وچ میں اپݨے دِل دی گاٖلھ عزیز شاہد دی ہک ’’جوڳ‘‘ دی زبان اِچ وسیب دے نال کرینداں:

ہنج دی میت سجا کے پلکیں تیں

درد مونڈھے بدلدے رہ ویندن

مونجھا نہ تھی غریب دے گھر توں

اے جنازے نکلدے رہ ویندن

حوالہ

معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ