ریاست منکیرہ
ریاست منکیرہ، سرائیکی وسیب دی ہک قدیم تے تزویراتی ریاست رہی اے، جیہڑی موجودہ ضلع بھکر دے علاقے تھل وچ واقع ہئی۔ تھل دے ریگستان وچ اے ریاست اپݨی مضبوطی تے جغرافیائی اہمیت پاروں مشہور ہئی۔
ریاست منکیرہ دی تفصیل:
- تاریخی پچھوکڑ: منکیرہ دا قلعہ ہزاراں سال قدیم ݙسایا ویندے۔ ہک زمانے وچ ایتھاں ہندو راجاؤں دی حکومت ہئی، لیکن اسلامی دور وچ اے علاقہ مختلف مسلمان حکمراناں دے زیرِ اثر رہیا۔ 18ویں صدی وچ جڈاں مغلیہ سلطنت کمزور تھئی تاں اے علاقہ "سدوزئی" نواباں دے قبضے وچ آ گیا۔
- نوابانِ منکیرہ دا دور: نواب محمد خان سدوزئی منکیرہ دے سب توں طاقتور حکمران منے ویندن۔ انھاں دے دور وچ منکیرہ دی ریاست دا دائرہ کار دریائے سندھ توں گھن کے دریائے جہلم دی حدود تئیں پھیل گیا ہئی۔ انھاں نے منکیرہ کوں اپنڑا دارالحکومت بنڑایا تے قلعے کوں مزید مضبوط کیتا۔
- قلعہ منکیرہ دی اہمیت: اے قلعہ ریت دے ٹبیاں دے درمیان ہک محفوظ جگہ ہئی۔ ایندی خاصیت اے ہئی کہ دشمن دی فوج کوں ایتھاں تئیں پہنچݨ کیتے ریگستان عبور کرنا پوندا ہئی تے پانڑی دی کمی پاروں اکثر فوجاں رستے وچ ہی ہمت ہار ویندیاں ہن۔
- سکھاں دا قبضہ (1821ء): مہاراجہ رنجیت سنگھ نے منکیرہ کوں فتح کرݨ کیتے کئی وار کوششاں کیتیاں۔ آخر کار 1821ء وچ سکھ فوج نے ہک وݙی مہم دے بعد قلعے دا محاصرہ کر گھدا۔ نواب امیر محمد خان سدوزئی نے بہادری نال مقابلہ کیتا، لیکن پاݨی دی کمی تے محاصرے دی سختی پاروں معاہدہ کرنا پیا۔ ایں طرحاں منکیرہ دی آزاد ریاست ختم تھی گئی تے اے سکھ سلطنت وچ شامل تھی ڳئی ۔
- ثقافت تے زبان: منکیرہ شروع توں ہی سرائیکی تہذیب تے ثقافت دا گڑھ رہیا اے۔ ایتھوں دے لوکاں دی مادری زبان سرائیکی اے تے ایتھاں دا رہن سہن خالص تھلوچی (سرائیکی دا لہجہ) اے۔
اجوکا منکیرہ:
اج دے دور وچ منکیرہ ضلع بھکر دی ہک تحصیل اے۔ قدیم قلعے دے آثار ہݨ وی موجود ہن، جیہڑے ساݙے وسیب دی شاندار تاریخ دی گواہی ݙیندن ۔