ذکیہ جعفری

ذکیہ جعفری
معلومات شخصیت
وفات	1 فروری 2025ء   احمد آباد
شہریت	بھارت
شریک حیات	احسان جعفری
عملی زندگی
پیشہ	کارکن انسانی حقوق

ذکیہ نسیم جعفری (1938ء یا 1939 - 1 فروری 2025ء) ہِک بھارتی انسانی حقوق دی کارکن ہَن جو 2002ء دے گجرات فسادات نال تعلق رکھݨ والیاں اپݨیاں قانونی کوششاں کِیتے ڄاݨیاں ویندیاں ہَن۔ اوہ گجرات فسادات دے دوران قتل تِھئے کانگریس پارٹی دے رکن پارلیمنٹ احسان جعفری دی بیوا ہَن۔

پس منظر

ذکیہ جعفری برہان پور دے وکیل احسان جعفری دی بیوا ہَن جو 1977ء وِچ رکن پارلیمنٹ چُݨے ڳئے ہَن۔ ذکیہ جعفری 1930ء دی دہائی دے آخر وِچ مدھیہ پردیش دے کھنڈوا وِچ ہِک امیر زمیندار خاندان وِچ ڄَمّی ہَن۔ ذکیہ نے احسان جعفری نال اُوݨ وَقت شادی کِیتی جݙاں اوہ مدھیہ پردیش وِچ وکیل دے طور تے خدمتاں انجام ݙیندا پیا ہَن۔ انّھاں دے ترے ٻال ہَن۔

2002ء دے گجرات فسادات

2002ء وِچ گجرات وِچ وݙے پیمانے تے فسادات تِھئے۔ ریاستی حکومت نے بعد وِچ دعویٰ کِیتا جو اِیں فسادات دے دوران 790 مسلمان تے 254 ہندو مارے ڳئے۔ آزاد ذرائع نے ہلاکتاں دی تعداد 2،000 توں وَدھ ݙَسائی ہِے جِنّھاں وِچ اکثریت مسلماناں دی ہئی۔ گلبرگ سوسائٹی وِچ قتل عام 28 فروری کوں فسادات دے دوران تِھیا۔ احمد آباد وِچ چامن پورہ دے مشرقی حصے وِچ ہِک مسلمان محلے گلبرگ سوسائٹی تے ہجوم نے پتھراؤ کرݨا شروع کر ݙِتّا۔ احسان جعفری اُنّھاں 35 متاثرین وِچ شامل ہَن جنّھاں کوں زندہ ساڑ ݙِتّا ڳیا ہئی، جݙاں جو 31 ٻئے لاپتہ تِھی ڳئے ہَن تے انّھاں کوں مردہ قرار ݙِتّا ڳیا ہئی۔ ذکیہ جعفری دے مطابق، اوہ تے کُجھ ٻئے اُتّے والے کمرے وِچ لُک تے زندہ بچݨ وِچ کامیاب تِھی ڳئے۔

قانونی کارروائی

ذکیہ جعفری نے 2006 وِچ سپریم کورٹ آف انڈیا وِچ ہِک عرضی دائر کِیتی، جیندے وِچ الزام لایا ڳیا جو قانون نافذ کرݨ والے حکام اُوݨ وَقت دے وزیر اعلیٰ نریندر مودی سمیت اہم سیاسی شخصیات دے خلاف کارروائی کرݨ وِچ ناکام رہے۔ 2008 وِچ، سپریم کورٹ نے ہِک خصوصی تفتیشی ٹیم ݙِتی۔ ٹیم نے 2012 وِچ تحقیقات دا اختتام کِیتا، جیندے وِچ اِیہ ڳالھ سامݨے آئی جو مودی یا ٻئے عہدے داراں دے خلاف مقدمہ چلاوݨ کِیتے کافی ثبوت کائنی ہَن۔ جعفری نے اِیں ٹیم دے نتائج کوں چیلنج کریندے ہوئے ہِک عرضی دائر کِیتی، جیڑھی سپریم کورٹ نے جون 2022 وِچ خارج کر ݙِتی۔ ٹکسال دے مطابق، اِیندیاں متعدد قانونی دستاویزاں دے نتیجے وِچ، جعفری کوں 2002 دے فسادات دے متاثرین کِیتے "انصاف دی لڑائی دے چہرے" دے طور تے ݙٹھا ڳیا۔ دی کارواں دی ہِک رپورٹ وِچ، جعفری نے ݙسایا جو انّھاں دے شوہر احسان جعفری نے گجرات دے سینئر ریاستی عہدے داراں کوں متعدد کالاں کِیتیاں ہَن، جِنّھاں وِچ اُوݨ وَقت دے وزیر اعلیٰ نریندر مودی وی شامل ہَن، جݙاں 2002 دے گجرات فسادات دے دوران گلبرگ سوسائٹی کوں ہجوم نے گھیر گِھدّا ہئی۔ انّھاں دے مطابق، جعفری نے مداخلت دی التجا کِیتی پر انّھاں کوں کہیں مدد دی پرواہ کائنی تِھئی۔ بعد وِچ ہِک گواہ نے عدالت وِچ گواہی ݙِتی جو جعفری نے مودی کوں وی فون کِیتا ہئی تے مبینہ طور تے حمایت دی بجائے بدسلوکی دا سامݨاں کرݨا پِیا۔