ذال ‘ ٻال تے مُچھ دا وال

اَوِّے او بے لَکھݨاں ‘ اَوترا مُوا کھڑ تے کھڑا مُتردیں ننہر آ‘ آوی ایݙوں لِتر؟ خیر ہئی بھلا تھیوی نِکے کوں پی دَڑکیندیں ‘سویلے سویلے چنڳیں مَت ݙیوݨ وَت دَڑکاوݨ وی تُسیݙے لیکھے ‘ ہَر ویلھے اوندے …… تِھی تِھی تے اونکوں سِر تے چڑھا ݙتے وے۔ کہیں دے آکھیئے اِچ اِی کائنی‘ مسیت آلی کھوہی تے دِلاّ بھرݨ ڳی آں تاں مولوی صاحب ݙسیے جو تریجھا ݙینھ اے تُسیݙا سکی لدھا پڑھݨ کیتے مدرسے اِی کائنی ڳیا ۔ ہُݨ ݙٹھے وے کھڑ تے دُھروکڑی چا ماری ہِس ۔ اَلاہے کیݙے نِکل ڳے رول ۔ تُساں کجھ آکھ ݙکھیُسو تاں سُدھرسے نہ تاں ݙینھو ݙینھ ڳلدا ویسے ‘ آکھدے نِیں زال ۔ ٻال تے مُچھ دا وٓل جتھاں رَکھو اُتھاہیں رَہندے ۔ آکھدے تاں ہِن پَر توں آپ کنوں ساہ پا توں چوکھی میݙے آکھیئے اِچ اِیں ؟ ٻال دا حال اِی آپ ݙیندیں ٻیٹھیں‘ رَہ ڳیاں مُچھاں ۔ شادی کنوں پہلے چنڳیں بھلے مُچھیّل ہَاسے ‘ مُچھیں کوں ڄیہاڑی مَلایاں‘ بِدام ‘ روغن تے زیتون دا تیل لیندے ہاسے ۔ چھوٹی جیہی کنگھی ہر ویلھے چولے دے گوندے اِچ رَہ ویندی ہئی ۔ شادی تھیندی ڳی ۔ توں اَمدی ڳیوں تے اسیݙے مُچھیں قینچی دا مونہہ ݙٹھا ۔

بس بس ۔ ایئیں ڳالھیں نہ پے بݨائو مَیں وَت کݙاں آکھیا ہا تُسیکوں جو مُچھاں چھوٹیاں کرائو ۔ تئیں آکھیا تاں کائناں ہا ۔پر تیکوں نِچھاں جو آوݨ پئے ویندیاں ہَن ۔ آچھ آچھ لڳی پی ہوندی ہئی ۔ یاد کینھوی اَدّا وَݙا تے بھڄائی کِھل کِھل تے کُکھاں گھدی پے ہوندے ہَن تے آپاں بیشم تھیندے ہاسے … توباں توباں ۔ ہیوے ڳالھیں دے ڳلھوڑ ‘ اینویں نِکمیاں تے آواریاں ڳالھیں کرݨ تاں کوئی تُساں کنوں سِکھے ۔ کھنب دا کاںچا بݨیندے وے ۔ اچھاں میکوں ایہ ݙسو جو تُساں اوݙے رقبے تے کیوں نیوے ڳے؟ نِران ایلے تاں وݙی اُٻاہل ہئی ‘ چیٹھ کرو ۔ ہتھ چولو ۔ پہلے میکوں ݙیو ۔میں کھوہ تے وَنڄݨے۔ میݙے لیکھے تُساں اُݙاہیں وَنڄ پُنے ہوسو ۔ اندروں واندی تھی ٻاہر نِکتی آں تاں ݙٹھم جو چِٹکے اِچ چادر تاݨی تے ڈِگھریے پیو ۔ میں تاں وینداپیا ہَم پَراڳوں ڳمݨے وی ہئی کنے وریام مِل پے او اِݙاہیں اَمدا پیا ہا ۔ تیݙے بھرا نِباہو دا سَنیہا چا تے ‘اوں آکھ پٹھیے جو میں کݙاہیں نہ ونڄاں او اَمدا پے ۔ میں سنیہا سُݨ تے پِچھّی تے وَلیا آیاں۔ اَڳواڑ اِچ کھٹ پی ہئی چھی چیٹکے اِچ سُم پیاں۔ تُسیکوں ہِیں ڳالھوں کینھمیں اَلوایا جو اندر رُجھے کھڑے ہاوے ۔ اللہ ڄاݨے اَدا نِباہُو کیوں پیا اَمدے؟

شالا خیر ہووے ‘ کوئی ایجھی ڳالھ کائنی وِپرے آلی ۔ سبھ خیر اے ‘ داد پوتریں دی وَستی مینھ ݙیکھݨ وَنڄݨے۔ اَچھا؟  پر توں کِھلدی کیوں پِیں؟

کِھلدی ہِیں ڳالھوں پی آں جوبِھرا میݙا اِی اصلوں زور آور اے ‘ اونکوں مینھ ݙکھاوݨ کیتے لَدھا اِی توں ہِیں ۔ وݙا ’’سیاݨا‘‘ دولتی ‘ مامے گانموں کوں نال گھن ونڄے ہا یا چاچے بَچّو کوں ۔ اُنہیں کوں وَت اِی مال دا پتہ تاں لڳدے ‘ او ݙیکھ آں میݙا بھرا اِی آ ڳے۔

جی آئیں کوں ‘ ست بسملہائیں ‘اَے وے اَدا سئیں ! بھڄائی میݙی خُش ہئی؟ ٻال ٻچوڑے تاں بَھڑاِن؟

اَڑی او بَچُل ! کتھاں اِیں؟ ایݙے آ ۔ تیݙا ماماں اَئے ‘ اوݙے بھراکوں وی سݙ مار چا ‘ بُواء دے گھر ہوسی۔

22؍ اکتوبر1992ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان