دہوار

دہوار بلوچستان دا ہک قبیلہ ہے۔ دہوار محنتی تے بے ضرر لوک ہن۔ دیہ یا دیہات وچ رہوݨ دی وجہ نال انہاں کوں "دیہوار" آکھیا ویندے۔ براہویاں وچ رہوݨ دے باوجود اوہ انہیں دی طرفوں میدانیں وچ سالانہ ہجرت نئیں کریندے۔ اوہ خان کوں فوجی دستہ وی مہیا کریندے ہن، لیکن انہاں کوں براہویاں دی ماتحتی گوارا ہے۔ قبیلے دا مرکزہ بلاشبہ تاجک ماخذ دا ہے تے اوہ انہاں دی طرح دہواری ٻولیندے ہن۔ قلاتی دہواراں دے پنج ٹھکر ڑوڈکی، رئیس طوق، ٹونسٹی، علی زئی تے مغلزئی ہن۔

مسونگی دہوار اپݨے علاقیاں دے ناں نال مشہور ہن۔ جیویں کہ مستونگی دہوار، پڑنگی آبادی دہوار تے تیرچی، مستونگی خواجہ خیل، شیخ، سارنگزئی، ہوتیزئی، سولانی، آبیزئی، زرخیل تے (دادئیزی رند) تے چھوٹے چھوٹے ٻئے قبیلے تے ٻہوں سارے ٻئے لوک وی شامل ہن۔

روایت دے مطابق احمد زئی دا قلات تے قبضہ زیادہ تر قلات دے دہواراں دی مدد دا مرہون منت ہے۔ انہاں نے گورنر مندو کوں مار ݙتا ہئی تے میر ابراہیم میرواڑیوں کوں مسند نشینی دی دعوت ݙتی۔ ڄئیں اپݨے پوترے میر حسن کوں بھیڄ ݙتا۔

تقریباً سارے دہوار خان دے مزارع ہن تے انتظامی مقاصد کیتے اوہ براہویاں دے برعکس خالص سرکاری رعایا سمجھے ویندے ہن تے خان دیاں تمام خدمات بلاتنخواہ کریندے ہن۔ ایندے علاوہ مہماناں دیاں ضروریات جیویں بھاء، ڳھاء تے ایلچی مہیا کریندے ہن۔