دریائے ستلج

دریائے ستلج، پنجاب دے دریاواں وچوں ہک دریا دا ناں ہے۔ ایہ تبت دی ہک جھیل راکشاستل توں نکلدے۔ اِیندی کل لمبائی 1448 کلومیٹر ہے۔ ستلج کوں یونانی زبان وچ سرخ دریا وی آہدن۔ اِیندے علاوہ اِیندا قدیم ناں ستادری ہے۔ تبت دے مقامی لوک اِینکوں دریائے ہاتھی وی آہدن۔ دریائے ستلج ہمالیہ دیاں ڳھاٹیاں توں گزردیں ہوئے ہماچل پردیش دی ریاست وچ 900 میل تک دے علاقے کوں سیراب کریندا ہویا، ضلع ہوشیار پور دے میدانی علاقیاں وچ آ ویندے۔ اتھوں توں ہک وݙی نہر دی شکل وچ پچادھ لمیں دے پاسے وہندے ہوئیں دریائے بیاس وچ ݙیہہ کیں پاکستانی پنجاب دے ضلع قصور وچ پاکستانی علاقے وچ داخل تھیندے تے اوچ شریف توں ہوندیں ہوئے پنجند دے مقام تے دریائے چناب وچ ضم تھی ویندے۔ ایہ مقام بہاولپور توں 62 کلومیٹر پچادھ وچ ہے۔ دیپالپور دے نیڑے سلیمانکی ہیڈورکس توں گزردیں ہوئے بہاولپور تے بہاولنگر دے اضلاع دی زمیناں کوں سیراب کریندے۔ نواب بہاولپور نے اپݨی ریاست کوں زرخیز بݨاوݨ کیتے دریائے ستلج توں نہراں کݙھائیاں، جنہاں دا پاݨی نہ صرف زمیناں کوں سیراب کریندا ہے بلکہ صحرائے چولستان دے کجھ علاقیاں وچ فصلاں رہاوݨ وچ ورتیا ویندے۔

1960ء دے سندھ طاس معاہدے دے تحت ایں دریا دے پاݨی تے بھارت دا حق تسلیم کیتا ڳیا ہے۔ ہندوستان نے دریائے ستلج تے بھاکرہ بند تعمیر کیتے، جتھوں 450,000 کلو واٹ بجلی پیدا تھیندی ہے تے اِیندا پاݨی زرعی مقاصد کیتے ورتیا ویندے۔ ایندے علاوہ ہندوستان نے دریائے ستلج توں سرہند کینال تے وادی ستلج دے ناں نال نہری منصوبے تعمیر کر کے علاقے کوں زرخیز بݨا ݙتے۔

ایں دریا دے پاݨی توں بھارتی صوبیاں پنجاب، ہریانہ تے راجستھان وچ زرعی زمین سیراب کیتی ویندی ہے۔ دریائے ستلج وچ بھارت توں پاکستانی علاقے وچ پاݨی ہݨ صرف سیلاب دی صورت وچ داخل تھیندے کیوں جو بھارت اِین٘کوں Flood Release River دے طور تے ورتیندے۔

1849ء وچ سکھاں تے انگریزاں دے درمیان جنگ توں پہلے ایہ دریا ہک سرحد دا کم انجام ݙیندا ہئی۔ کوٹ مٹھن دے مقام تے دریائے ستلج، دریائے سندھ نال مل ویندے۔ زمانہ قدیم وچ دریائے ستلج تحصیل احمد پور شرقیہ دے قصبہ اچ شریف دے نیڑے توں گزردا ہئی۔ ایندے نشانات اڄ وی موجود ہن۔