حکایت کیا ہے ؟

عربی ، فارسی تے اُردو وچ نِکڑی اخلاقی کہاݨی کوں حکایت آکھیا ویندے مثلاً دیوان ساوݨ مل (ملتان دا حکمران) دے کول ہک مقدمہ پیش تھیا تے ہک ڄݨے آ بِنتی کیتی جو میں ماکھی وچیندا ٻیٹھا ہم مُترݨ جو ڳیا تاں کہیں میݙے پیسے وی چا گھدن تے ماکھی وی ۔ دیوان پُچھیا تیکوں کیندے تے شک ہے اوں آکھیا : سئیں فلاݨے فلاݨے چار بندے میݙے نیڑے تیڑے ہِن ۔دیوان سبھ کوں وٹھوا گھدا ۔ سارے جیڑھلے حاضر تھئے تاں دیوان ہک ہک کنوں چوری دا پُچھیا ۔ سبھ انکاری ہن ۔ دیوان آکھیا ۔ ایندا فیصلہ ٻہوں اَسان ہے جئیں ماکھی چا تی ہے تاں اوندی انڳل کوں ضرور ماکھی لڳی ہوسی ۔ تساں واری واری میݙے منہ وچ انڳل ݙیوو ہُݨے پتہ لڳ ویندے کیڑھا چور ہے ۔ سبھ کنوں پہلے اے شخص آوے ۔ جیڑھلے او شخص اَڳوں ودھیا تاں ݙوجھے ہولے جئے کپڑے نال اپݨی انڳل صاف کیتی ۔ دیوان پہلے کوں بھیڄ تے ݙوجھے کوں سݙ گھدا تے آکھیا ایہو چور ہے تے چوری وی آمنا کر ڳیا ۔ تے منتاں معافیاں منگݨ لڳ پیا۔

ایندے وچ عقل و دانش دے نال نال ایہ سبق وی مِلدے جو اندر ہووے سچ تے کوٹھے چڑھ تے نچ اَتے کوڑ تے چوری اَتے کھاندا چور پکڑیج تے راہندے ۔

ڈاکٹر گیان چندحکایت دی تعریف ایں کریندن۔

’’حکایت اخلاقی یا نیم اخلاقی ہوتی ہے لیکن حکایت کے لئے محض اخلاق کافی نہیں اس میں قصہ پن کا ہونا ضروری ہے مثلاً گلستان سعدی یا اخلاق محسنی میں جن واقعات یا مکالموں کو حکایت کہا گیا ہے ان میں سے اکثر میں قصہ پن نہیں ہے اس لئے ان لفظ حکایت کا اطلاق صحیح نہیں۔‘‘

حوالہ

سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان