حضرت خواجہ عاقل جوگی
1270ھ۔1311ھ؍1853ء توں1893ء
آپ ہڑند دیرہ غازی خان دے رہن والے صوفی با صفا عارف ہن۔ آپ دا شمار سرائیکی زبان دے چوٹی دے شعراء وچ تھیندے۔ تصوف تے معرفت نال آپ دیاں کافیاں اُٻردیاں ہن۔ آپ دے پورے کلام وچ ݙو موضوع بنیادی حیثیت رکھدن۔ ہک مسئلہ وحدت الوجود تے ݙوجھا عشق ۔ خواجہ عاقل جوگی ہناں ݙوں فکری اکائیاں نال اپݨی صوفیانہ شاعری دا ایرا اُسریندن ۔ رانجھن ماہی دا جلوہ ہر پاسے کھنڈیا پے۔ زیر زبر سب آسے پاسے ہوندا نور نظارہ ہے:
ہر جا رانجھݨ ماہی ݙسدا
زیر زبر سب آسے پاسے
جلوہ نور الٰہی ݙسدا
ہر صورت ہر وضع شکل وچ
بانکا یار سپاہی ݙسدا
جے میں اپݨے آپ کوں ݙیکھاں
ڈھولݨ یار کماہئی ݙسدا
خواجہ عاقل جوگی شیخ اکبر ابن العربی کوں اپݨا پیر طریقت منیندن ۔ خود کوں ہمہ اوستی مشرب دا صوفی ڳݨویندن۔
نظر حقیقی کھول ݙٹھوسے
ہے ہر صورت حق موجود
مشرب شیخ اجل اکبر دا
جاتے اصل اصول فقر دا
ہک ٻئی کافی وچ ہیں خیال دی تائید کریندیں ہوئیں فرمیندن ۔ مشرب ابن العربی کوں سمجھ اپݨا ایمان وئو ۔ آپ کثرت کوں گمان تے وحدت کوں ایمان آہدن۔
کل کثرت وہم گمانی
ہے وحدت اصل جہانی
دیوان خواجہ عاقل جوگی وچ عشق دے فلسفے اتے ٻہوں ساریاں کافیاں تے شعر ملدن ۔ آپ عشق کوں سلوک دی راہ دا پندھ سُنڄاݨو تے سفیر آہدن۔ آپ دا فلسفہ عشقِ رسالتؐ تے توحیدی شان نال گُندھیا ہویا ہے ۔ آپ عشق کوں اِی کون و مکان تے کائنات دی اصل قرار ݙیندن۔
عشق دی ساری شان ساگی شان خدا دی
عشق اصل عالم دا باعث کون مکان
عشق اختیار کرݨ والے دلاں وچ غیرت دے میل خود بخود مُک ویندن:
دل نکھتی کل جنجال کنوں
عشق حقیقی پایاں جھاتاں
عشق حقیقی جھئیں دل وچ سما ونڄے ۔ اُتھاں علم عمل دے ݙکھلاوے عارف کوں وِسریج ویندن۔ دل کوں کہیں ٻئی ذات دی سُدھ ٻدھ نہیں رہندی او ہر وقت محبوب دی عبادت اِچ مصروف رہندے۔
عشق نتے دل مل وئو
وِسریا علم عمل وئو
ہک حق یاد ایہا ہر ویلے
ہور نیں کئی کل وئو
راہ طلب وچ رمز موجودے
ہے مقصود اصل وو
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]کتاب: سرائیکی شاعری دا اِرتقاء، مصنف: ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر، چھاپہ خانہ : جھوک پبلشرز ملتان