جام مبارک خان

جام مبارک خان (ڄمݨ دی تریخ: نامعلوم – وفات دی تریخ: 895ھ بمطاق 1490ء) سندھ دے سما سلطنت دے حکمران جام نظام الدین دوم عرف جام نندو دا پتر ہئی جینکوں کجھ مورخین نے دولہ دریا خان دا لقب سمجھیا ہے۔ جام مبارک خان دا مقبرہ ضلع ٹھٹھہ دے شہر ٹھٹھہ دے قریب مکلی غستان وچ واقع ہے۔ انہاں دے مقبرے دا بنياد جمادالاول ماہ 895ھ بمطاق 1490ء وچ رکھا ڳیا ہئی جیہڑا سما حکمران جام نظام الدين سمو عرف عام جام نندو دے دور وچ مکمل تھیا۔ جام مبارک خان دا لقب خان الاعظم ہئی جیہڑا مغلاں (منگولاں) نال لڑدے 895ھ بمطاق 1490ء وچ شہید تھئے ہن جݙݨ کہ دولہ دریا خان 1521ء یا 1520ء وچ شہید تھئے ہن۔ او دولہ دریا خان نہیں بلکہ جام مبارک خان ہئی جیں نے ارغوناں کوں شکست ݙتی ہئی۔ جݙݨ 890ھ بمطاق 1485ء وچ شاہ بیگ ارغون نے سبی تے حملہ کیتا تاں سبی وچ جام نندو دے مقرر کردہ بہادر خان توں قلعہ کھس کے اپݨے بھرا محمد ارغون دے حوالے کیتا تاں محمد نے سندھ دے آکیڑی اتے چانڈکا علاقیاں تے قبضے دی کوشش کیتی تاں جام نظام الدين نے ڄام مبارک خان دی سپہ سالاری وچ فوج بھیجی جیں نے محمد ارغون شکست ݙتی اتے سبی دا قلعہ ولا سندھ شامل کیتا۔ مکلی وچ سما حکمراناں وچوں جام مبارک خان دا مقبرہ پہلے تعمیر تھیا جیندے بنياد (895ھ بمطاق 1490ء) رکھا ڳیا معماراں نے کتبے نقش کیتے۔ اے وزیر وی ہن۔ کتبے واضع کریندن جیہڑا مزار دولہ دریا خان دی سمجھی ویندی ہے او دراصل جام مبارک خان دی ہے۔ ايم ايچھ صدیقی نے اپݨے پی ايچھ ڈی دے انگريزی مقالے ”ارغونوں اور ترخانوں کی تاريخ“ وی لکھا ہے کہ دولہ دريا خان اتے مبارک خان ݙو الگ شخصیات ہن۔ صدیقی دا مقالہ 1972ء وچ انسٹی ٹیوٹ آف سندھولاجی نے شایع کیتا ہئی۔ ايم ایچھ صدیقی دی رائے کوں ڊاکٹر لاکھو نے اپݨی کتاب کتاب ”سندھ جو تاريخی ائیں تحقيقی جائزو“ وچ رد کرݨ دی کمزور کوشش کیتی ہے۔