جام درک

جام درک دا تعلق ڈومکی بلوچ قبیلے نال ہئی۔ اوہ ڈومبکی قبیلے دے سردار کرم خان دے پتر ہن۔

شاعری

اوں نے نہ صرف عوامی کہاݨیاں کوں منظوم کیتا بلکہ بلوچی شاعری وچ تغزل کوں معراج تک پڄایا۔ اوندی ٻولی تشبیہات تے استعارات وچ خالص بلوچی ہے۔ اوں نے عرب تے ایران دی رومانی داستانیں لیلیٰ مجنوں تے شیریں فرہاد کوں بلوچی نظم وچ ایں طرح لکھیا کہ ایہ کردار بلوچی لڳݨ لڳے۔ اوندی مشہور ترین نظماں "بھمبور دیاں پریاں" تے "غسل کریندیاں عورتاں" ہن۔

زندگی

اوہ ناصر اول دے زمانے وچ قلات آ ڳیا تے اوندی سرپرستی وچ مختلف علوم توں فیض حاصل کیتا۔ شاہی خاندان دے علاوہ عام لوک وی انہاں دی بے پناہ عزت کریندے ہن۔ انہیں دی شاعری وچ عشق مجازی دے حوالے نال عشق حقیقی دی روحانی گتھیاں سلجھدی ہوئی نظر آندی ہن۔ ایہ وی آکھیا ویندے کہ اوہ شاہی خاندان دی کہیں خاتون تے فدا تھی ڳئے ہن۔ کیوں جو انہیں دی ڄافی شاعری تے گیت ایں امر دے غماز ہن کہ اوہ حسن فطرت دے نال نال اپݨے کسے مجازی محبوب دی تعریف وچ رطب اللسان ہن تے عشق نے انہاں دی روح وچ ٻھاہ بھڑکا رکھی ہے۔ جام درک دی شاعری عوام الناس کیتے شعری عطیے دے علاوہ صوفیانہ روحانی قوتاں دی حامل وی نظر آندی ہے۔ آکھیا ویندے کہ اوہ استغراق دے عالم وچ خدا دے حضور سجدہ ریز تھیندے ہوئے دنیا توں بے خبر تھی ویندے ہن۔ تے ایں عالم وچ بے خودی دے سرخوشی دے عالم وچ جیہڑی شاعری تخلیق کریندے ہن، اوہ اعلیٰ صوفیانہ اقدار دی حامل ہوندی ہئی۔ جام درک دیاں نظماں وچ فی البدیہہ تے رواں طرز اظہار ساحل تے پھیلدی سکڑدی موجاں دی طرح محسوس تھیندے۔ ایویں لڳدے کہ روحانی تجربیاں توں گذر کے اوہ بنی نوع انسان کوں حقیقت مطلق تک رسائی دا راستہ ݙکھیندے پئے ہن۔ ایں خصوصیت دی بنا تے بلوچی ٻولی وچ انہیں دی شاعری بے حد مقبول تھئی۔ اپݨی عوامی ثقافت، روایات تے طرز زندگی کوں اپݨیاں شعری تخلیقات وچ ایں قدر سمووݨا کہ اوہ حقیقت دے نیڑے تر نظر آوݨ، جام درک دا ہی کمال ہے۔

انتقال

جام درک دا 1784ء وچ انتقال تھیا۔