تحریک آزادی ہند دیاں تریمتاں

تحریک آزادی ہند وِچ 1947ء تئیں جاری رہݨ والی برطانوی حُکمرانی کوں مُکاوݨ دے پورھیے وِچ تریمتیں نے آپݨاں حصّہ اوں ویلے دیاں رسماں اَتے رواجاں وِچ موجود اَزادی کنوں وَدھ کے پاتا۔ ازادی ہند دی اِیں تحریک وِچ تریمتیں نے مُن٘ڈھلا اَتے مہان٘درا کردار ادا کیتا۔ تحریک وِچ تریمتیں دا رلّݨ اَٹھارہویں صدی وے شروع وِچوں ای شروع تِھی ڳِیا ہَئی۔

مہان٘درے تریمتاں

رانی ویلو ناچیار

رانی ویلو ناچیار (3 جنوری 1730 – 25 دسمبر 1796ء) 1780ء – 1790ء تئیں شیو گنگا ریاست دی ملکہ ہَئی۔ اُوہ ہندوستان وِچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے نال جنگ کرݨ آلے شاہی ٹَٻَّر دے لوکاں وِچوں ہِک ہَئی۔ اُوہ تامل وِچ ویر امنگائی (بہادر تریمت) دے ناں نال سُن٘ڄاݨی وین٘دی ہَئی۔ جاگیرداراں، ماروتھو بِھراواں اَتے ٻئے کارکناں دی حمایت نال، اُوں نے ایسٹ انڈیا کمپنی نال جنگ کِیتی۔

لٹور چننما

کٹور چننما (23 اکتوبر 1778 – 21 فروری 1829) اِیں ویلے کرناٹک دی ہِک پِچھوکڑ شاہی ریاست کٹور دی ملکہ ہَئی۔ اُوں نے ریاست اُتے آپݨاں تسلّط برقرار رکّھݨ دی کوشِت وِچ پیرا ماؤنٹسی دی خلاف ورزی کرین٘دے ہوئے، برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف مسلح مزاحمت دی اڳواݨی کِیتی۔ اُنّھاں نے 1824 وِچ پہلی جنگ وِچ کمپنی دیاں فوجاں کوں ہَرایا پَر 1829ء وِچ ݙوجھی بغاوت دے بعد جنگی قیذی دی حیثیت نال پَھدِیڄ ڳئی اَتے قیذ دے وِچالے اِی جھوک لݙا ڳئی۔

اونتی بائی

اونتی بائی (16 اگست 1831ء – 20 مارچ 1858ء) رام گڑھ دی ملکہ ہَئی۔ 1857ء دی ہندوستانی بغاوت دے وِچالے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دی مخالف، اونتی بائی نے منڈلا دے نیڑے کھیری دِیہ دے نیڑے تِھیوݨ آلی جنگ وِچ انگریزاں دے خلاف فوج دی اڳواݨی کِیتی اَتے انگریزاں کوں ہَراوݨ وِچ کامیاب تَھئی۔ پَر، رام گڑھ اُتے نویں حملیاں دے بعد اُنّھاں کوں میدان چھوڑ کے دیوہری گڑھ دیاں پہاڑیاں اُتے ون٘ڄݨاں پِیا، جِتّھوں توں اُوں نے بعد وِچ گوریلا جنگ لڑی۔

جھلکاری بائی

جھلکاری بائی (22 نومبر 1830ء – 5 اپریل 1858ء) ہِک تریمت سپاہی ہَئی جئیں 1857ء دی ہندوستانی بغاوت وِچ اہم کردار ادا کِیتا۔ اُنّھاں نے جھانسی دی راݨی لکشمی بائی دیاں زنانیاں دی فوج وِچ خدمتاں اَنجام ݙِتّیاں اَتے اَخِیر وِچ رانی جھانسی دی ممتاز مشیر دے مُنڈھلے عُہدے تئیں پُڄ ڳئی۔ جھانسی دے محاصرے دے عروج تے اُنّھاں نے ملکہ دا ویس وٹایا اَتے اُون٘دی طرفوں جنگی محاذ اُتے جھیڑا کِیتا، جین٘دی وجہ نال ملکہ کوں قلعے وِچوں حفاظت نال بَھڄّݨ دا موقع مِلیا۔ اُوہ جھانسی دی راݨی کوں حفاظت نال دُشمن دی پُہنچ کنوں پرے تِھیوݨ وِچ مَدَت ݙیوݨ وِچ تاں کامیاب رہی پَر اُوہ آپ جنگ دے وِچالے جِند دی بازی ہار گئی۔