بین برنانکی

بین برنانکی

بین شالوم برنانکی (Ben Shalom Bernanke) ہک نامور امریکی معیشت دان ہن جنہاں 2006 توں 2014 تئیں فیڈرل ریزرو (Federal Reserve) دے 14ویں چیئرمین دے طور تے خدمات سرانجام ڈتیاں ۔ او 13 دسمبر 1953 کوں امریکہ دے ریاست جارجیا (Georgia) دے ہک چھوٹے جیہے شہر ڈیلن (Dillon) وچ پیدا تھئے ۔ برنانکی اپݨی تعلیمی تے پیشہ ورانہ زندگی وچ معیشت دے میدان وچ غیر معمولی کامیابیاں حاصل کیتیاں تے 2007–2008 دے عالمی مالیاتی بحران دے دوران فیڈرل ریزرو دی قیادت کرتے ہوئے دنیا بھر وچ پہچان حاصل کیتی ۔ او 2022 وچ معاشیات دا نوبل انعام (Nobel Memorial Prize in Economic Sciences) جیتݨ والے معیشت داناں وچوں ہک ہن ۔ ایں مضمون وچ اساں برنانکی دی زندگی ، انہاں دے کارنامیاں تے انہاں دے مالیاتی بحراناں دے حوالے نال تحقیقی کم دے بارے وچ تفصیل نال ڳالھ کریسوں ۔

ابتدائی زندگی تے تعلیم

بین برنانکی دا تعلق ہک یہودی گھراݨے نال ہئی ۔ انہاں دے والد فلپ برنانکی (Philip Bernanke) ہک فارماسسٹ تے مدیر ہن ، جݙاں جو انہاں دی والدہ ایڈنا (Edna) ہک سکول وچ استانی ہن ۔ برنانکی اپݨی ابتدائی تعلیم ڈیلن وچ حاصل کیتی تے بعد وچ ہارورڈ یونیورسٹی (Harvard University) توں اکنامکس وچ گریجویشن کیتی ۔ انہاں 1979 وچ میساچوسٹس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (Massachusetts Institute of Technology – MIT) توں معاشیات وچ پی ایچ ڈی (PhD) دی ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں دے تحقیقی مقالے دا موضوع عظیم کساد بازاری (Great Depression) ہئی ، جیڑھا انہاں دی مستقبل دی تحقیق تے پالیسی سازی دے کم وچ مرکزی حیثیت رکھیندا ہئی ۔

پیشہ ورانہ زندگی

برنانکی اپݨی پیشہ ورانہ زندگی دا آغاز ہک استاد دے طور تے کیتی ۔ او 1985 توں 2002 تئیں پرنسٹن یونیورسٹی (Princeton University) وچ معاشیات دے پروفیسر رہے تے 1996 توں 2002 تئیں اوتھوں دے معاشیات دے شعبے (Department of Economics) دے چیئرمین وی رہے ۔ پرنسٹن وچ انہاں دے طالب علماں تے ساتھیاں دے مطابق ، برنانکی ہک انتہائی ذہین تے محنتی استاد ہن جنہاں دی تدریس دا انداز سادہ تے واضح ہئی ۔

2002 وچ ، برنانکی پرنسٹن یونیورسٹی توں عوامی خدمت (public service) وچ شامل تھیوݨ کیتے چھٹی گھن گھدی تے فیڈرل ریزرو وچ گورنر (Governor) دے طور تے کم کرݨ شروع کیتا ۔ 2005 وچ او صدر جارج ڈبلیو بش (George W. Bush) دے اقتصادی مشیر (Chairman of the Council of Economic Advisers) بݨے ۔ 2006 وچ انہاں کوں فیڈرل ریزرو دا چیئرمین مقرر کیتا ڳیا ، جیڑھا عہدہ انہاں 2014 تئیں سنبھالے ۔

فیڈرل ریزرو دی قیادت تے 2008 دا مالیاتی بحران

برنانکی دے دور وچ فیڈرل ریزرو کوں 2007–2008 دے عالمی مالیاتی بحران (Global Financial Crisis) دا سامݨا کرݨا پیا ۔ ایہ بحران دنیا بھر وچ معیشت تے مالیاتی نظام کیتے ہک وݙا چیلنج ہئی ۔ برنانکی اپݨے تحقیقی کم تے تجربے دی بنیاد تے ایں بحران دے دوران فیڈرل ریزرو دی قیادت کیتی تے متعدد غیر روایتی پالیسیاں (unconventional policies) متعارف کرائیاں ۔

ایں بحران دے دوران ، برنانکی شرح سود (interest rates) کوں گھٹ کرتے تقریباً صفر تے گھن آئے تے کمیتی تخفیف (quantitative easing) دے ناں نال ہک نویں پالیسی دا آغاز کیتا ۔ ایں پالیسی دے تحت ، فیڈرل ریزرو وݙی مقدار وچ سرکاری بانڈز (government bonds) تے ہور مالیاتی اثاثے (financial assets) خریدے تاں جو معیشت وچ نقد رقم (liquidity) دی فراہمی کوں یقینی بݨایا ونڄ سڳے ۔ ایہ قدم معیشت کوں مستحکم کرݨ تے مالیاتی بحران دے اثرات کوں کم کرݨ وچ اہم ثابت تھیا ۔

برنانکی دی قیادت وچ فیڈرل ریزرو متعدد مالیاتی اداریاں کوں بچاوݨ کیتے وی اقدامات کیتے ، جنہاں وچ لیہمین برادرز (Lehman Brothers) دے دیوالیہ تھیوݨ دے بعد اے آئی جی (AIG) جیہے وݙے ادارے شامل ہن ۔ ایں بحران دے دوران برنانکی دی پالیسیاں نہ صرف امریکی معیشت کوں بچاوݨ وچ مدد کیتی بھل عالمی معیشت کوں وی مستحکم کرݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

عظیم کساد بازاری تے تحقیقی کم

برنانکی دے تحقیقی کم دا مرکز عظیم کساد بازاری (Great Depression) ہئی ، جیڑھا 1930 دے ݙہاکے وچ دنیا بھر وچ معیشت تے معاشرے کوں متاثر کرݨ والا ہک وݙا بحران ہئی ۔ برنانکی ایں بحران دے اسباب تے اثرات دا گہرائی وچ مطالعہ کیتا تے ایں نتیجے تے پہنچے کہ مالیاتی نظام وچ نقد رقم (liquidity) دی کمی ایں بحران دا ہک وݙا سبب ہئی ۔

برنانکی دے ایں تحقیقی کم انہاں کوں 2008 دے مالیاتی بحران دے دوران فیڈرل ریزرو دی پالیسیاں ترتیب ݙیوݨ ومدد کیتی ۔ انہاں سکھایا کہ مالیاتی بحراناں دے دوران مرکزی بینک (central bank) کوں فعال کردار ادا کرتے ہوئے نقد رقم دی فراہمی کوں یقینی بݨاوݨا چاہیدا ہے ۔ ایں نظریے دی بنیاد تے برنانکی 2008 دے بحران دے دوران کامیابی نال کم کیتا تے معیشت کوں بحران دے اثرات توں بچاوݨ وچ کامیابی حاصل کیتی ۔

2022 وچ ، بین برنانکی کوں معاشیات دا نوبل انعام (Nobel Memorial Prize in Economic Sciences) ݙتا ڳیا ۔ انہاں دے نال ڈگلس ڈائمنڈ (Douglas Diamond) تے فلپ ڈیبویگ (Philip Dybvig) وی ایہ انعام جتیا ۔ ایہ انعام انہاں دے بینکاری تے مالیاتی بحراناں دے بارے وچ تحقیقی کم کیتے ݙتا ڳیا ۔ برنانکی ایں انعام کوں اپݨے تحقیقی کم تے عوامی خدمت دے اعزاز دے طور تے قبول کیتا ۔

فیڈرل ریزرو توں ریٹائرمنٹ دے بعد ، برنانکی بروکنگز انسٹی ٹیوشن (Brookings Institution) وچ ہک ممتاز فیلو (distinguished fellow) دے طور تے کم کرݨ لڳے ۔ او معاشیات تے مالیاتی پالیسی دے بارے وچ لکھݨ تے تقریراں کرݨ دا کم وی جاری رکھیے ۔ انہاں دی آپ بیتی (memoir) دی کوریج ٹو ایکٹ (The Courage to Act) 2015 وچ شائع تھئی ، جیڑھی 2008 دے مالیاتی بحران تے انہاں دے تجربات دے بارے وچ ہک تفصیلی بیان فراہم کریندی ہے ۔

بین برنانکی دی میراث 

بین برنانکی دی میراث ہک اینجھے معیشت دان دی ہے جیڑھے نہ صرف علمی تحقیق وچ بھل عملی پالیسی سازی وچ وی غیر معمولی کامیابیاں حاصل کیتیاں ۔ انہاں دے کم نہ صرف امریکی معیشت کوں مستحکم کیتا بھل عالمی سطح تے مالیاتی نظام کوں بہتر بݨاوݨ وچ وی مدد کیتی ۔

برنانکی دے نظریات تے پالیسیاں مرکزی بینکاں دے کردار کوں نویں سرے توں متعارف کراوݨ وچ مدد کیتی ۔ انہاں ݙکھایا کہ مالیاتی بحراناں دے دوران مرکزی بینکاں کوں فعال تے فیصلہ کن اقدامات کرتے ہوئے معیشت کوں مستحکم کرݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں دے ایں نظریے دنیا بھر وچ مرکزی بینکاں دی پالیسیاں کوں متاثر کیتا تے مالیاتی نظام کوں زیادہ مضبوط بݨایا ۔

بین برنانکی ہک اینجھے معیشت دان ہن جنہاں اپݨی ذہانت ، محنت تے عوامی خدمت دے جذبے نال دنیا بھر وچ پہچان حاصل کیتی ۔ انہاں دے کم نہ صرف معاشیات دے علم کوں وسعت ݙتی بھل دنیا بھر وچ لوکاں دی زندگیاں کوں بہتر بݨاوݨ وچ وی مدد کیتی ۔ 2008 دے مالیاتی بحران دے دوران انہاں دی قیادت تے فیصلہ کن اقدامات دنیا کوں ہک وݙے معاشی بحران توں بچاوݨ ومدد کیتی ۔