بھڄ تاں نہ ویسوں

ڄام چوہڑ اسیݙی وستی ءِ چ ساوی پیندا ہا، ہک واری بیمار تے مردود ݙاند دودے ارئیں کنوں سو روپے ءِ چ ادھار تے تھپ آیا۔ ساوی کر تے وستی ءِ چ ونڈا ݙتُس ، ہر کہیں کوں پیچس لڳے ودے ہوون۔

ڄام چوہڑ جئیں کنے پیسے گھنݨ ونڄے ،او سدھیاں سݨاوے ، کتھاؤں اڳوڑی نہ تھیوے۔ کجھ ݙینھ بعد دودہ ارئیں رقم گھنݨ آ ڳیا۔ ڄام چوہڑ آکھیا ’’ ڄام دودا! تئیں میݙے نال دروہ کیتے، بیمار ݙاند ہا ، لوک مردے ہَن ۔ ہُݨ رقم تان ملدی نی ، جتھ وینداں کھلے مریندن ، ہُݨ توں صبر کر ۔‘‘

دودا آکھدے : ’’ چوکھا صبر ‘‘

ڄام چوہڑ :’’ ایہے سال ، چھ مہینے ‘‘

’’ ہِیں آن لڑ دی لسڑ ، سال چھی مہینے، اتنی لمبی معیاذ ۔‘‘ دودے ارئیں دی ڳالھ تے ڄام چوہڑ آکھدے : ’’ ٻیا تے ہُݨ میں ہڑ ٻدھی کھڑاں ‘‘ ۔

دودہ ارائیں : ’’ ڄام چوہڑ! ایویں نہ کر میں اتنی دیر نی جتر سڳدا، ایویں کر میکوں اڳلے مہینے رقم روک ݙے ݙیویں ، آکھیسیں تاں پنج ست چھوڑ وی ݙیساں ۔ ‘‘

ڄام چوہڑ: ’’ چلو بابا ہُݨ بݨ تاں ڳی اے ، تھولے تھولے کر تے سال چھی مہینے ءِ چ لہا ݙیساں ۔ ‘‘

دودا ارائیں : ’’ چوہڑ چچّڑ نہ بݨ تے کوئی چنڳائی آلی ڳالھ کر۔‘‘

ڄام چوہڑ : ’’ چچّڑ میں آں یا توں ایں ، تیݙے ٻُڈھے بیمار ݙاند نال ساری وستی مردی ہئی۔ 302 تے او وی کئی بندیں دی قتل دی لڳدی ہاوی ۔ خدا بچائی ، ونڄ تے ٻیا زناور ہووی تاں خیرات ونڄ کر ۔ ‘‘

دودا ارائیں آکھدے : ’’ ڄام چوہڑ ! تیلے ویلے نہ کرتے لہݨے دا تردل کر ۔ ‘‘

ڄام چوہڑ کیاڑی کھنیندے ، تھولی دیر سوچیندے تے آکھدے: ’’ اچھا ڄام دودا ! ونڄ آندے مہینے رقم گھن ونڄیں ۔ ‘‘

دودا منہ پھر کنڈ ولا تے ٹر پے ۔ جݙاں کجھ پروبھرا تھی ڳے تاں ڄام چوہڑدی ذال پئے کوں آکھدے اے : ’’ ناں گیا ، اُدھار تے تیکوں موت وی کوئی ݙیوے تاں جھولی جھلی کھڑا ہوندی، ہُݨ اونکوں مہینے دا آکھ چھوڑی، کتھوں ݙیسیں ، ویلھے وڳدیں دیر لڳدی اے ، اجھو مہینہ لنگھیا ، در تے آئے دودا دُھم مچیسے ۔‘‘

چوہڑ ذال کوں آکھدے : ’’ بھلا تھیوے ، تئیں ݙٹھا نہ ہا ، میں ولدی ݙیوݨ کنوں پہلے کیاڑی کھنی ہئی تے کجھ سوچیا ہا ۔ ‘‘

ذال آکھدی اے : ’’ ہا ‘‘

’’ بھلا اے ݙس میں کیا سوچیا ہوسے ؟ ‘‘ پئے دے سوال تے ذال آکھدی اے : ’’اے میکوں کہیں سُدھ ‘‘

’’ بھلا تھیوی ، میں پہلے لہݨے لہاوݨ دا منصوبہ بݨائے تے ول دودے نال مہینے دا کارا کیتے ۔ ‘‘

’’ کیا منصوبہ سوچی ‘‘

ذال دے سوال دے جواب ءِ چ چوہڑ آکھدے : ’’ سُݨ تے میں تیکوں ݙساں ، دودا ارائیں لہݨا گھنݨ آؤسے نہ ۔ ‘‘

’’ ہا آؤسے ۔ ول ‘‘

ول میں اونکوں آکھساں :

’’ سو دے ݙیسوں سٹھ

ادھے گھنسوں کٹ

ݙاہ ݙیسوں ، ݙاہ ݙیویسوں

تے

ول ݙاہ دے پِچھوں بھڄ تاں نہ ویسوں ۔ ‘‘

کاں وسوں دا پکھی اے

’’ کاں وسوں دا پکھی اے۔‘‘ پئے دی ڳالھ تے ذال آکھدی اے :’’ کافر دا میݙے سامھے ناں نہ گھن۔‘‘

’’ بھلا تھیوی ، کوئی پکھی وی کافر یا مسلمان نی ہوندا ؟‘‘

ذال آکھدی اے : ’’ چھڑا میں تھولی آکھدی آں، میݙا سوہرا بہشتی وی تاں ایویں آکھدا ہا ۔ ‘‘

’’ میݙے پیو تے ݙو نہ ݙے، او تاں خواجہ سئیں دی کافی کاں کو کو کر کرلاندا ہے، متاں قاصد یار دا آندا ہے، نت پڑھدا ہا ۔‘‘ پئے دی ولدی تے ذال الا پئی۔

’’ حرام خور دا ودھ وات وکیل نہ بݨ، میݙا سوہرا بہشتی تاں کیا سارا جڳ جہان کاں کوں کافر آکھدے ۔ ‘‘

پئے کوں ٻی تامش لڳ ڳی۔

’’ اڑی ایویں کُر کُر نہ کر ، میکوں پتہ ناں کانویں بدنام تے ملخ گیریں لٹیے۔ ‘‘

ذال : ’’ توں وی کاں کاں بس کر، ہُݨ کاں بگا تھی ڳے، کہیں کاں دا جوٹھا کھا آئیں ، ڈھیر سیاݨاں کاں نہ بݨ ۔ ‘‘

پئے : ’’ چپ کر ڑی جٻ چٻری ، ہر ڳالھ تے تیݙی ککڑ آلی کُڑ کُڑ اے ۔ تیکوں تاں میݙے نال ساڑ اے ۔ ‘‘

’’ میݙے نال کݙاں چنڳا الاڑاں ہاویں ، نت ݙو ݙرکاں بݨیا رہ ڳیں ۔ ‘‘

پئے : ’’ میں ݙو ڈݙر کاں آں تاں توں کیرھی بلبل ایں ؟ ‘‘

ذال : ’’ ول کیوں نی ݙیندا ، جیرھا منگل بلبل میݙی اے ، سارے آکھدن ’’ بلبل بھتریجے دی اے ۔ ‘‘

پئے : ’’ کھلا آؤسے بھوکدا ، ڳالھ کوں ٻے پاسے نہ ولا۔ ‘‘

ذال : ’’ نت کھلا تیݙے منہ ءِ چ کھڑے ، میں پنجرے آلی بلبل دی ڳالھ کیتی اے، ہرے ویلے کھنب دا کاں بݨائی رکھدیں ۔‘‘

پئے : ’’ میں کھنب دا کاں بݨینداں یا توں ہرے ویلے کاوݨی بݨ تے کاں کاں لئی رکھدیں ۔ ‘‘

ذال : ’’ ول اوہو کاوݨی دا ناں چا آئیں ناں ، اڳیرے تاں آکھدا ہاویں کاں وسوں دا پکھی اے ۔ ‘‘

پئے : ’’ ہا تے وسوں دا پکھی اے ۔‘‘

ذال : ’’ ول میکوں کاوڑ ءِ چ کانوڑی کیوں آکھی ۔ ‘‘

پئے : ’’ کافر تاں کونھی آکھیا ۔‘‘

ذال : ’’ کافر کینھی تاں میں کاں دی بھاڄی پکاواں ، کھمسیں؟

پئے : ’’ اڑی ! کجھ مولوی آکھدن حرام کونھی، ایں سانگے احتیاط دی صلا ݙیندن جو اے گند تے ٻہندے ۔ ‘‘

ذال : ’’ ہُݨ کای دی بھاڄی کھادی ۔ ‘‘

پئے : ’’ ککِڑ دی ‘‘

ذال : ’’ گند تاں او وی کھمدی اے ۔ ‘‘

پئے دی ماء تے ذال دی سس جمل مائی الا پی اے ’’ مزریں مردان نال کیا تُساں ݙوہائیں ذال مُڑس ککِڑیں آلی کر کر تے کانویں آلی کاں کاں لاتی ہوے ۔ میݙی چنڳی نونہہ تے میݙی دھی آ توں وی سُݨ تے میݙا بختاور پُتر وی سُݨ ، کوئی پکھی کافر یا مسلمان نی ہوندا، کاں کافر ہووے تاں خوش تھیوے ہا جو مسلمانیں دے کہیڄݨ توں بچ ڳے تے جیرھے پکھی یا زناور مسلمان ہوون ہا تاں مسلمان انہائیں توں چھریاں پھیر تے انہائیں کوں کھاون نہ ہا۔ میݙی دھی پُترو ، اے سچ اے جو کاں کافر نی ہوندا ، پر ٻے توں کھس تے جیرھا روٹی ای رزق کھاوے ،کافر ہوندے او کاں ہووے یا کوئی ٻیا ۔

حوالہ

معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ