بدر الدین قادری

سید شاہ بدر الدین قادری (1851–1924ء) ہک ہندوستانی سنی قادری، عالم، مصنف، صوفی، خانقاہ مجیبیہ دے سجادہ نشیں تے امارت شرعیہ پھلواری شریف پٹنہ دے پہلے امیر شریعت ہن۔ انہاں نے تحریک خلافت تے قیام امارت اچ اہم کردار ادا کیتا۔

ڄم

سید شاہ بدر الدین بن سید شاہ شرف الدین قادری 27 جمادی الاخری 1267ھ (مطابق 27 اپریل 1851ء) کوں خانقاہ مجیبیہ، پھلواری شریف، پٹنہ اچ ڄمیے ہن۔

تعلیم و تربیت

ابتدائی تعلیم اپݨے پیو شرف الدین قادری توں حاصل کیتی تے علوم متداولہ تے درسی کتاباں اپݨے پیر تے خانقاہ مجیبیہ دے سجادہ نشیں شاہ علی حبیب نصر قادری توں پڑھایاں۔ 1887ء اچ حرمین شریفین دا سفر کیتا تے آل احمد محدث مہاجر مدنی، عبد اللہ صالح سناری، سید محمد بن سید احمد رضوان، عبد الرحمن بن ابو حضیر مدنی، عبد الجلیل بن عبد السلام، محمد فالح ظاہری، عبد الحئی کتانی جاہیں محدثین تے شیوخ حرمین توں احادیث دیاں کتاباں دا درس ڳھدا تے مہارت حاصل کیتی۔ ایں سفر اچ امداد اللہ مہاجر مکی دی جانب توں سلسلہ چشتیہ صابریہ تے حزب البحر دی اجازت عطا تھئی۔

اجازت تے خلافت

ایہ شاہ محمد حبیب علی نصر توں 1283ء اچ بیعت تھئے۔ 1290ء اچ انہاں دے شیخ نے قادریہ سلسلے اچ اجازت تے خلافت مرحمت فرمائی تے سلسلہ چشتیہ صابریہ اچ حاجی امداد اللہ مہاجر مکی توں اجازت عطا تھئی۔

امارت شرعیہ

ابو المحاسن محمد سجاد نے امارت شرعیہ دا خاکہ تیار کیتا۔ اکابر علما، خانقاہ دے سجادہ نشیناں، دانشوراں تے ابوالکلام آزاد نال نجی ملاقات کر کے قیام امارت شرعیہ کیتے راہ ہموار کیتی۔ معاملہ ابوالکلام آزاد دی رانچی نظر بندی دی وجہ توں ٹلدا رہیا۔ 1920ء اچ ایہ نظر بندی ختم تھئی، تاں انہاں نے 19 شوال 1339ھ مطابق 26 جون 1921ء کوں محلہ پتھر دی مسجد پٹنہ اچ ایں سلسلے دی میٹنگ سݙائی۔ ابوالکلام آزاد دی صدارت اچ تھیوݨ آلے ایں اجلاس اچ مختلف مکتب فکر دے کم و بیش پنج سو علما تے دانشور جمع تھئے۔ امارت شرعیہ دے قیام دے فیصلے دے بعد مسئلہ امیر شریعت دے انتخاب دا ہئی۔ محمد علی مونگیری نے بدر الدین قادری کوں ایں ڳالھ تے آمادہ کیتا کہ اوہ ایں منصب جلیلہ کوں قبول کر ڳھنن۔ چنانچہ مونگیری دے اصرار تے بدر الدین قادری نے ایں ذمہ داری کوں قبول کیتا تے پہلے امیر شریعت دی حیثیت نال کم شروع کیتا۔ مونگیری دی خاص توجہ، بدر الدین قادری دی ہدایات تے نائب امیر شریعت ابو المحاسن محمد سجاد دی عملی جدوجہد دے نتیجے اچ امارت شرعیہ نے عوام تے خواص اچ کم وقت اچ مضبوط پکڑ بݨا ڳھدی۔

ملی خدمات

اوہ وݙے متبحر عالم ہن۔ حدیث دی سند شیوخ حرمین توں حاصل کیتی ہئی۔ انہاں نے اپݨے وقت اچ خانقاہ اچ درس قرآن، درس حدیث تے درس تصوف دا سلسلہ شروع کیتا تے جاری رکھیا، جیندے توں علمی میدان اچ وی خانقاہ دا فیض عام لوکاں تک پہنچیا۔ دار العلوم مجیبیہ توں اڄ وی ایندا فیضان جاری تے ساری ہے۔ انہاں کوں اللہ نے تصنیف تے تالیف دا وی چنڳاملکہ عطا فرمایا ہئی۔ "لمعات بدریہ" دے ناں نال انہاں دے رسائل تے مکاتیب دا ضخیم مجموعہ موجود ہے۔ چار جلدیں چھپ چکیاں ہن، بقیہ اڄاں تک مخطوطہ دی شکل اچ محفوظ ہے۔ ایں مجموعے اچ مکاتیب دے علاوہ مختلف موضوعات تے تحقیقی مضامین ہن۔ ایں مجموعے دے علاوہ وی کجھ رسائل دا پتہ چلدا ہے، جنہاں اچ رویت ہلال دے موضوع تے ہک رسالہ مطبوعہ ہے، جو انتہائی مدلل ہے۔ امیر شریعت دی حیثیت نال کم کرݨ کیتے سارے امیر شریعت اچ انہاں کوں سب توں کم وقت ملیا، پر ایں کم وقت اچ ہی انہاں نے بانی امارت شرعیہ ابو المحاسن محمد سجاد، اپݨے صاحبزادہ محی الدین قادری تے دیگر رفقا دی مدد نال پورے بہار اچ نظام امارت کوں پھیلایا۔ دار القضا تے مکاتب دے نظام تے توجہ ݙتی تے فکری طور تے امارت دے پیغام کوں ٻیٹ ٻیٹ اچ پہنچایا ڳیا، جیندے توں اڳلے امرا دے دور اچ کم کوں اڳوں تے ودھاوݨ اچ مدد ملی۔

اولاد

انہاں دے چار پتر شاہ محی الدین قادری (امیر شریعت ثانی)، شاہ قمر الدین قادری (امیر شریعت ثالث)، شاہ نظام الدین قادری تے حافظ شہاب الدین تھئے۔

وفات

انہاں دا انتقال پنجترسال دی عمر اچ 16 صفر 1343ھ مطابق 14 ستمبر 1924ء کوں تھیا۔ جنازہ دی نماز انہاں دے وݙے صاحبزادہ سید شاہ محی الدین قادری نے پڑھائی۔ باغ مجیبی نزد خانقاہ مجیبیہ اچ تدفین عمل اچ آئی۔