بائیو جیو کیمسٹری

بائیو جیو کیمسٹری

Biogeochemistry – Study of chemical cycles of the earth that are either driven by or influence biological activity

بائیو جیو کیمسٹری سائنس دی او لڑی ہے جیندے وچ زمین دے کیمیائی چکراں (chemical cycles) دا مطالعہ کیتا ویندے جیڑھے یا تے حیاتیاتی سرگرمیاں (biological activities) نال چلائے ویندن یا انہاں تے اثر انداز تھیندن ۔ ایں علم وچ زمین دے مختلف حصیاں ، جیویں کہ ماحول ، ہائیڈروسفیر (hydrosphere) ، جیوسفیئر (geosphere) ، تے بائیوسفیئر (biosphere) ، وچ کیمیائی عناصر دی واہک  تے تبدیلیاں  دا جائزہ گھدا ویندے ۔ بائیو جیو کیمسٹری دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ جاندار زمین دے کیمیائی چکراں تے کیویں اثر انداز تھیندن ، کیمیائی عناصر حیاتیاتی عمل کوں کیویں متاثر کریندن ، تے انسانی سرگرمیاں  زمین دے کیمیائی چکراں کوں کیویں تبدیل کریندن ۔ ایں علم دا تعلق کیمسٹری (chemistry) ، جیولوجی (geology) ، ماحولیات (ecology) ، تے حیاتیات (biology) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

بائیو جیو کیمسٹری وچ زمین دے کیمیائی چکراں دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ کاربن چکر  ، نائٹروجن چکر (nitrogen cycle) ، فاسفورس چکر (phosphorus cycle) ، سلفر چکر (sulfur cycle) ، پاݨی چکر (water cycle) ، کیمیائی عناصر دا حیاتیاتی عمل تے اثر ، جیویں کہ فوٹوسنتھیسز (photosynthesis) ، تنفس (respiration) ، تے ڳلݨ سڑݨ (decomposition) ، جانداراں دا کیمیائی چکراں تے اثر ، جیویں کہ جانداراں دی بڑھوتری ، میٹابولزم ، تے موت ، انسانی سرگرمیاں دا کیمیائی چکراں تے اثر ، جیویں کہ صنعتی اخراج (industrial emissions) ، زراعت ، تے جنگلات دی کٹائی (deforestation) ، کیمیائی چکراں دی پیمائش دے طریقے ، جیویں کہ آئسوٹوپ تجزیہ (isotope analysis) ، گیس تجزیہ (gas analysis) ، تے مٹی تجزیہ (soil analysis) ، کیمیائی چکراں دے ماڈل ، جیویں کہ ریاضیاتی ماڈل تے کمپیوٹر ماڈل ، تے کیمیائی چکراں دی تبدیلی دے اثرات ، جیویں کہ موسمی تبدیلی ، آلودگی ، تے تیزابی بارش (acid rain) شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، بائیو جیو کیمسٹ کاربن چکر دا مطالعہ کر تے ماحول وچ کاربن ڈائی آکسائیڈ (carbon dioxide) دی مقدار دا اندازہ لیندے ہن ، نائٹروجن چکر دا مطالعہ کر تے مٹی وچ نائٹروجن دی مقدار دا اندازہ لیندے ہن ، فاسفورس چکر دا مطالعہ کر تے پاݨی وچ فاسفورس دی مقدار دا اندازہ لیندے ہن ، جانداراں دا کیمیائی چکراں تے اثر دا مطالعہ کر تے فوٹوسنتھیسز تے تنفس دے عمل کوں سمجھیندے ہن ، انسانی سرگرمیاں دا کیمیائی چکراں تے اثر دا مطالعہ کر تے صنعتی اخراج تے زراعت دے اثرات دا اندازہ لیندے ہن ، کیمیائی چکراں دی پیمائش دے طریقے استعمال کر تے کیمیائی عناصر دی مقدار دا اندازہ لیندے ہن ، کیمیائی چکراں دے ماڈل تیار کر تے کیمیائی چکراں دی پیش گوئی کریندے ہن ، تے کیمیائی چکراں دی تبدیلی دے اثرات دا مطالعہ کر تے موسمی تبدیلی تے آلودگی دے اثرات دا اندازہ لیندے ہن ۔

بائیو جیو کیمسٹری دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ ماحولیاتی سائنس (environmental science) دے شعبے وچ ، بائیو جیو کیمسٹری دی مدد نال ماحولیاتی تبدیلی دے اثرات کوں سمجھا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، بائیو جیو کیمسٹ کاربن چکر دا مطالعہ کر تے گرین ہاؤس اثر دے اثرات دا اندازہ لیندے ہن ۔ زراعت دے شعبے وچ ، بائیو جیو کیمسٹری دی مدد نال مٹی دی زرخیزی کوں بہتر بݨایا ویندا ہے ۔ مثال دے طور تے ، بائیو جیو کیمسٹ نائٹروجن چکر دا مطالعہ کر تے مٹی وچ نائٹروجن دی مقدار کوں ودھاوݨ دے طریقے ڳولیندے ہن ۔ سمندری سائنس (oceanography) دے شعبے وچ ، بائیو جیو کیمسٹری دی مدد نال سمندری ماحولیات کوں سمجھا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، بائیو جیو کیمسٹ فاسفورس چکر دا مطالعہ کر تے سمندر وچ فاسفورس دی مقدار دا اندازہ لیندے ہن ۔

بائیو جیو کیمسٹری دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں ماحولیاتی تبدیلی دے اثرات کوں سمجھ سڳدے ہیں ، مٹی دی زرخیزی کوں بہتر بݨا سڳدے ہیں ، تے سمندری ماحولیات کوں سمجھ سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، بائیو جیو کیمسٹری دی مدد نال اساں گرین ہاؤس گیساں  دے اخراج  کوں گھٹا تے موسمی تبدیلی دے اثرات کوں گھٹا سڳدے ہیں ، مٹی وچ نائٹروجن دی مقدار کوں ودھا تے فصلاں دی پیداوار ودھا سڳدے ہیں ، تے سمندر وچ فاسفورس دی مقدار دا اندازہ لا تے سمندری ماحولیات دی حفاظت کر سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد ماحولیاتی تبدیلی دے اثرات کوں سمجھݨ ، مٹی دی زرخیزی کوں بہتر بݨاوݨا ، تے سمندری ماحولیات کوں سمجھݨ ہے ۔

بائیو جیو کیمسٹری ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں زمین دے کیمیائی چکراں دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں ماحولیاتی تبدیلی دے اثرات کوں سمجھ سڳدے ہیں ، مٹی دی زرخیزی کوں بہتر بݨا سڳدے ہیں ، تے سمندری ماحولیات کوں سمجھ سڳدے ہیں ۔ بائیو جیو کیمسٹری دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے تے اساکوں ہک بہتر مستقبل بݨاوݨ وچ مدد کریندے ۔