ایں ہِیں

آدمی جݙاں اَلاوݨ کائناں سِکھیا ہا ‘ لوظ کائناں گھڑیے ہانسِ ‘ کئی ٻولی اَڄݨ کائناں بݨی ہئی او آپ جیہیں بندیں نال اِشاریں اِچ ڳالھ مُہاڑ کریندا ہا ۔ خُشی غمی ݙکھ سُکھ بارے اَپݨے اندر کوں ظاہرکرݨ کیتے چھڑی نِکی جیہی زبان ورتݨ دی جھاہ تے اَپݨا سارا ’’بُت‘‘ ورتیندا ہا ۔ خُشی اِچ نچݨ پئے ویندا ہا ۔ ݙکھ اِچ سِر مُونہہ تے کوڑیکٹ چیندے ‘ کشتی لڑدا پیاہووے یا کوݙی کھیݙدا پیا ہووے تاں اَپݨیں سنتھلیں تے ہتھ مار تے ݙوجھے کوں وِنگریندے ‘ سلام ہووس تاں متھے تئیں ہتھ نیندے۔ اَساں سرائیکی تے اسیݙے سندھی بھرا ݙوہیں ہتھ ٻدھ تے ’’رام ست‘‘ اتے دُعا کریندوں ۔ نِوڑت تے نیاز ظاہر کرݨ کیتے وݙکیں وَݙیریں دے پیریں پمدوں اَتے پیریں پووݨ کیتے بُت کوں جِھکا کر تے نِوڑ دوں ۔

انگلستان آلے انگریز اَتے امریکہ آلے خُش تھیون تاں انوٹھا کھڑا کر تے ݙکھیندن ‘ اساںاِتھاں ہنائیں آنگے کہیں کوں انوٹھا ݙکھائوں تاں او ڄاݨسے جو میکوں چِڑیندے پِن‘ آکھدے پِن لُکڑی اے ۔ کر گھن جیرھا کجھ کرݨی ۔ ایہیں اسیݙے سرائیکی وسیب اِچ ہتھ دیاں پنجائی انڳلیں تریڑ کراہیں اشارہ کرݨ کوں بُجّہ ݙیوݨ اکھیندن‘ بُجّہ پرے کنوں وی ݙویندے تے رَلے کھڑ تے مونہہ اِچ درنج اِی کڈھیندے اینکوں گھر وڑ تے بُجہّ مارݨ وی اَکھیندن جیکر ہک ہتھ نال ݙویجے تاں بُجہّ ہوندے ݙوہیں ہتھیں نال ݙویجے تاں بُجیّ ہوندن جیرھے بُجے مونہہ اِچ اُتوں تلے مریجن تلوں آتے لڳݨ او تالویں ہوندین …… سݙیندن بجُیں نال کھلے وی ہوندن …… اَکھیندن جو اُوندی قسمت اِچ کھلے بُجّے لکھیئے ہوئے ہَن ۔ بُجہّ ݙیونسِ …… ہوندے پرے کرنس ویندا چھوڑئیس۔…… ویلھے ݙویندے جیرھے ویلھے کہیں کوں بھیڑے تے بُرے کم کرݨ تے لعنت کرݨی ہووے یا کوئی غلطی …… شرمشار کرݨا ہووے بُجہّ ݙیندیں ہوئیں پٹ اِی ‘ پھیٹ اِی یا فیٹ اِی وی …

کتھاہیں کتھاہیں تاں نِکے ٻال ہک ٻے کوں ݙیندیں ہوئیں ایہ وی اَکھیندن ہیٹ ‘ فیٹ اِی گݙنھ جیݙا پیٹ اِی اُٹھ جیݙی دُنی اِی پیئو دی ݙاڑھی مُنّی ای ۔ سوچݨ سمجھݨ تے پُچھݨ ݙسݨ آلی ڳالھ ایہ ہے جو کاوڑ ظاہر کرݨ یا ٻے کوں توئوو لعنت کرݨ کیتے اَساں بُجہّ یابُجّے ݙیندوں ؟ بُجیّ مریندوں؟ تے جینکوں بُجہّ ݙویندے یا مریندے او اینکوں اَپݨی بے عزتی تے نموشی کیوں ڳنڑدے ؟

ایں بارے اسیݙے یار مولوی بھن تروڑ دا رِایا تاں ایہ ہِے جو اَپݨی ٻولی سرائیکی آلا بُجّہ تے ایرانیں دی ٻولی فارسی آلا ’’پنجہ‘‘ ہکو کجھ اے ‘ بُجہّ ݙیوݨ آلا جیڑھے ویلھے بُجہّ ݙیندے اوندا مطلب ہوندے پنجتن پاک دی مار ہووی ۔ ہِیں ڳالھوں بُجہّ جھلݨ تے کھاوݨ آلا چِڑدے کوڑیندے یا شرمشار تھیندے ۔

ہک لیکھے اے ’’ملواݨکی‘‘ پرکھ پرچول اے ۔ سرائیکی ٻولی تے اوندے لوظیں دے ݙاݙے حال تاں سئیں انیس شاہ جیلای ‘ سئیں ڈاکٹر مہر عبدالحق ‘ سئیں محمد اسلم رسول پوری ‘ سئیں احسن واگھا ‘ تے سئیں شوکت مغل ہوریں جیہے عالم تے پڑھیے لکھیے لوک اِن ۔ اُو ڄاݨن ‘ اساں خُطابی لوک تاں چھڑے ٻٹ کڑاک جوڳے ہیسے ۔

سرائیکی ہک اشارہ ٻیا اِی ہتھ دی مُٹھ گھٹ تے نِلّی اُتے تلے لُݙیندن تے نال نال ’’ایں ہِیں‘‘ وی اَکھیندن۔ ایہ اشارہ ہُوں ویلھے کریندن جیرھے ویلھے کوئی بندہ ’’بازی‘‘ ہَر ونڄے ‘ کہیں ٻے لیکھے ہریج ونڄے ‘ بسیج کراہیں بھرکیج کھڑدے یا بھاڑی پئے تے پِڑ اِچوں بھڄ ونڄے ۔

اسیݙے یار مُنشی مُک مکا اَڄ کلھ وݙا کاوڑیا وَدّے ‘اَکھیندے جیرھے ’’سرائیکی لیڈر‘‘ سئیں جی ایم سید دی سالگرہ آلے میل اِچ ڳے ہَن ‘ بعد اِچ ڈھکیجݨ کنوں بسیج ڳن ‘ لُک ڳن ‘ بھڄ ڳن یا ڈھکیجݨ تے دھاڑ ٻڑنگ گھتی پِن اُنہائیں دے سامھیں ونڄ تے مُٹھ گھٹیجے نلّی اُتے لُݙیجے اَتے اَکھیجے ’’ایں ہِیں‘‘۔

سنوار3؍فروری 1992ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان