اینگس ڈیٹن
اینگس ڈیٹن
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]سر اینگس سٹیورٹ ڈیٹن (ڄم 19 اکتوبر 1945) ہک برطانوی-امریکی ماہر معاشیات تے تعلیم دان ہن ۔ ڈیٹن اڄ کل پرنسٹن سکول آف پبلک اینڈ انٹرنیشنل افیئرز تے پرنسٹن یونیورسٹی دے شعبہ معاشیات اچ سینئر سکالر تے ڈوائٹ ڈی آئزن ہاور پروفیسر آف اکنامکس اینڈ انٹرنیشنل افیئرز ایمریٹس ہن ۔ انہاں دی تحقیق بنیادی طور تے غربت ، عدم مساوات ، صحت ، خوشحالی تے اقتصادی ترقی تے توجہ ݙیندی ہے ۔
ڈیٹن دی تحقیق دا مرکزہ ایہ سمجھݨ ہے کہ لوک غربت اچ کیوں رہندے ہن ، عدم مساوات کیوں ودھدی ہے ، صحت کوں بہتر بݨاوݨ دے کیہ طریقے ہن ، تے اقتصادی ترقی کوں کیویں ودھایا ونڄ سڳدے ۔ انہاں ترقی پذیر ملکاں اچ غربت تے عدم مساوات دے مسائل تے ٻہوں کم کیتے ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ صحت تے تعلیم کس طرحاں اقتصادی ترقی کوں متاثر کریندن ۔
ڈیٹن غربت کوں ماپݨ دے نویں طریقے وی تیار کیتے ہن ۔ انہاں ایہ ݙکھایا ہے کہ غربت کوں صرف آمدنی نال نئیں ماپا ونڄ سڳدا بھل ٻئے کئی عوامل وی اہم ہن ، جیویں کہ صحت ، تعلیم ، تے رہائش ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ غربت کوں ختم کرݨ کیتے صرف معاشی ترقی کافی نئیں بھل سماجی تے سیاسی اصلاحات وی ضروری ہن ۔
ڈیٹن دی تحقیق دا ہک اہم حصہ ایہ ہے کہ او اعداد و شمار کوں استعمال کرݨ تے زور ݙیندن ۔ انہاں دا خیال اے کہ معاشی مسائل کوں سمجھے بغیر اعداد و شمار دا تجزیہ کیتے بغیر کوئی نتیجہ کڈھݨ ممکن نئیں ۔ انہاں دنیا بھر توں اعداد و شمار جمع کیتے ہن تے انہاں دا تجزیہ کر تے غربت ، عدم مساوات ، تے اقتصادی ترقی دے بارے اچ اہم نتائج کڈھے ہن ۔
ڈیٹن دی ہک اہم کتاب The Great Escape Health, Wealth, and the Origins of Inequality (عظیم فرار صحت ، دولت ، تے عدم مساوات دی ابتدا) ہے ۔ این کتاب اچ انہاں ایہ ݙکھایا اے کہ کس طرحاں دنیا اچ غربت کم تھئی اے تے عدم مساوات ودھی ہے ۔ انہاں ایہ وی ݙکھایا اے کہ صحت تے تعلیم کس طرحاں لوکاں کوں غربت توں نکلݨ اچ مدد ݙیندن ۔
ڈیٹن دی تحقیق کوں بین الاقوامی سطح تے پذیرائی ملی اے تے انہاں کوں کئی ایوارڈز نال نوازا ڳیا ہے ۔ 2015 اچ انہاں کوں معاشیات اچ نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ ایہ انعام انہاں دی کھپت ، غربت ، تے فلاح و بہبود دے تجزیہ کیتے ݙتا ڳیا ہا ۔
ڈیٹن دی تحقیق نہ صرف ماہرین اقتصادیات کیتے اہم اے بھل عام لوکاں کیتے وی مفید ہے ۔ انہاں دیاں کتاباں تے مضامین معیشت دے بارے اچ لوکاں دی سمجھ اچ ودھارا کریندن تے انہاں کوں بہتر معاشی فیصلے کرݨ اچ مدد ݙیندن ۔ انہاں دی تحقیق توں ایہ وی پتہ لڳدے کہ حکومت کس طرحاں غربت کوں کم کر سڳدی اے تے عدم مساوات کوں گھٹا سڳدی ہے ۔
ڈیٹن ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی طالب علماں دی تربیت کیتی ہے ۔ انہاں دے شاگرد اڄ کل دنیا بھر دیاں یونیورسٹیاں تے تحقیقی ادارےآں اچ کم کریندے پئے ہن ۔
ڈیٹن دا کم نہ صرف برطانوی بھل بین الاقوامی سطح تے وی سراہا ڳیا ہے ۔ انہاں دے نظریات کوں کئی ملکاں اچ معاشی پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں پتہ لڳدے کہ معاشی مسائل کوں حل کرݨ کیتے صرف معاشی ترقی کافی نئیں بھل سماجی تے سیاسی اصلاحات وی ضروری ہن ۔
ڈیٹن دی شخصیت ٻہوں منکسر المزاج اے تے او میڈیا توں دور رہݨ پسند کریندن ۔ او اپݨی تحقیق تے توجہ ݙیندن تے عوامی بحث مباحثیاں اچ گھٹ حصہ گھندے ہن ۔ تاہم ، انہاں دا کم ٻہوں طاقتور اے تے او خاموشی نال معاشی دنیا کوں تبدیل کریندے پئے ہن ۔
ڈیٹن دی کامیابی ایہ ݙکھیندی اے کہ اعداد و شمار تے مبنی تحقیق وی عملی طور تے ٻہوں مفید ثابت تھی سڳدی ہے ۔ انہاں ایہ ثابت کیتا اے کہ اعداد و شمار کوں استعمال کر تے معاشی مسائل دا حل کڈھݨ ممکن ہے ۔ انہاں دا کم نہ صرف علم معاشیات کیتے بھل پوری انسانیت کیتے ہک قیمتی اثاثہ ہے ۔ انہاں دی تحقیق توں اساں ایہ وی سکھدے آں کہ غربت تے عدم مساوات کوئی قدرتی چیز نئیں بھل انسانی پیدا کردہ مسائل ہن جنہاں کوں حل کیتا ونڄ سڳدے ۔